Literarishe bleter · 1927-10-07 · 40 (7.10.1927) · p. Seite 789

78? ליםערארישע גלןסןר 40 זא י בײדע אנגערוסבנע ארבעטן ױעלן|ז פאדזרן נײ דער סעקציע נישט װײניק מיכלען און צײס. עיי דװיסנשאפטלעכע פארבינדװגען םיט דער ארבעט םון דער סעקציע האבן זיך די לעצטע צײט פאראינסערעסירט אײניקע אנגעזעענע ײדישע געלערנטע און םארשער. גרויסע אויפםערקזאפקײס םאר איר װײזט ארײס דער בא• װוכסער ײדישער געלערנטער פראפ. סײרוס אדלער פין םילאדעלסיע. פראס. ש. דובנאװ שסײט אין א שטענדיקן קאנטאקט מיט דער םעקציע און האט ציגעזאגט איר איבערצוגעבן ארײע פא• טעריאלן װעגן דער עקאנאמישער געשיכטע פון די ײדן א־ן רוםלאנד. זײן אקטיװע מיסװירקינג פאר דער סעקציע האט צוגע זאגט אויך פראס. מאיר באלאבאן סון פוילן. זײן ערשטער צושטײער איז די ארבעט םאר די ״שריפטן׳, געבויט אויף נאך נישס םארעפנסלעכסע מאטעדיאלן. מאטער־אל פאר דעי סעקציע, צו דער ײדישער עקאנא מישער געשיכטע אין פוילן. האט אויך ציגעזאגט דער באקאנ• טער װינער היססאריקער ד״ר נ. געלבער. באזונדערס װיכטיק פאר דער סעקציע איז די ענגערע פארבינדונג מיט דעם באקאנסן יידישן סטאסיסטיקער ד־ר ארטיר רופין, װאס איז אײנגעשטעלט געײארן בעת זײן לעצ• טער דורכרײזע דורך בערלין. לויםן אײםטראג אין לויט אנװײזונגען םון דער סעקציע זאמלט מאטעריאל דער ײדישער עקאנאמיש-סאציאלאגישער סעמינאר אין װארשע. דא האט זיך פארײניקט א גרעסערע צאל ײדישע סטודענטן, װאס פארשט מיט ערנםט און התמדה אין די פארש״דענע מלוכהשע פוילישע ארכיװן. אין ליטע האט די סעקציע באקומען א װערטםולן מיט ארבעטער, ד׳ר הײנריך לאנדוי. די ארבעט פון דער םעקציע רופט ארוים אינטערעם בײ םארשײדענע מלוכהשע און קאסונאלע סטאטיסטישע אמטן. א רײע אמטן האבן ציגעשיקט זײערע נײסטע פובליקאציעס װעגן דער ײדישער באפעלקערונג, אזוי אז זײ זאלן נאך קא נען אויסגענוצט ײערן פארן ערשטן באנד ,שריפטן־. אײניקע אמסן האבן אםילו צוגעשיקס נאך נישט קײן פארעפנטלעכטע מאסעריאלן מיט דער ערלויבניש אױםצונוצן זײ פאר די אײס נאבעס םון דער סעקציע. אינפארמאציע-ארבעט דער סעקרעטאריאט פון דער סעקציע האט געגעבן דער בערלינער םארסרעטונג סון דער ײדישער םעלעגראפן אגענטור א ספעציעלע ערלויבניש אויסצונוצן פאר טעלעגראפישע מיס טײלונגען די באזונדערם אקטועלע מאטעריאלן, װאס װערן באארבעט אין דער סעקציע. צװישן די נאסיצן, ױאס די ײדישע םעלעגראפףאגענטור הןןט שוין םארעפנטלעכט זענען געװען: די ײדישע באפעלקע רונג אין בערלין לויט דער לעצטער פאלקםצײלונג (צװײ נא םיצן), די ײדן אין דײסשלאנד אין 925! מיט דער גענויער פארטײלונג לויט אײנצלנע דײטשע לענדער און גרעסערע גע מײנדעסן די אנטיויקלונג פון דײטשן ײדנטום פאר די לעצטע הונדערט יארז די ײדן אין דער רוסלענדישער קאמוניסטישער פארטײן^די ײדן אין דער רויטער ארמעע און אנד. א־יםנעשײלט צוװערן די אקציע אייף צ< באארבעטן דעם ײדישן מאטעריאל םון דע־ דײסשער םאלקכיצײלונג םון 1925. ביז איצס זענען, װי