Literarishe bleter · 1927-10-14 · 41-42 (14.10.1927) · p. Seite 803

ליסןרורי<זן נ ל ע ס ן ר 42—41 *א {(3 פליגירט—נישט נאר אלס מענטש מיט א העכערן גײםט, מיט א שליחות, מיט אינטענםיװערע געפילן. נאר אפילו אלם אײנ־ פאכער בשר ודם, ברענגענדיק קריסטוםן אין אזוי פיל פאר־ שידנארטיקע סיטואגיעס, האט בארבים געדארפט ארויספירן אין אים די אינערלעכע קאנפליקטן, םםקות. סתירות — מיט אײן װארם, זײנע םענטשלעכע שװאכקײטן. װי־זשע קען א מענטש םון אזא גײסט זײן אזוי גראדליניקז קריסטום רעדט מיט אזא זיכערקײט. מיט װעלכער דער דערהויבענסטער נביא קען בשום אופן נישט רעדן. ער איז אומעטום אויטאריטעט. יעדע האנד־ לונג זײנע קומט םאר. װי אונטערן דרוק פון א מעכאניזם. ער איז אויטאמאטיש, ער איבערראשט נישט. ער קומט שטענדיק מיט םארטיקע תשובות. דער שרײבער דערצײלט װעגן אים, אז ער איז םול מיט ליבע,— די ליבע גופא װײזס ער אונז נישט. ער שסעלט פאר א טראגישע געשטאלט,—אבער דעם טראגיזם זעט מען נישט און מען פילט נישט. יעדער דערהויבענער גײםטיקער מאמענט, יעדער גלויבן קומט פון גװײפלען. יעזוס שמועסט נישט, נאר ער זאגס. אלץ װאס װער װיל טון, איז שוין אפריארי א פאקט. ער באגעגנט נישט קײן שטרויכ״ לונגען. םיאיז א מארנער םאטאליזם םון א מענםשן, װ$ס הגם ער איז פרײ פון יעדער אױבערשטער השגחה. דאך װירקס עפעס א העכערע קראפט אויף דעם ערפאלג םון יעדען שריט זײנעם. עס זעט אוים, װי דער מענטש אלײן װ$לט לחלוסין נישט געלעבט. אבע־ דארט, װאו בארביס לאזט ארוים אויף א װײלע דעם אידעאלאגישן רודער פון די הענט, אנטפלעקט ער פאר אונז א װונדערלעכע שײנקײט. די קאפיטלען, װו באדביס שיל דערט יעזוסעס מוטער, זענען פראכטםול און טיף־רירנדיק. זײ געהערן צו די שענסטע בלעטער םון דער מאדערנער בעלע■ טריסטיק. גו די רײן-קינסטלערישע מאמענטן געהערט די גע־ שטאלט פון מרים, װז$ס איז דורכאויס מענסשלעך אין איר שװײגנדיקן טראגיזם. די דאזיקע געשסאלטן, װאס זענען םרײ פון בארביסעס דראמאטיזירטער דיםציפלין, באװײזן בארביסן דעם גרויםן קינסטלער. װי פראבטםול װאלט ארויסגעקומען קריסטום דער מענטש, װען בארביס זאל אים באהאנדלען אזוי םרײ און טענדענצלאז, װי ער האט באהאנדלט, למשל, יהודה איש קרױת. דאם װערק איז געשריבן אין א בבמגומדיקער שפראך, אין קאפיסלען און פסוקים. װו בארביס האט מיט כוח געװאלט צוימען זײן פרײע באװעגונג בוליב דער עקשנותדיק־געםירטער אידעע, נישט זארגנדיק לחלוטין, צי קריםטוםעם געשטאלט װעם זיך פילן באקװעס. צי אומבאקװעם אין די קורצע זאצן םון זײן מײםטערהאפטער שפראך. קאאפעראטיױ ״ביכער״ װארשע נאלעװקי *2 ערשט אנגעלורלן: א. בראדזקי — שריפטן . . 9 זל. גאוטשאם געװײלטע דערצײלונגען . . 9 ״ האנם דאמיניק — די מאכט פון דרײ (ראמאן) . 9 ״ א. לעיעלעס — ראנדאס . 