Literarishe bleter · 1927-11-04 · 44 (4.11.1927) · p. Seite 859

859 ליסורןןריסז נלוסער 44 זא א טראגישער פאל־* מ >ן ם ק װ ע — כ׳האב נישם װאס צו סרעםן! װאס םארשןןלםענע, יןןגט איר זיך נןןך אינזז איר לאזט נישט;!■;ןסעמען, גע• שװזןלן זאלט איר װערןן קאלטבלוטיק, כ׳זאל זיך נישס אײסרעגן, נעם איך בײ איר דעם קאשיק מיט םרישע אוגערקעס. זי כאסס זיך >ןן םארן קןןשיק, ביט אים גי זיך און צעשרײט זיך מיט אזעלכע קולות, װי מ׳װאלט זי איבערגעםןןרן. א קאלטבלוטיקער נעם איך שלעפן דעם קןןשיק בו זיך. די הענדלערקע הןס זיך אײנגעביםן אין קןןשיק װי א טיגערין. א שלעס געטון, געםאלן אין םארװןןרםן בײדע םיס אין דער הויך, אז דער ארומיקער עולם הןןט זיך צעלאכס. זי איז געלעגן אויף דר־ערד און נישט אויפגעהערט בו געװאלדעװען. כ׳ה$ב געקוקט אױף איד לײב. װאם האט זיך געטרײםלס, און געטראכט װןןס בו טון. אויף מײן םײף איז קײנער נישט געקימען. כ׳האב באסערקט, אז די הענדלערין ה$ט א מיאוסע מןןרדע און װעגט אודאי פינף פוד. אײנער םין די בירגער האט מיר מיטגעסילט אין געזןןגט: װןןס איז דא בו קיקןז שלעס זי סאר די םיסו װי דאם שרײט, װי אן ןןפגעבריטעי ריף איך זיך אן: — מיר קזןנען נישט געברויכן אזא אומקילטידעלע םזןדם. מיר זענען נישט קײן בארישע קזןזאקן. װיל אםשר װער םיר העלסף די בירגער האבן זיך נישט גערירט, געשטאנען ארום דער סעדיכע, װזןם איז געלעגן אויםן קאשיק. געלןןזס גיסט סון אםענעם מויל, װי א שלאנג. כ׳בין געװןןרן אן ןןנגעבונדענער, געטראכט: כ׳װעל זי אונטערהױבן, בושלעפן בו א דרןןזשקע. כ׳ה$ב זי א נעם געטןןן םי־זר דער טאליע, אויב מען קאן א סעטן בויך ןןנריםן טאליע, און גענומען שלעפן די לעבעדיקע משא. אן אלטיסשקער הןןט געטרןןגן נןןך מיר דעם קאשיק. און געטענהט: — האט נישט מורא. חבר סאליביאנט, כ׳װעל נישט אנטלויםן, דאס העלף איך אײך בוליב ארדנינג. די הענדלערקע הויבס־ןןן װאיען, װארסן מיט די סיס אין דער ליסט. סין גריים אנשטרענגינג םןןפע איך אין איך שװיץ. אין זי. דאם אויסװורף, שרײט םיר אין אויער ארײן. װי א גלאק װןןלט געקלונגען, זי ארבעס מיס די הענט, װיל דוקא סיר בעדראסען ס׳פנים. איך דרײ אוים דעם קאפ, זע װזןס ם־טוס זיך הינסער מיד, באסראכט דעם גאנבן אנלויף, װןןם קלײבט זיך װי ארום א בירק. די הענדלערקע קװיסשעס: — א, סארשאלטענע! מען דארף אײך דערטרינקעף קאראיל! קאראול! קאראול! םון המון האט עםיבער א געשרײ געסןןן: — שװײג. סעדיכען ןןט םארשסופ איך דיר ס׳מויל! איך םו בוריק א דרײ אוים דעם קןןפ בום קרבן סון גערעכטיקײט אין נעם רעדן אין אן אײדעלער סןןרם: — בײם אלטן רעזשים, בירגערין, װןןלט א פןןליביאנס אײך אױסגעריםן דעם באפ םיטן םלײש ביזאמען. אין דער אײגענער רגע איז די סארברעכערין ארײן מיר מיט אירע נעגל אין די באקן, אין דער נןןז, מיר םארשװארבט ס׳פנים םאר אן עולם מענטשן. םון גרויס װײטןןק. װןןם הןןט זיך געטרןןגן