Literarishe bleter · 1927-10-28 · 43 (28.10.1927) · p. Seite 832

43 זא ליטןרןןרי ין נלעםער 832 טעטיקײט, זעען מיר אז אין זײ ליגן די ברײטםטע מעגלעכ־ קײטן סײ פאר קלארע אפבילדער םײ סאר נײע קאמבינאציעס. אין אין דעם זינען זענען זײ די קרעאטיװםטע חושים. אויער און אויג זענען אויך אונזערע סאביאלסטע חושים. דאס אויפנעמען זאכן פון א שטח, װאס שפילט אזא אומגע־ הײעדע ראלע אין קונסט, איז א האר נישט װײניקער װיכטיק אין סאציאלן לעבן, װו די נײטיקײט גו פארכאפן די אויפ- מערקזאמקײט פון דער װײטן איז א באשטימענדיקער םאקטאר. מיר זעען טאקע אז בײ פײגל און זײג־חיות הײבט זיך אן ארויסװײזן בולסער און קלארער דאם סטאדע־געפיל צוזאסען םיט די עסטעטישע מאמענטן, אויף װעלכע איך האב פריער אנגעװיזן. א חוץ דעם איז דאך אונז אלעמען באקאנם אז קאליר. קלאנג און באװעגונג שפילן אן אומגעהײערע ראלע אינם צוזאמענלעבן פון באשעסענישן מיט סטאדישע געװױנ־ הײטן. און גײען מיר אזוי אויף דעם װעג, װו די מעגלעכקײט פאר קונסט איז אויך א מעגלעכקײט פאר דער שאפונג סון סאציאלע ארגאניזמען. גייען מיר אזוי אויף דעם װעג, קומען מיר צו די לעצםע בװײ מענטשלעכע דערגרײכונגען: זש<סט און שפראך, װאס דערהײבן זיך צו דער קונסט־מדרגה אין טעאטער און ליטעראטור און זענען אויך אין דער אײגענער צײס די װיכסיקססע מיטלען אין סאציאלן סארקער. 23 קאא■• ״ביכער״, װארשע, נאלעװקי בינער װעגן ד פאגראמען *ױ אוהראינע בערנארד לעהאש 7.20 װען דאס םאלק ישראל שטארבט ל. כאזאיאװיטש 3.30 דער ײדישער חורבן אין אוקראינע א. רעװוצהי 7.20 אין די שװערע טעג אויף אוקראינע 3.30 רחל פײגענבערג -תורבן דובאװע א■ טשעריקאװער 8.10 אין דער תקוסה פון רעװאלוציע ״1161סו8״ הו'*ם־סאדקײף־• *2 1£1ןײ16*א פ*ר נעלם־. 13-196 .0.א .יז הונסט־אלבאמעו י. 3• ריבאה — אויף די ײדישע פעלדער םון אוקראינע (בילדער־אלבום) —.54 שטעטל אין אוקראינע זבילדער־אלבום) 46.20 *דרןם פסר בריװ: *2 1^1זי\16*1י| ,•״1*3182^ ,''ז116נ>ע8״ <1מ61ו2[)1סק5 *ררעם פ*ר געלש: ■ ק ע. 13.196 אונזער טיפסטן מיטגעפיל דיר ח׳ י צוליבן טוים םון דײן פ א ט ע ר רוטע האנדעל, מ. לײטכאן אינםעלעקטועל לעבן װי אנדערע חושים.;') הײנט װי קומס עס װןןס קונסט, א טעטיקײט װעגן װעלכער מען רעדט נאר אין סערמינען פון ,הארץ״. פון געפיל, זאל פארטראטן װערן פון די צװײ אינטעלעקטועלסטע חושים אונזערע? מיר דוכס, אז שוין דער םאקט אלײן װארפט אשאטן אויף דעם שטאנדפונקט פון א רײנער. אומבאפלעקטער עסטעטיק. דער אמת איז א גראד דעמאלט, װען די צװײ יונגסטע חושים אונזערע הײבן זיך אן צו באפעםטיקן — בײ די װארעם־בלוטיקע באשעפענישן: פײגל און