Literarishe bleter · 1927-10-14 · 41-42 (14.10.1927) · p. Seite 798

42- 41 זיי ליטערארישע בלעטער 798 > ער םארט אין בױרא, — און אס איז בװין בעביט דער שעף. װאס קיניגט אין זײן בױרא און דונערט אויף זײנע אנגע• שטעלטע... דא איז מגד דעם דיכטער אלץ געטון געװארן, ס־זאל נישט פארלוירן גײן קײן אײן שסריך אין בעביטם כא־ ראקטער. קײן אײן פרט סון זײן קאמפאקט אויסגעםילטן און דאך פוסטן^לעבנםשטײגער. אםט איז די אויסשעפנדיקײט־כװנה פון דעם דאמאניסט אזוי בולט, אז םיפאלט ארײן אין קינסם• לעכקײט און אין זײער אײנפאכער, האמעטנער טענדענץ: אזוי איז, װען איר לײענט אין אײן קאפיטל, װי בעביט נעמט-אויף געסט. װאם שטײען םאציאל העכער פון אים. אט די פײנלעכע אדן אזוי לעבנסגעטרײע סגענע פון חניפה, הכנעה געשםיקטן בעם און געצװונגענער צביעות—און תיבף קומט א קאפיטל, װי בעביכ גײט צו גאסט צו באקאנטע, װאס שטײען ״נידעריקער- פון אים — אט די נאכרער פי־נלעכע און נאבמער לעבנם־ געטדײע סצענע פון בלאזן זיך, אײנאשעמען די לאנגװײליקע קטורת פון הכנעהדיקן דרך־ארץ און נארישער באװונדערונג... צום גרױםן פארטרעט, װאס הײסט .בעביס׳*. איז שוין נישטא װאס צוצוגעבן. אלץ האט שויז דא דער שרײבער םארײסגעזען, אלץ באהאנדלט, אלץ אויסגעשעפם. אין .בעביט״ איז נישטא קײן אקציע, קײן שום סיפור־ המעשה— װארום װו איז דען געװען אקציע, סיפור־חמעשה אין א פארטרעטז און דאך לײענט איר דעם ראםאן מיט יענער שפאנונג, מיט יענעם אײנגעהאלסענעם אטעם. װאם פארראס, אז אפט כאפט איר זיך, אפט פאנגט איר אין זיך א שטיקל .בעביט״... װי אזויי װאס פאר א שײכות האם צו אונז בעביסי איז דען נישט בעביט דער טיפישער, דער הונדערט־פראצענסיקער אמע־ ריקאנערי און װאם פאר א שײכות האט אונזער לעבן צו דעם אמעריקאנער לעבןז אבער, ע ר ש ט נ ס, מיר אמעריקאניזירן דך דאך אויכעט. מי־ר רעכנען אויף דאלארן, און מיר סןןרן אין פארדן, און קוקן אמעריקאנער פילמען, און זענען אפהענגיק פון דער אמעריקאנער הלװאה, און ראזירן זיך מיס אמעריקאנער .זשילעטקעס״... אײן קלײנער משל: בעביט ראזירט זיך אינדער• פרי מיט דעם זשילעט־מעסערל און טראכט יאושדיק, װי װערט מען פטור פון הונדערסער אלטע, שוין נישט נײטיקע מעסער־ לעך, פאר װעלכע סיאיז נישטןן קײן שום תיקון, װארום ארויס־ װארפן זײ קען מעןי נישט, נישטא װוהין, װער ס׳װעט זײ גע• פינען, װעט זיך צעמזיקן, און אין שטוב איז אויך נישםא קײן שום פארװענדונג... װי נאענט איז אונז בעביסם זשילעטקע־ יאוש, א, איד ברידער, װאס איר קראצס זיך מיט דעם דאזיקן שלימםזלדיקן פראדוקט פון אמעריקאנער ציװיליזאציע... םיר זןלן רעדן ערנסטער, מיר זענען אין דער בחינה פון אמערי■ קאניזאציע. און װי מארקס האט אין זײן הקדמה צום ,קאפיסאל׳ װארנענדיק געשטעלס פאר די אויגן סון די דײטשע ארבעטער די דעמאלט מער־רײפע ענגלישע פארהעלטנישן, װײםן אויך מיר איצט אלע, אז *יזנוו^זזבת 13ט<1ג4 פז ־ם,, דער משל געפינס אפשר אויך אין אונז דעם נמשל, און מיט דער אמעריקאניזאציע פון אונזער לעבן װעט אויך בײ אונז בעביט װערן דער גרונדטיפ פון דעם באלעבעסל... דאס איז ערשטנס. און צװײםנס — פאראן אין דער .