9- ״ אדרעם: 3 2 1>|*ס|3ח 3*523ז8י\\ ,"ז3ו1:>81_ פארל־־^אג ב. קלעצהיז שוין ערשינען מ• בארײשא (םנחםז דער גלגול ןדיאלאג אין צװײ באגעגענישן) •רײז 3.50 נילדן ריקערער אויריטאריע. זײן װונדערבארע הײלונג איז נישט קײן נס מן השמים: זי איז, אײגנטלעך, דער גלויבן, װאס ערידער• װעקט אין די מענטשלעכע הערצער גוםא, און פון זײ אלײן קומט םאר זײ די ישועה. דאם איז אן אומקלארער געמיש פונם שכל הישר מיט אירראציןןנעלע דערשײנונגען. װאס הײלט אויס קריסטוס, — נאר גײםטיקע אדער אויך םיזישער יסורים. װי די טעןןלאגיזירטע לעגענדע װיל האבן? װאס פאר א שײכות איז פאראן צװישן דעם גײסם און, למשל. א פיזישן מוםי בארביס אלײן כאראקטעריזירט עם מיט די פאלגנדיקע װערטער: ״װער עס האט דערזען זיך אלײן, דער האם דערזען גאט״. דאס איז די לערע — םון דער דערקענסעניש, װאס יעזום פרײדיקם צװישן מענםשן. אבער דערמיט אנטדעקט דאך נישט בארבים קײן שום נײעס אין קריםטוסן. (די זעלבע װער־ סער, איבערגעחזרט אין אן אנדער פארם אין םארשײדענע ער■ טער םונם בוך, װערן דער אידעישער רויםער פאדים םונם װערק). שאפן געשטאלטן און האנדלונג ארום דעם דאזיקן געדאנק. אן א צופלוס פון רײן־מענטשלעכע, קאמפליצירטע עלעמענסן, אן געראנגל און קאנפליקטן. מיט א פארטיקער זיכערקײט.—בארעכטיקט נאך נישט קײן װערק, װאס װיל אויף א מאדערנעם אופן קאנאניזירן א גרויסע פערזענלעכקײט און שאפן, אזוי צו זןןגן, א מאראליזירנדיקע עפיטאפיע אויםן קבר פון דער מענטשלעכער געפאלנקײט בארביס שאפט־אפ דעם אירראציאנעלן מאמענט פון קריםטוסעם פערזענלעכקײט. אין פיל ערטער מאכט עס באמת דעם אײנדרוק, אז קריםטוסעס אײנציקער ציל איז געװען די רעװאלוציע קעגן די הערשער איבער יהודה און קעגן דער םאציאלער ארדנונג פון דער רוימישער אימפעריע. אבער פארװאם, אויב שוין יא אזוי, האלט זיך קריםטום םאר אן אויסדערװײלטן אין זןןגט צו זײנע נאענטע: ,אונז איז געגעבן געװארן די אמחע דערקענטעניש, אבער זײ (די מאםן) איז זי נישט געגעבן געװארןי״ יעזוס איז פול מיט ליבע צום פןןלק, װעלכן ער װיל דערהויבן.—און אין דערזעלבער צײט האלט ער עם פאר א םארמלאזע, בלינדע, פארארעמטע מאסע, װעלכע ער רופט אן ״פאראליטיקער״. אויב יעזוס איז דער נביא פון םאציאלער גערעכטיקײט און אין דער ריכטונג איז ער טעטיק. — דאן שאפט בארביס א דיסאנאנם, א לאגישע םתירה צו דער דאזיקער אויפפאםונג: בעת עם קומען צו אים די םארשטײער פונם אונטערדריקטן ײדישן םאלק און לײגן אים פאר צו שטעלן זיך אין זײער שפיץ אלם משיח אדער פירער, ענטפערט קריסטום: ,אײער רעװאלוציע איז נישט גענוג גרוים״. יעזוסיקוקט אויף זײנע שלאפנדיקע הלמידים און טראכט, אז זײ אט די תלמידים. זענען.ארעמע, קורצזיכטיקע מענטשן״, װאס װעלן אים פארראטן צוליב זײער ,מיטלמעםיקײט״. װען יעזום פון אנרי בארבים זאל זײן אגעטלעכער שליח, א מעדיוס, דורך װעלכן עס רעדט א העכערער פוח, װאלטן אונז נישט געװונדערט זײנע. אפאקאליפסישע זעונגען, װי, למשל. דער חלום אין קאפיטל 29, װו עס קומען צו אים אין שלאף שװארצע מלאכים. אבער בארבים זאגט אלײן, אז ער שטיצט זיך דורכויס אויף היסטארישע דאקומענטן, בײ װעלכע ער האלט זיך זײער שטרענג,-װי-־זשע קומט אינמיטן אזא חלוס? אלם מענטש איז יעזום בײ בארביסן שטײף, געפענטעט םון פארשידענע דאגמען. אםילו די אידעע םון פרײהײט איז אין אים אזוי אומקלאר. קריסטוס איז לחלוטין נישט קאמ