סונם גאגבן פנים, הןןב איך םארלוירן די רייקײט, װ. ש י ש ה $ װ כ׳האב קײנםאל נישט פרובירט שרײבן. די אומשטענדן ברענגען אבער אמןןל דערבו. כ׳װעל באשרײבן דעם גאנבן גרויל פין א טראגישן פאל. און װיסן זזןלט איר, אז די פא־ םירונג איז נישט קײן פערזענלעכע, זי איז גיכער א געזעל• שאפטלעכע. איך—א געװײנלעכער פאליביאנט, םיר־און־בװאנביק יאר אלט, װןןס היס ערלעך אפ זײן חוב. ס׳געשטעל — בדײטבײ־ נערדיק• מײן אויםזען, אן קאמפלימענטן, איז אנגענעם, אםילו שײן. םרויען זענען מײנםטנס געסעלן םײנע װןןנבעם. װאס האבן אנגעהויבן בײ מיר װאקסן בי םונפבן יןןר. און פון יאר בו יזןר זענען זײ געװארן הןןריקער און שענער. כ׳האב נישס אײנמןןל זײ געװןןלט ןןפגאלן און שטענדיק האט זיך םאר די װןןנבעם אײנגעשטעלט א מײדל, װןןס כ׳הןןב ליב געהאט מיס אלע אירע װײבערשע קאפריזן. זי הןןט זיך גע־ בעטן בײ מיר: ״ןן, חבר אוסאטשאװ, כ׳הןןב אײך אזוי ליב מיט די װןןנבעם! אז איר קושם מיך, פיל איך א לײכסע אוים■ טרײסלונגױ נעמענדיק אין ןןנבאטראכט דאס שװאכע נעשלעכט םון מײן ליב מײדל, הןןב איך זיך בעשמײכלט און בוגעזןןגט נישט בו טשעפן די װאנבעס. און נישט אײנמאל אין מײן רו־בײט האב איך אליין באטראכט אין שפיגל די װןןנבעס און געקוםען בום באשלוס, אז אן די װןןנבעס װאלט מײן םיזא• נאמיע געװען קײלעכדיק װי בײ א קאקעטקע. דערװײל הןןט זיך מײן ליבע מיטן מײדל געדארפט ענדיקן מיט א שידוך. דאס װאלט פאר מיר געװען א גרויס גליק. װײל אנױטא, א דארפיש מײדל, איז נעװען װי א שטא־ טישע. דאס גליק איז באשםאנען אין דעם, װןןס איך, אן אנסװיקלטער םון לײענען א םך ביכער און בײטונגען, הןןב געװןןלט זיך א נעם סון בו םײן בוקונםטיקן װײב. זי אײנ־ ברעכן אין היסטארישן מאטעריאליזם און ארויסשלאגן איר םונם קןןפ יעדע רעליגיעזע שמןןכסע. און אזוי בין איך געבליבן בײם חלומען. װען סימזל האט םון דער זײט מיר אונטערגעשטעלט א םיסל, מיר דער־ לאנגט םיט א מעםער אין א ריפ. א בוזאמענשטויס איז ארױםגעקומען מים א הענדלערקע, װאס האט םארקויפט עפל און םרישע אוגערקעס אן א פא־ טענט. אונזער רויטע רעזידענץ־שטאט איז םול מיט דעם םארברעכערישן עלעמענט. און מיט אים איז שװערער בו קעמםן, װי מיט מאלאריע.. א םזק קאן מען כאפן און בע־ קװעטשן, א םארדעכטיק פלאץ קןןן םען באגיםן מיט נאסט און אונטערבינדן. די מכשםות, םעדיכעס, קאן מען אין א שטײסל נישט בעשסויסן. דו שטויסט און זײ לויםן ארום. ארום, װי אין א קארוסעל. גײ איך בו, א שטרענגער, בו א פעטער הענדלערקע. אײדער װאם, װען. זי טראגט זיך שוין ןןפ. איך נאך איר: — שטײ בירגערין! קומט םיט מיר. זי גלאבט אויף מיר אפןןר טראגישע אויגן און װיל װידער אנטלויפן. איך כאפ זי םאר א האנט, זי הויבט אן געװאלדעװען און זיך רײםן. כ׳םו א סײף און כיזאג.׳ — שעמס איר זיך נישט, בירגערין, בו האנדלען אן א פאטענט; איר גרןןבס דןןך אונסער אינזער קןןמערץ. זי שרײט.