Literarishe bleter · 1927-10-14 · 41-42 (14.10.1927) · p. [Seite]

*ערטער יארגאנג *רײז *7 גר•(33 ז.) פרי׳טיק 4*1 אהטאבער דג־-*<*ו דזםעהארײשע יזייריד א־?וסםדידםע װאכנשדיפם פאד ידיםעראבװד ■■ ©;יאטעדאוןקונםגע פארפלאג ב^קקעעקין,װארש^ םיבהלער לואיס (דער מערקװירדיקער?מעריקאנער ראמאניסט) זוילנע ליאיס געקומען שיער נישט װי א מתן-תורה, װי א נײע ל״טע־ רארישע אנסדעקונג םון אמעריקע. דיעד ניכטערער טאן האס זײ געמאכט װערטםולער און בילכער פון דער עקזאטיק םון א דזשעק לאנדאן. די ליבע פון דעם ראמאניסט זני סאג• טעגלעכע ערשײנונגען, צו קלײנע מענטשעלעך מיט פיטשינקע השגהלעך, צו לעבנס, װאס לעזן זיך אויף אין טויזנסער אומ• באדײטנדיקע פרטים — האט זײנע װערק פארװאנדלט שיער נישט אין גרויםע עטנאגראפישע שטודיעם איבער פארשײדענע שיכטן םון דעם אמעריקאנער פאלק אין די לעבטע יארן. דאס אלץ םארשטארקט דעם װערט םון די ראמאנען פון סינקלער לואיס, און נעמענדיק אין האנט זײנם א נײ בוך, װײסן מיר שוין, אז ם װארט אויף אונז א נײע רײזע אין די דזשאנגלם םון אמעריקאנער װירקלעכקײט. םינקלער לואיס איז א רעאליסם, אן אנסשײדענער און ארגאנישער רעאליסט. שוין דאס האט א םך צו זאגן װעגן זײן םעגלעכער השפעה אויף דער אײראפעישער ליטעראטור. מיר שװימען בוריק — מידע, אויסגעשעפטע קומען מיר צוריק, נאכן םוטוריזם, אימאזשיניזם, עקספרעםיאניזם, צוריק אויפן שויס םון רעאליזם. און דא באגעגנט אונז א ריזיקער טאלאנם, װאס איז רעאל און רעאליסטיש אזוי םטיכיש און אזוי נאטירלעך, װי רעאל און רעאליםטיש ם איז רוי־ערד, א קאנטינענט, װאס האט זיך אקארשט אויפגעהויבן םון דעם דעק פון א ים. װי יעדער רעאליסט, האט םינקלער לואיס די שטארקסטע נטיה צו טיפי זירן, און פאראן שוין בײ אים א רײ העלדן, װאם םארקער• פערן גאנצע שיכטן, גאנצע גרונט־געשטאלטן פון דעם אמערי־ קאנער לעבן. אזא מין טיפיזירונגס-פראצעם אין גרויסן םטיל קאן מען געםינען אויםשליםלעך אין דער קלאסישער רוםישער ליטעראטור: װי כלעסטאקאװ םארקערפערט די ,כלעםסאקאװ• שטשינע״, װי םון אבאלאמאװ שאפט זיך םטיכיש דער באגריף פון ,אבןןלןןמאװשסשינע״, — איז אויך ,בעביס״. דער בארימט• סטער העלד םון סינקלער לואיס, שוין לאנג געװארן די םארקערפערונג פון ,בעביטןןװשטשינע״. באמערקס, נישט םון ,בעביטיזם״, יעדער ,איזם״ באטײט אן אידעע, און בעביט םארסרעט נישט קײן שום אידעע. מיס אים װערט בלויז מ א ל ם ע ר י ה .1 סינקלער לואים, דער מערקװירדיקער אמעריקאנער ראי מאניסם. איז אונזערע לעזער נןןך לחלוטין אומבאקאנט, אזוי װײס, אז מען װעט אים מן-הםתם גלײך סארבײטן מיטן אײדעלן און צארנדיקן מחבר פון .דזשימי היגענס*, א פ ט א ן ס י נ ק ל ע ר. ערשט די לעצטע יארן האבן זיך באװיזן איבער• זעצונגען םון זײנע װערק אין אנדערע אײראפעישע שפראכן, און בפרט אין דײטשלאנד האבן א טיפן אײנדרוק איבערגעלאזט זײן ,בעבים״ און .ד״ר ערראוםמים•. אין דײטשלאנד איז סינקלער לואים געקומען אין דער רעכטער שעה: קײנמאל איז נאך אזוי גרױס גישט געװען דער אינמערעס םאר אםעריקע און אמעריקאנישע קולטור-םראגן. װי איצט. װען דײטשלאנד דרײט זיך אויס אנטשײדן מיטן פנים צום מערב און װײטער. איבערן אקעאן. צו װאל״סטריט אין נױ־יארק. פון װאנען ס׳סליסט דער גןןלדענער טײך םון הלואות. װאס זאפט ןןן דאס דײטשע װירטשאםטלעכע לעבן מיט נײער גבורה, צו האליװוד אין קא־ ליםןןרניע, װןןס שעפם אוים די קולטורעלע אינטערעסן פון די ברײסע, םארסעמפטע און גלײכגילטיק־געװארענע מאםן. מיט א פאר יאר צוריק האט מען זיך נאך םארצװײפלם געקװיקט מיטן ,אונסערגאנג םון אײדןןפע״, און ס׳איז אין הויכן גלאנץ דאן געשטאנען די מאדע פאר דער רוסישער ליטעראטור, — מען איז םשוגע געװען אויםן פונקס פון ד א ס ס ןן י ע ו ו ס ק י, מען איז געװען באגײםםערט מיטן רוםישן טעאטער, מיט די רוםישע םוטוריםטן און רעװ$לוציאנערע דיכםער, און אין דער מוזיק איז אויםגעגאנגען דער קולט פון םקריאבין, פון פראקא־ פיעװ. — איצט שװיבלט עם און גריבלט מיט כל־המינים רײזע• באשרײבונגען פון אמעריקע.׳ סעליעסאניםטישע, קינםטלערישע. סוחרישע, סטאטיסטישע... אין ענגלאנד רעדט מען פון אמעריקע םיס סארביסערטן דרך׳אדץ. אין דײטשלאנד איז עס אפענער יראת־הבבוד, קלארע באװונדערונג. דער אינטעליגענטער לײענער האס װידער געװוסס, אז די אמעריקאנער ליטעראטור — דאס זענען די בבבודיקע, שוין שטארק םארעלטערםע און כמעט מיםןןלןןגישע געשטאלטן םון עדגאר יןן, לןןנגםעללןן, םארק סװען, װןןלט װיסמאן... אזוי־ארום זענען די װערק םון םינקלער