Literarishe bleter · 1927-10-28 · 43 (28.10.1927) · p. Seite 836

43 זא ליטער*רי*ן בלזכןר 836 באנציע שװײג הריגט אן עלידה. נױ־יארק מעגלעך געװען נאכדיזוכן דעם נןןמען סון טשעכאװס דערצײ■ לונג אין רוסיש). קורנאס איז אין םאמע אנהויב מודה, אז זײן אויסקלײב װיל ער, חלילה, נישט קײנעם אנװארפן. ם׳איז זײן פערזענלע■ כער געשמאק—און .די געשמעקע זינד פערשיעדען׳־. אן אנדע■ רער קער מםתמא אויםקלײבן אנדערע 15 ,בעםטע־׳, אױסלאזנ• דיק אינגאנבן די פון קורנאס אויםגעװײלטע... קורנאס גלויבט אבער. אז װאס אײנער זאל נישט פראקלאמירן םאר די 15 בעםטע ק־דצע דערצ־ילונגען פון דער װעלס־ליטעראטור, װעט ער מוזן דערבײ מסכים זײן. אז די 15 אויםגערעכ־טע זענען פון גאר הויכן קינםטלערישן װערט. װאס פאדא געזעץ שטעלט זיך קורנאס בײם אויםקלויבןז ,א קורצע דערבײלונג איז קונםם אדער—גארנישס׳־, זז$גט ער. און איז דערבײ מודה, אז געניאליסעט קאן מען נישט מעםטן מיט אן ארשין. דאך זענען פאראן פעסטע כללים אויף צו באשטימען, אורטײלן און אפצושאצן די קורצע דערצײלונג, װעלכע איז ,א קונסט. װאס באשטײט אין א םםרוקסור םון באשטימטע שטרענגע מןןסרעגלען, און װאס נעענטער מידער■ גײט צו אזא סםרוקסור, אלץ גרעסער איז דער עמאציאנעלער כח, װעלכער באלעבט די זאך־. װעגן באנציע שװײג זאגט דער קריטיקער: .דער מחבר האט באשאפן א פרעכסיקע געשיכטע װעגן א שװײגנדיקן םענטש, װאס איז גענוג עניװתדיק צו אילוסטרירן די קריסטלעכע תורה, אז .דער ענױ זאל ירשענען די ערד׳־. באנציע ירשנט אויך דעם הימל. װי גאגאל, האט פדץ םארײניקס רחמנות און הומאר אין גלײכע חלקים. און דער רעזולסאס איז — א מײסטערװערק׳*. ם׳איז נאך נײטיק מוסיף צו זײן: פרץ איז נאך װײניק איבערזעצט, און קורנןוס הזןט באנציען אויסגעקליבן נישט פון גאנצן, נײערט פון א קלײנעם חלק פר ץ... קײן גרויםע באקאנסשאפט אין דער ײדישער ליטעראטור בכלל האס דער דאזיקער קריטיקער אױך נישט. אנדערש װאלט ער אפשר געפונען נאך אזעלכע קורצע מײסטערװערק אויך בײ אנדערע ײדישע װארט־קינםסלער (האבן זיך דאך אונזערע בעלעטריסטן ,םפעצ־אליזירמ׳־ איבערהויפט אין דער סקיצע, אין דער קורצער דערצײלונג). נאר, װאס צו באקלאגן זיך אויף קורנאםן האבן מיר נישט. בעת ער האט גארנישט געפונען בײ די דײטשן, שפאניער, שװעדן, נארװעגער, מאם זאל זיך אדײנפאסן אין זײן צעסל, פארנעמט די ײדישע ליטעראטור בײ אים רי זעלביקע פרןן■ פארציע, װאס די ענגלישע: ענגלאנד — אײנעם (קיפלינג) און מיר — אײנעם (פרץ). די ריסן זענען פארטראטן מיט 6. די פראנצױזן מיס 4 און די אמעריקאנער מיט 3._ פארלאג ב. קלעצקין, װארשע ערשס דערשינען י. אפאטאשום א נײ בוך־ ל י נ ט ש ע ר י י אין איד. דעדצײלמנןן פ-ײז 6 נילדן אדרעם: פ2 ,¥8\2:3*ז8^ *־!©!!