Literarishe bleter · 1927-11-04 · 44 (4.11.1927) · p. Seite 855

855 ליטערארישע נלעטער 44 זא דײטשע טעאטער- אויסשטעל־־ונג אױ מאגדעבורג ד״רמיכאלװײכערט׳װארשע געװןןרן א זעלבםטשטענדיקע װיסנשאפט און הןןט *ין דער קירצער גײם ■ין איר עקזיסטענץ געשאסן א״נענע םעאטער-היםסןןרישע םוזײען, אינססיטוטן אין םעמינארן *ײ די אוניװערםיטעםן אין ב ע ר ל י ן (גענרינדעס אין אנגעשירט דורך דעם באריםטן היס• טאריקער פ אןק ם ה ע ר פ א ן'), ל ײ פ ב י ג י(געגרינדעט דורך דעם נישס-לאזג סארשטארבענעם באריפסן סראם. קעםטער), םינכען, קיל, האפבורג, ק ע ל ן. ד>) האבן קונסט שולן אין קוגסם־אקאדעםיעס םסעביעלע קלאסן םאר בינע־אויםשטאםונג (קונסט-אקא• דעםיע אין דיסעלדזןרף, קונסם• געװערבע־שול ה א ל ע, בוי־הויז אין דעסאו.) און דאס אלץ שפיגלט אפ די טעאסער-אויסשטעלונג אין מאנדעבורג. אין צװײ ריזיקע האלעס, װאס זענען ספעציעל צו דעם צװעק אויסגעבויט געװארן דורך פרזןם. אלבינםילער םון שםוםנארט, זענען אויסגעשםעלס םויזנםער עקספאנאסן. בילדער, פאר• טרעסן, סאסאנראםיעס ביכער, בריװ א. ד. גל.' װאס פען האט ביז נישט לא:ג געהאלטןי םאר דעם אײנציקן םאטעריאל צו דער געשיכטע םין טעאסער, זענען גישט אזױ אנזעעװ• דיק װי די צװײ מאדערנע פיסלען: די דיאגראםע און דער םאקעס (סא■ דעל). באזונדערס דאס לעצטע, דער פלאםכישער םאקעט איז צום בעםטן אויסן צו רעפראדוצירן דאם םצעני• שע בילד זעסכו םאר דיר א קלײן אדעי אגרעסער קעססעלע, װאס האם די סארם פון א ביגע. םון פאפנ• דעקל זענעך געםאכט דעקאראציעם און מעבל, זײ זענען באםאלס און אםס באלױכסן. און אםילו די םינורינ■ קעס אין די םארביקע קאםטױפען שסײען אטטםאל אויף דעם בינעלע. סאראן אויך עטלעכע מאדעלן, װאס װײזן דאם גאנצע טעאסער (אויך _ י^דעם זאל און די צוקוקער). די הונדערטער םאדעלן, װאס פוזן געםאכם װערן מים גענױע אויסרעכענונגען לויס די פראיעקסן םון די טעאטער־קינםטלער, האבן געםאדערט סיל םי און צײם. דעם פאטעריאל האס געגעבן די' אויסשסעלונג, נעארבעם האבן אםיםטענטן און אנגעשםעלטע שון די טעאסער־היםטארישע םוזײען, סעםינארןאון אינ• םטיטוטן, װאם זענען צו דעם צװעק נעװארן באםרײט םון זײערע אםסן. אין דער היםטארישער אפסײלונג איז דער שענסטער מאקעט אן סשק דער םאדעל סון קלא• םישן גריכישן טעאסער. ער איז ג םעטער םיט 15 ברײם און 1,57 הױך און שסעלט םאר א בילד םון דער טראגעדיע ז .