זײג־חיות — הײבן דך אן צו באװײזן נישס בלויז פרעכטיקע קאלירן. גראציעזע ליניעס און רײכע קלאנגען, נאר אויך רײצנדיקע ריטמישע באװעגונגען, װאס אויף זײער העכם־ טער מדרגה גיבן זײ אונז די טאנץ־קונסט. איז בײ חױת פא־ ראן אזא זאך װי אן עסטעטישע עמאציעז דארװין זאגם אז יא, און דאם איז גאנץ מעגלעך, אבער סון קונםט זענען זײ דאך זיכער װײט. קונסט איז דןך נאך אלעמען א דײן מענטשלעכע כאראקטעריסטיק, כאסש בנוגע רײן עסטעטישער הנאה זענען מיר אםשר נישס די אײנציקע באשעפענישן אין דער װעלט. די נײקײס װאס דאס אויער און דאס אויג ברענגען ארײן באשטײט דערהויפט אין דעם, װאס מיט זײער הילף װערט מעגלעך אויפצונעמען די װירקלעכקײט פון דער װײטןו דאס. סון װאס דער חוש הריח איז בלױז א שװאכער אנהײב. צו באנעמען זאכן פון דער װײטן זעט אויס צו זײן א נויטװענ־ דיקע באדינגונג סאר דער אנטװיקלונג פון א קונסט. װײל בלױז דאס גיט א מעגלעכקײט צו שאפן יענע קאמפליצירט־ ציטריקע װעלט װ$ם מען רופט ״אטמאםפערעי, װאס אן דעם קען מען זיך קײן שום קונסט נישט פארשטעלן. אויער און אויג שפילן אויך א באזונדערע ראלע אין פינקטלעכן רעפרא־ דוצירן פארשטעלונגען. דערין קען זיך קײן אנדער חוש מיט זײ נישט פארגלײכן. פרובירט זיך א װײלע םארשטעלן דעם טעם פון אן עפל, דאס געפיל פון לעדער אין דער האנט, דעם ריח פון פארפום, דןןס אויםזען פון א באקאנט הויז און דעם קלאנג סון א פידל, און איר װעט גלײך אײנזען װי אומ• באשםימט עם זענען די ערשטע דרײ און װי קלאר די לעצטע צװײ װען מיר דערמאנען זיך, אז די דאזיקע צװײ חושים זענען די אקטיװםטע אין אונזער גאנצער אינטעלעקטועלער •) א גר1יםע יןל װערטיר, װ$ס דריקן א1ים אינטסלעקסיעלע םעסיקײט, עם*מען ל1ים זײער ש1רע •ין װערסער װ$ס הןנן 1 שײכות *ום חיס הראיה װי לםעל, איגסיאיעיע, אינסר^ססעקעיע, געזיכסם״םינקס, בלינד (יין אינסעלעק- םיעלן זינען), רע8לעקניע אין א םך אנדערע. פארלאג 3. קי־^עצהץ יידיש טעאטער קװארטאל־י-זשורנאל-, בוך 11 אפריל־םאי־יוני 120.1927 זײטן, 4 גרויםע בילדער אין הןפפ נײען *־ײן #*לננריקן *רםלקלןן; נחפרילוזקל: די ײדישע ■ינן-שפראך; א . סײשלבוים:רי םאדעײנן םעאטןר-רלכםמנען; נ. ם ײ ז י ל: סרץ אין דאס לדישן שןאשןר י. ליובןוםלרסקל: רןום םןװסער אין הײנטלקן רוםלפנד; ל. ס ן ס ס ן ל־• ■*רטרעםן פון ײד־שן ארטלםםן;, ה. א ם א ט י *: זכרתות; ש, ד ײ נ ר: ק־*ק*יוןר ײדיש םעאםעד. *. שם*ק*ןדןר: טורנע פון ־ולױס *דלןרס םרוטע איבןר פדלן *ין ליכט פון *יפעדן ם. װ. כר*ניק פון ײדישן טעאםןר; רעי*קם*ר: ד׳ר ם זיבןרם ■יײז 3 גילדן הויםט ס*־קײף: *2 11׳*יש1,וװ ,**1*־1■/* *ז*^£ו0. ס>~ נעלם: ס ק. *. 13.196