Literarishe bleter · 1927-11-11 · 45 (11.11.1927) · p. Seite 874

45 זא ליטערארישע בלעטער 874 פװ ראמאן ״דאס ל־יעצטע לואפיטיד־״ ה נ ו ט ה^מסון <* •ר*נפלזנם) ״ייז — פ, הרלפערי] אפגים דערפאר ױײל ער האס עס געהאלסן פאר אומנוןלעך. איצט, װען ער האט געארבעט אויף זײן אײגענער נחלה. האס ער זיך ארויסגעװיזן גאר פון אן אנדער זײט, ער איז געװארן װי א טאי לוינער, געװארן, אזוי צו זןןגן, זײן אײגענער פארי־ באק, און געװיםנהאפט געטון זײן ארבעס, גלײך ער װזןלס דערצו געהאט עפעס א באזונדערן טעם. און ער הןןס דערבו װירקלעך געהאט א סעם. םיאיז אריבער אפאר יאר. דניאל האט זיך באנוגנט מיט דעם, װאס ער האט געארבעט םלײסיקז אפשר איז ער געװען אביסל שװײגעדיק. און אפגעלאזן אין זײן קלײדונג, אבער אויסגעהאלטן. מלחמה, מגפה, ערד־ביטערניש—קײן זאך אין דער װעלס איז אים נישס אנגעגאנגען, ער הןןט גארגישט געלעזן און ״אפילו קײן שטײן נישס אפגעשטויבס. אײדער ער האט זיך אויף אים געזעבט׳. אין א פאר יאר ארום האט ער נאך ערד באקומען. טא־ ראהום איז געװארן א הויפלו ט א ר א ה ו י ז: די הויז סון די דונערן. דניאל איז נישט געװען אפהענסיק אויף די בערג, זײן לעבן איז אים געװען בום הארבן. דא איז געװען אײנ־ זאם, אבער נישט פוסם. די אויםזיכט איז געװען א פראכטפולע.- מײלנװײט איבער די בערג ארום און מיט א מאםע װאלד בװישן זײ. די ארבעט איז אים ליב געװען) װען ער איז גע־ װען דארשטיק, איז ער געגאנגען מיטן בלעכענעם עמער בום טײך, אויסגעשװענקט, און גענומען אים מיט זיך בוריק א סולן. דא איז געװען שטילקײט אויף א הינסערגרונט םון אײביקײט־ קלאנגען. דאס זענען געװען שײנע שסערי, נישט די גןןלדענע באבקעלעך, װאס סען האט געזען אונטן, אין דעם נעפלדיקן הויף סון זײן פןןטער,—נײן, בלאנקע ליכט, װירקלעך שײנע. שסערן האבן אין זיך עפעס ליבעס, זײ זענען, װי קלײנע מײדלעך. ער האט זיך נישט געפילט אזוי ארים און םארלאזן, װי ער איז אין דער אמתן געװען. שוין די מאסע שטײנער, װאס ער האט אויסגעגראבן, האבן אים ארומגערינגלט, װי אן עולם סענסשן. ער האט געהאט א פערזענלעכע שײכות בו יעדן שטײן, דאס זענען געװען לויטער באקאנסע, ער האט גובר געװען און פון דער ערד ארויסגעבויגן. ער םלעגט ארויס נאך ןןװנט־ברויט און ארומגײן. זען, װי שײן עם װאקםט דער װאלד, און װי די זומפן װארטן, מען זאל זײ אויסטריקענען. װען ער װאלט געהאט אזײ פיל געלט װיסיל חשק, װאלט ער געהאלסן א פערד, געװים, אבער דאס װעם נאך אויך זײן. דער טאג פלעגס פארגײן, און דא איז געװעזן שײן. װען די אלטע דינסט פלעגט אװעק אין איר קאמער, און די בהמות—אין שסאל, פלעגט ער בוריק ארײן אין שטוב. די שטוב