Literarishe bleter · 1927-11-04 · 44 (4.11.1927) · p. Seite 852

44 זא ליטערארישע נ ל ז ט ו ר *52 שויז לאנג צייט נחמן מ״זיל ׳ ווארשע זײ װעלן אים נזןך באקעםםן, װעס דער זשורנאל במילא נישט ארײנגעלאזן װערן קײן רוסלאנד, און די שאםונגען םון גןןר דער װעלס בלײבן אויך אױף װײטער םרעמד, אומבאקענם דעם ײדישן רוסלענדישן לעזער. און װײטער: די אםעריקאנער ײדישע קינםטלערישע װעלט איז איבם רײכער, װאגיקער פון דער ײדישער ליסערארישער װעלט אין פוילן. און דעריבער װאלס געװען נאטירלעך, אז דער בענסער פונם זשורנאל װאלס באדארפט זײן-ניו־יןןרק. אבער דערמיט װאלט אויםגעשלאםן געװארן סון דעם װירקונגס־קרײז דער אײראפעישער לעזער, װאס פאר אים איז אן אמעריקאנישע אויסגאבע בוליב דער טײערקײט פון פרײז א לוקסוס־זאך. דערבו װאלם דער בױדזשעט פונם זשורנאל, בײ די אםערי־ קאנער פרײזן, אויסגעמאכט א 3—4 מאל מער װי, לםשל, אין פוילן. און ד$ קומט בו נאך א װיכטיקע םראגע: װער רוםט בענויף די קאנפערענץ, װער באטײליקס דך אין איר, װי איז דער יסוד: פינקטלעכע װאלן, אדער בלויו אײנלאדונגען םון דער איניביאטױו־גרופעז װאס געהער בום סרר־היום םון דער קאנםערענץ — איז גראד נישטא װאס בו זארגן. אזוי םיל ברענענדיקע פרןןבלע■ מען און אקסועלע םראגן זענען דא אין דער ײדישער ליטע־ יארישער װעלט, אז די אויםגאבע םון די איניביאטןןרן איז בו באגרעניבן די פראגן, װןןם קאנען אויםשװימען אויף דער קאנםערענץ. א טײל פון די פראגן האט י. י. זינגער דערםאנט אין זײן ארטיקל. מ׳קאן בוגעבן נןןך און נןןך. די םינאנביעלע פראגע םונם זשורנאל איז דוקא די אמװײניקסטן הארבע. אן אלװעלסלעכע קןןנםערענץ םון ײדישע שרײבער װעט זײן אזוי פאפולער. און די אידעע םון א בענ־ טראלן ײדישן זשורנאל איז אזא גרויסע, אז אמג טױזנט דןן• לאר װעט געלינגען אויםבוקלײבן אין פוילן, אמעריקע, לעט־ לאנד, דײטשלאנד, פראנקרײך. ארגענטינע. דרום־אםריקע א. אז. װ. אט האט זיך שוין געמאלדן אםרײנט םון דער ײדישער ליטעראסור—בו שאםן פאר דעם זשורנאל אקביעס פאר 1000 דאלאר אין מערב־גאליביען. דער עיקר איז: מען דארף די קןןנםערענץ בונויםרוםן. דעם קומענדיקן זומער װערט בװןןנביק יןןר זינט ם׳איז םארגעקוםען די טשערנןןװיבער שפראך־קאנםערענץ. די בעססע ױבל־םײערונג װעס זײן, װען אין דערזעלבער בײט װעלן זיך בוזאמענקומען ײדישע שרײבער םון גןןר דער װעלט. װעלן אונטערפירן סך־הכלען פון דער אפגעטוענער ײדישער קולסור־ ארבעט אין סארשידענע לענדער און װעלן מיט נעמײנזאמע באנײסע כחות, און פארשטארקט מיט אנײעם װילן, זיך נעמען בו נײע גרויםע שעםערישע קולסור־ארבעסן. אװעקסאכן מיט דער האנט, אפשסויסן דעם געדאנק םון דער שרײבער־קןןנםערענץ איז זײער לײכט, םיל שװערער איז בו סון. יעקב לעשבינסקי, פרןןם. שםעון דובנןןװ אין בערלין. ד״ר חײם זשיטלןןװסקי אין װין, שלום אש אין םאריז, דוד בערגעלםןןן אין ןןדעם, י. ןןיאסןןשו, ה. לײװיק און ש. ניגער אין נױ־יןןרק,—ד$ס װןןרס געהער *ו א״ךו י. י. זינגער םים זײן ארטיקל ,ײדישע שרײבער םון אלע לענדער םארײניקם אײך״,—װאס איז געדרוקם געװען אין םןןריקן נומער .