אגאםעמנא;* םון אײסכילאם אין דעם דיאגיז-םעאטער אין אטען אין דער צװײטער העלםס פון צ״טן יארהונדערם שאר קריםסוס. אויף א םלחפה-װאגן קומט אגאםעפנאן םון טראיא, זײן םרוי קליטעפנעםטרא שפרײס אױס םאר אים|א רויםן םעפיך, היגםער דײטשלאנד איז דאס אײנציקע לאנד אין אײראפע, װו דאס סעאטער איז שוין בײם׳הײנטיקן טאג א װיכטיקער טײל םון דער אלגעפײנער קולסור. אין סראנקרײך איז םעאסער נאך אלץ אן ענץ םאר ליטעראריש אדער קינסטלעריש אריענטירסע קיײזן׳ אין רוםלאנד האבן זיך ערשט די לעצסע יארן געעסנט די טויערן פון טעאטער םארן םענסש סון םאלק. אבער אין ערגעץ נישס איז סעאטער אזוי טיף אדײנגעדרונגען אין דער פאסע, װי אין דײטשלאנד, אין ערגעץ נישט איז די פאראינסע• רעםירונג םיט אנסװיקלונג און װוקס םון םעאטער אזוי שטארק בײם סעאטער-באזוכער, װי אין דײטשלאנד. דןן װערס טעאטער געבויט נישט בלויז דורך דעם פראדוצענט, דעם ארטיסם, נאר אױך אין א גרויסער םאס דורך דעם באזוכער. און ס׳איז קײן װונדער נישם, אז םוף אויגוסס איז די מאנדעבורגער אויםשטעלונג, װאם האס עקזיסטירם נאך םץ חודש םאי, באזוכט געװארן םון אן ערך 15 טוױנט םענטשן *סעגלעך. די םאגדעבורנער אויסשטעלונג איז נישט געװען קײן קאפריז און נישס קײן צוסאל. זי איז אויםן גע• װען צו געבן אן איבערזיכט םון דעם איצטיקן דײםשן סעאטער און שון איצסיקן םצב פון דער דײטשער טעאסער-פארשונג. און בײדע, — םײ לעבעדיק}םעאטער, םײ היםטא• רישע םארשוננ—האבן זיך םאר די לעצסע יארן שסארק צעװאקסן און צענליט. שױן אין די נײנציקער יארן סון שארגאננענעם יארהונדערט' האט דײםשלאנד אננעהויבן צו שפילן די ערשטע סידל אין אײראפעישן טעא• טער. םון בערלין האט אין יענער צײם דער סצענישער נאםוראליזם אונסער דער אנסירונג סון דירעקטאר אץ רעזשיסער אטטא בראהם גענראכט א באנײונג סץ דער טעא• טער־קינםט. אין בערלץ האס מ א ק ס) ר ײ נ ה א ר,ד ט פון 1905 יאר אן געכישופט פיט זײנע טעאסראלישע^אויםסוען, אין םינכען האם געארנםוקם אין 1908 יאר געשאשן*דאס סימבאלישע טעאםער. אין דײםשלאנד זענען אין די לעצסע דרײ צענ■ דליק יאר אויסגעװאקסן םעכטיקע ארנאניזאציעם םון טעאטער״באזוכער מיט הונ- דערטער טױזנטער מיטגל. דן האט יעדע פיםעלעאץ אםילו נישם אײן קלענערע שטאט — םון די גרעסערע אפגערעדס — אן אײגן שטאסיש טעאסער, װאם םארפאגם נישט בלויז א גוסן שםענדיקן ארסיסטן אנ• םאםבל, נאר אויך עטלעכע רעזשיסערן םיט אקאדעםי• שער בילדוגג, דעקאראטארן און ליטערארישע םיטארבעםער. אין דײטשלאנד שטײט דאס װיגעלע םון דער םאדערנער טעאטער-םארשונג, װאם איז ערשט םיס א צענדליק יאר צוריק דער לײכס-סורם נײם *רײנג*ננ 6ין ד?ר אויס*םעלינג. 60 םעסעד די ה1יך. דער6ין לײכסן סים 15 •רןזסעקםןרן אק גלערלײ קןלירן. דןס #לגעסזינע כילד4סין דער *'יםססעליגג,יאין יםיםן די,*עקסיעריסעגםן״נינע, רעכסס אין ליגקם — די עװייי גרײסע 'אויסססעלינגס״זןלן.^ ^.•־