באקאנט, דערשינען בלויז די אלגעמײנע צאלן װעגן דער ײדישער באפעלקערונג פאר גאני דײסשלאנד, פאר באזונ• דערע כײלן אין װיכשיקסטע געםײנדעם, און םיט דער דאזיקער קירצער פובליקאציע העט די דײטשע רענירונג באשלאסן זיך צו באנוגענען. דאס פינאגץ-םיניםטערי ם האט אין דעם היצאח• פלאן פין צענטראלן סטאטיסטישן אפט א־יםגעשײראכן אלע קרעדיטן אויף צו באארבעמן װעלכע עם איז אנדערע סראגעס לוים די באזונדערע אמונות. אויף אזא אוסן איז נישט געבליבן קײן שום האסנונג, אז םען זאל װען עס א־ז באקומען אבילד װענן דעם, װי ד>ןם דײטשע ײדנטום האט זיך פאדענדערט פאר די לעצטע 15—20 יאר,זינט די צײלונגען פון 1907 און 1910. װי די סעקציע האט זיך דערװוסט, האס דאס םטאסיסטישע אםט געהאט בדעד״ נאך דעם װי עם װעט פארענדיקן באארבעטן די רעזולטאטן פון דער פאלקסצײלונג פאר דער אלגעםײנער באםעלקערוננ, פא־ניכסן אלע גרונט־קאיסלעך פ:ן דער צײיוננ. ס איז קלאר, אז דאס באאיבעטן די דײטשע צײלינג, אפי(י נאר בנוגע דער ײדישער באפעויקערונג,'מים' 'פריװאנע, ײדי• שע בידות װא־ט געפאדערמ צו ^גרויסע׳ כוכעס. פדי אבער צי ראכעװען כאנש די װיכטיקסטעי מאטעריאלן, האט זיך די עקא׳ נאמיש־סמאסיסטישע סעקציע געװענדעס צו ד;ם פיײסישן םי.א• כיכסישן אמט מיט א סארשלאנ צו באארבעסן אויף איר חשבין און לויט איר פראגראם די םאזעריאלן װענן דעם פ־אפעס־אנעלן באשטאנד און דער םאציאלער גלידערונג פון דער ײרישער בא• סעלקערוננ אין פרײסן. דער פארשלאג םון דער םעקציע איז אויםגענימען געװאין פון פרײסישן כטאטיסטישן אמט םיט גרוים סיכפאטיע. די םאר• האנרלונגען ױערן נאך געפירם. און סיװערט אויםגעארבעט א גע• נויע קאלק יאציע. װי בא.רע:עצט ם זאל נישש זײן דעד סכום םראגעם, ױאס די סעקציע האט פא־נעלײגט צו באארבעטן, װעלן דאך זײן נויטיק גרעכערע םיטלען. די סעקציע הןןפט אבער, אז זי װעט געםינען די געהעריקע אונטערשטיצינג נישט נאר בײ די ײדישע װיםנשאפשל■ כע קרײזן, נא־ אױך בײ ײדישע געזעלשאפשלעכע ארגאניזאציעס אין דײטשלאנד אץ אין אויסלאנד. די צ :ײטע אינשערעסאנשע ארבעס, צי װעלכער די סעקציע איז צוגעטראשן, א־ז: סעסטצושטעלן, װאסער פראצענט סץ דער אלגעםײנער שס״ער-הכנםה םין דײטשלאנד װערס ארײנגעטראנן םין דער ײדישער באםעלקערונג. די װײניקע םאטעריאלן, װאס זענען םאראן װעגן דער דא• זיקער װיכטיקער פראגע, זענען שי־ך צו דער פארםלחכה*צײט און זענען שוין םארעלטערט. די נאך׳כלחמהדיקע יארן האבן ארײנ• געמראנן ראדיקאלע ענדערונגען אינם װירמשאםכלעכן לעבן פון דײששלאנד און האבן גאר אין א גרויסער מאם געטראפן אויך די ײדישע באפעלקערונג. פעככשסעלן םיס ציפערן אײניקע סון די דאזיקע ענדערונגען אין דער װירכשאסטלעכער ראלע או באדײטענ פץ דײששן ײדנטום װעט זײן באיונדערס אינסערעסאנם א.ץ װ־כשיק. די םעקציע באא־בעש צו דעם צדעק די ששײע־־מאשעריאלן פ ן די גרעסערע ײדישע געםײנדעס, װי אויך די שש־יער-באריכטן סון די שײכותדיקע םלוכת■ און קאםונאלע אםשן פון די װיכטיק• ססע שטעט אין דײםשלאנד•