ליטערארישע בלעטער׳*,—האט געםראסן אין םאמע פינםל ארײן. בוזאםען מיסן שטארקן װוקס און אומגע־ הויערער אנסװיקלונג םון דער ײדישער ליטעראטור אין פאר־ שידענע לענדער פאר די לעבסע יאין, שםארקט זיך און מערט זיך די בעשפליסערונג. די בעברעקלונג. נישסא איבט דאס ןןרס. װוהין ם׳זןלן זיך ביען די בעסערע שאפונגען פון די ײדישע קינםטלער און װוהין ס׳זאל זײן געװענדעט די אויפ■ םערקזאמקײט און אינטערעס סונם לײענער. נישסא דער בענטר, פאר װעלכן דער בעםערער ײדישער קינםסלער זאל זיך דארפן אונטערגארטלען. כדי אהין ארײנבוקומען. יעדעס לאנד און לענדל םאכס זיך שבת פאר זיך, אן דער סיסװירקונג, םיט־ געםיל און פארשטענדעניש פון אנדערע לענדער. די אײגענע. הײםישע, ארומיקע קלײנע אויפטוען װערן נאסירלעך בײ אזא מין בושטאנד דערהויבן און אויפגעבלאזן אזיפן חשבון פון ביסול, פון מפקיר זײן יענע, די זײסיקע, די ,פרעמדע״׳. עס האבן זיך געשאפן אין די ײדישע ליםעראסורן פון די פאר־ שידענע לענדער פראנטן, װאס װערן באשיבט מיס דראט־ בוימען, מיט אקאפעס און מיט שטינקנדיקע גאזן. עס גײט א מלחמה נישט אויפן לעבן. נאר אויםן טױט. דאס אלץ איז גענוג באװוםט. און די גאנבע שװערקײט ליגס נישט אינם שסעלן דעם דיאגנאז, נאר אין די מיסלען, אין די װעגן װי בו ענדערן און םארבעסערן די לאגע. און מען טאר נישט אפלײגן עס אויף בעסערע, פאסנדיקערע בײסן, נאר סאקע װאס־גיכער אננעמען ראדיקאלע מיטלען בו באזײ־ טיקן דאס אומנוןרמאלע, בײזע. י. י. זינגער, װײזט־אן א קאנקרעסן פלאן: בונויפרוםן א קוןנסערענץ פון ײדישע שריפטשטעלער םון אלע לענדער, װאם זאל האבן די אויפגאבע בו פאראײנהײטלעכן די ײדישע ליטעראטור, ארגאניזירן זי, באפעססיקן זי כלפי פנים און כלפי חוץ. אט די שרײבער־קאנפערענץ, װאם דארף דערמונסערן די ײדישע שרײבער פון פארשידענע לענדער, דארף גלײך, פון אגהויב אן. שאפן דעם גרױםן, ערנססן ײדישן בענטראלן זשור־ נאל. אין װעלכן ם׳זאלן מיטארבעסן די בעססע און חשובםטע ײדישע קינסטלער פון גןןר דער װעלט. געװיס זענען םאראן פיל שװערעקײטן בײם פארװירק־ לעכן דעם פלאן. פריער פון אלץ—ראסנפארבאנד. בײ די באביונגען, װןןם הערשן איבט בװישן דער אפיביעלער ײדישער ליטעראטור םון ראטן־פארבאנד םיט די ײדישע ליטעראטורן פון אנדערע לענ־ דעי, איז שװער בו געפינען דעם מיטן־װעג, מיס װעלכן די בעםערע םארשסײער פון דער ײדישער ליטעראטור אין ראטן־ פארבאנד זןןלן װעלן און קאנען מיטגײן און מיטארבעטן אין דער שרײבער־קןןנפערענץ און אין בענטראלן ײדישן זשורנאל. עס איז א שװערע םראגע, װעלכע ם׳האט באדארפס אזוי אדער אנדערש לעזן. און אויב דןןם ײדישע ראטנםארבאנד װערט אויסגעשלןןםן םון דער געםײנזאםער ארבעם. דאן םארלירס שוין דער געפלאנסער בענטר זײן פולשטענדיקע גאנבקײס. וױיל םים דעם םןןמענס, װןןם די ײדישע קינםטלערישע גרופי־ רונגען נעמען נישט קײן ןןנסײל אין דעם זשודנאלאון אדרבא,