בעביטאװ■ שטשינע׳ שטריכן, װאס זענען דאס אײגנטום פון יעדן באלע־ בעסל אין נױ־יארק און אין סאן־פראנציסקא. אין װארשע און אין בערלין. בעבים איז. דוכט מיר, דער קלאסישער קעגן־טיפ צום אלטן אבאלאמאװ. שװער אויםצוטראכטן א גרעסערן קןןנסראסט: אבאלאמאװ לײדט פון פוילקײס, פון װילנלאזיקײס, פון דעם ארויסגעריםן א גרויס שטיק סון אמעריקאנער װירקלעכקײט. װי דער טשװאק, װאם האט מיטגעריסן א גרוים שסיק װאנט. און אזעלכע לעבעדיקע פאראלגעמײנערונגען, װי בעביט. איז םאראן א םך אין םינקלערס ראמאנען-דער קלערק מיסטער רען, דער שטײפער, פארכמארעטער פארמער־באנקיר טאוזער, דער פאלי־ טיקירנדיקער ד״ר פיקערבאװ. דער עלעגאנטער ענגעס דיוער, דער יאװיאייער קליף — זײער נאמען איז לעגיאן. און אין יע דערן םון זײ װערן קאנדענםירס און קאנצענטרירט טויזנטער קלענערע און גרעםערע לעבעדיקע באשעפענישן. קורץ — דער ראמאן פון סינקלער לואים איז א מאדערנער טיפן־ראמאן אין זײער א גרויסן ססיל, און סיאיז זײער כאראקטעריסטיש. אז די טיטלען פון די באדײטנסטע ראמאנען פין סינקלער לואים זענען פאמיליע־נעמען פין די הויפט העלדן. װער זענען זײ די העלדן פון לואיס ראמאנעןי סיהאט װידער א סך צו זאגן דער פאקט. אז דאס זענען סירוב קײן שום העלדן נישט. זײ שפאצירן נישס אויף הויכע טעאטראלישע קאנטורנען< זײ באװײזן נישט קײן שום מאראלישע גבורות, פארקערט, זײער לעבן איז געװײנטלעך די זיגזאג־ליניע פון דעם קאםפראמיס: און אלײן זענען זײ םירוב קלײנע נפשות. אבםא־ לוט נישט פארביקע געשטאלטן. ״אונזער מיססער רען״ איז א ראמאן פון אן אמעריקאנער אקאקי אקאקעװיסש, די גע־ שיכטע פון א קלײנעם קלערקל אן טיפערע שטרעבונגען, אן פעםסערן װילן. ,בעביס״ איז װידער א גראנדיאזער פארטרעט פון א דורכשניטלעכן אםעריקאנער באלעבעסל; װי קען זיין ראמאנטיש א העלד אין די הויכע סערציקער, א ״ריעל• עםטײסניק׳ (פארמיטלער פאר פלעצער און װוינונגען)? אינטע• רעםאנטער איז שוין .ערראוסמיט״, װאס איז רי געשיכטע םון דעם שװערן גאנג בארג־ארויף פון א ױנגן פארשער. אבער אויך דער טיטל־העלד איז נישס די גרויסע, אידעאלע גע־ שטאלט אין דעם ראמאןו סיאיז גאר דער ײד, פראפעםאר גאםליב. און אזױ אויך אלע אנדערע צענדליקער און הונדער• סער געשטאלטן, װאס װימלען אין די געדיכט־באפעלקערטע ראמאנען סון סינקלער לואים. נאטירלעך. מיט קלײנע אויס• נאמען: פאראן בײ סינקלערן אויך א גאלעריע פון ״ראמאנטי• שע׳, נישט דורכשניטלעכע העלדן: זײ האבן זיך אבער אים װינציק אײנגעגעבן און זענען באשטימט נישט זײן דיכטערישע סטיכיע. .11 אויך דער צוגאנג פון סינקלער לואיס צו זײנע טיפן איז זײער כאראקטעריסםיש. זײ װערן געגעבן מיט אזא גרינטלעכער אױסשעפנדיקײט, צו װעלכער מיר זענען שוין לאנג נישט גע־ װוינט געװארןז אכזריותדיק גײט נאך דער ראמאניסט במעט יעדן שריט פון זײנע העלדן, במעט יעדע רגע פון זײער לעבן. אט איז בעביט: איר באקענט זיך מיט יעדן פרט םון בעביטס ארבעטסטאג, פון בעביםס יום־טובים, פעריען, קלובן, פארגעניגנס, פלירטן, פרײנט, געליבטע, טומלענישןן אט איז בעביט װי א ״פאסער פאמיליאס׳, און אט איז בעביס װי א דאן־זשואן, װי א שעף, װי אן אראטאר, א קאלעגע, א פאט־ ריאט. אן אפאזיציאנער (יא, פאראן אױך אזעלכע מינוטן בײ בעביטן), א דענקער (יא, פאראן מאמענטן, װען אפילו בעביט דענקס). א גאנצער אפשניט איז געװידמעט דער סצענע, װי בעביט װעקט זיך פון שלאף, און אם איז א קאפיטעלע, װאם שילדערט זײנע ערשטע, נאך־פארשלאפענע רעױנות, און נאך א קאפיטעלע, װי ער טוט זיך אן, און װײטער א קאפיסל, װי