האט אים אויפגענומען, װי זי װןןלט יעדן אנדערן אויפגענומען, אבער דאס איז געװען זײן שטוב און מעד קײ■ נעמס נישט. זי האט אים געגעבן א װוינונג •אין זיך, װי עם װאלט אים געגעבן יעדע הפקרדיקע הײל, אבער אים איז גע־ װען הײמלעך אין איר) בוזאםען דערמיט האט זי אים םארי בארגן אין זיך, אזא שטשעלנע און א קלײנע איז זי געװען. די װענט-פארשטאפטע, דער דאך — א נידעריקער. װען ער פלעגמ קומען סון דרויסן, װו םיאיז אים קאלט געװןןרן, האם שוין געברענט א סײער אין אויװן. ער האט זיך בונויפגעקןןר, יא. מיר בלאנדזשען;*אלע איבער דער ערד. מיר װאנדערן איבער װעגן און אומװעגן, בײטנװײז קריכן מיר, בײטנװײז גײ־ ען מיי גלײך און טרעטן אײנע אויף די אנדערע, אזוי װי דניאל, װאס האט געטראטן אויף לײטן און איז אלײן בוטראטן גע־ ױארן. איבט איז נישס שװער בו קומען קײן טא־ ראהוס. װו ער האט גע־ װוינט. עס זענען אבער געװען בײטן, װען דאם איז געװען געפערלעך, װען מען האט געםוזט א ביקם מיט זיך נעמען און גוט זיך ארומקוקן. דאס האט געדויערס נאר עט־ לעכע טעג. אבערדעמאלס האט ער געהערשט אויף די בערג און האט געשאסן אויף לײטן. דאס איז גע־ װען אמאל, אמאל, מיר אלע זענען דעמאלט געװען ױנגער. לכתחילה איז טאראהום געװען א לאנקע אין די בערג. זי האט געהערט בו זײן פאטערס הויף) געװען פארװארלאזט, לסוף פארװארפן און נאכדעם א גאנבע בײט פארלאזן. זײן פאטער האט פארנאכלעםיקט אלץ, װאם ער האט געהאט, אויך דעם הויף און זיך אלײן. עם איז לײכט אזוי בו רעדן, אבער ער האט געהאט דערבו א גרונט. ער איז געװאדן אפהענטיק, װען זײן פרוי איז געשטארבן, און דער דלות איז געװאקסן אלץ שטארקער און שטארקער בװאנביק יאר כסדר. דעמאלט איז ער געשטארבן אין גרויםן ארימקײט. דעם הויף האט מען פארקויפט. דניאל האט געראטעװעט די לאנקע און א פאר שםיק פי. אהין זיך אריבערגעקליבן און דארט געװוינם. ס׳איז אים געפעלן געװארן. ער איז געװען יונג און שטארק, עטלע־ כע און בװאנביק יאר אלט. אן אלטע דינםטמויד פון הויף איז מיט אים אהערגעגאנגען אוים איבערגעגעבנקײט. עס דערבײלט זיך אזוי שנעל, אבער דאס האט געדויערס לאנג און פיל פײן פארשאסט. פאר אלעמען אין די אויגן האט ער געמוזט דעם דארף פארלאזן און אויף דער לאנקע אװעקװאנדערן. אויפן נײעם ארס האט דניאל געהאט שװערע ארבעט אפבוטון. ער הןןם געהארעװעט מיט חשק, געמאכט גרןןבנס, אנגעשאטן גרעבליעם, דורכגערײניקט רעם סאםנע־ װאלד, אפגעפירט דעם טײך אין אן אנדער ריכסונג, און דערבו אפגערײניקט דעם באדן פון אן אומגעהוירע םאסע שטײנער. קײנער האט דניאלן נישט געהאלטן פאר אזא הארע־ פאשניק. װײל אין הױף האט ער קײן איבעריקם נישט געטון,