סוס,! א. אלמי . ״באנציע שװײג־, דער גרעםטער שװײגער און קלענסטער מאנער. װאס זײן קאלאםאלסטע השנה איז א בולקע מיט פיטער, האט זיך זיכער נישט געריכט. אז מ׳װעם אים אמאל אװעק■ שטעלן װי א מוםטער פון קורץ-געםאסטער, קאנדענסירםער און קאגצענטרירטער קונסט און װי א בײשפיל פון — קריסטלעכעד געדולד... װאלט מען באנציען פארגעזאגט אזא עליה, װאלט ער זיכער פארשעמט אראפגעלאזס דעם קא■ צו דרערד און פון גרוים פאדלוידנקײט װײטער געשװיגן זײן בארימט שװײגעניש. ם׳העלפט נישט משה גראסן, װאס עם גײט אים ממש אין לעבן צו פארטיליקן די גרויםקײמ פין באנציעם באשאפער, פין י. ל. פרצן. ס׳האס זיך מםהם פרצן אלײן נישט געחלומט, אז פון אלע זײנע מײסטערהאפטע שאפינגען װעס עמיצער גראד א כאפ געבן דעם שטילינקן. אין װינקל פאררוקטן באנציע שװײגן און אים א װײז טון פאר דער פארהאװעסער, טומלדיק־ סארטומלסער מענטשהײט: — שװײגט א װײלינקע: גיט אקארשט א קוק אויף דעם טשאמפיאן פון שװײגענישז זײן נאמען איז ה׳ באנציע שװײג אין זײן טאסע, דער יידישער שרײבער י. ל. פרץ, האט אין אים ארײנגעלײגם אזוי פיל פײנע קינססלערישקײט און קיגסט־ לערישע פײנקײס, װאס שטעלט איס, דעם מחבר, אװעק צװישן די גרעםטע װעלט־מײסטער פון דער קורצער דערצײלונג. נאר... איך װעל דערצײלן פראסט־פשוט אין װאס עם גײט דא: ת־ די .פןןרום׳־, אן ענגלישע מאנאטשריפס, אײנע פון די חשובסטע אין אמעריקע, האט זיך געװענדט צום באקאנטן ליטעראםור־קריטיקער אין עסײאיסט, ה׳ ד ז ש א ה ן ק ו ר נ א ס, ער זאל אויםרעכנען די .15 בעסטע קורצע דערצײלונגען, װאס זענען װען־ס׳איז פארעפנסלעכט געװארן׳־. און אין םעפטעמבער־ נימער .פארום׳־ גיס קירגאס זײן רשימד״ ער צײכנט־אן בײ יעדער זאך דאס יאר, װען זי איז פארעפנטלעכט געװארן, דעם נאםען פון מחבר און עטלעכע װערםער װעגן דעם אינ־ האלט און כאראקטער פון דער אויםגעװײלטער זאך. י. ל. פרץ מיט זײן באנציע שװײג קומט בײ אים אויפן ם י נ פ ס ן פלאץ צװישן די 15 בעססע קורצע דערצײלינגען. לאמיך דןן איבערגעבן די פון קורנאס אויםגעקליבענע קורצע זאכן אין דער ןזרדנונג, װי ער ברענגט זײ, אויסלאזנדיק די באגלײסנדיקע כאראקטעדיססיקעס: 1. א קנײטל װאקס (1880) פון גױ דע מאפאםאן; 2. דאם פארבארגענע מײסטערװערק (1831) פון באלזאק. 3. דער פרא׳ קוראסאר פון יהודה (1892) פון אנאסאל פראנסן 4. דער מאנטל (1842) פון נ. װ. גאגאלו 5. באנציע שװײג (1894) פון י. ל. פרץו 6. דאס פאררעטערישע הארץ (1843) פון עדגאר עלען פא, 7. מאסערניש דורך האפנונג (1889) פון װיליער דע איל־אדאם; 8. זעקס און צװאנציק און אײנע (1899) פון מאקסים גארקי; 9. דער אפגרונט (1902 פין לעאניד אנדרײעװן 10. דעד ריקשאו־ געשפענסט (1888) פון רודיארד קיפלינגו 11. דער באצירק־ דןןקסאר (1852) פון א. טורגעניעװן 12. פיר טעג (1877) פון װסיעװאלאד גארשין• 13. דער נצחון פון דעם אײ (1921) פון שערװוד אנדערסאן; 14. די לויה (1927) פון א. ע. קאפארדו 15. די ליאלקע (1893) פון א. טשעכאװ (לײדער איז מיר נישט