Literarishe bleter · 1927-10-07 · 40 (7.10.1927) · p. Seite 790

40 זא ל * ט * ר זן ר * ש? גלזסזי 790 זײער װארעם אפגערופן און צוגעשיקט נאך נישט קײן פאר־ עפנטלעכטע ידיעות פאר א רײ יארן גיז די גאר לעגטע סעמעסטערס אין פלל. לויט דעם פארשלאג און פראגראם פון דער סעקגיע. באארבעט איצט דער פרײסישער סטאטיסטישער אמט די מא־ טעריאלן ספעציעל װעגן ײדישע אויסלענדישע סטודענטן אין די אוניװערםיטעטן פון פרײסן פאר די יארן 1927-1924. די אויספארשונג האט ארויםגערופן גרויס אינטערעס בײ פארשײדענע גרויםע ײדישע קהלות און ארגאניזאציעס. תשובות אױף די פרעג בויגנם האבן צוגעשיקט: די ײדישע קהלות פון װאדשע, פר;.נקפורט־מאין, מינכען, לײפציג, װין. אמסטערדאם א. א״ די יק״א, הילפס־פארײן פון די דײטשע ײדן, דזשא־נט אליאנס איזראעליט, פארײן פון די רוסישע ײדן אין דײטש־ לאנד און פארשײדענע אנדערע גרויםע ײדישע ארגאניזאציעס. די סעקציע האפט. אז סיװעט זיך איר אײנגעבן צונויפ־ צוזאמלען א מאטעריאל, װאם זאל געבן אן אביעקטיװ בילד פון דער לאגע בײ דער י־דישער סטודענטנשאפט פאר די לעצטע יארן. ארכיװ און ביבליאטעק ל־^ויװיטשער לאקאל־ארכיװ פון פרײנד ל. קראנענבערג אין לויװיטש האט דער אינסטיטוט ארײנבאקומען א שײנע מתנד.: א זאמלונג פון עט־ לעכע טויזנט אפישן, קבלות, אויפרופן, צײטונגען, מעלדונגען א. א. װ״ װאס זענען שײך צו דער געשיכסע פון לױװיטש. דער מתנה־געבער האט דעם דאזיקן מאטעריאל געקליבן אין משך פון א פאר צענדליק יאר, שטיק צו שטיק גרופירט מיט זעלטענער ליבשאפט. װער עס װעט אויסשטודירן דעם מאטער־ יאל. דער װעט באקומען א פול בילד פון דעם לעבן אין א ײדישער פראװינץ־שטאט זינט דעם אנהויב פין צװאנציקסטן יארהונדערט: חברות און געזעלשאפטן, פארטײען און װאל■ קאמפאניעס, באצױנג פון דער אדמיניסטראציע, מלחמה און אקופאציע. דער מאטעריאל װעט א־נװענטאריזירט װערן אױף אזא אופן. אז ל. קראנענבערגס שענקונג זאל זײן בלײבן אינאײנעם אױך אין אדכױו פון ייװ״א. א חוץ דעם װעלן אהער צוגעגעבן װערן אלע מאטעריאלן װעגן לויװיטש. װאס דער אינםטיטוט האט פארמאגט אדער ער װע6 נאך ארײנבאקומען. א פינפטער תולדורת - ישו ־ כתב ׳ יד פון פרײנד א. גלעמבאצקי, באראנאיױטש, האט דער אינסטיטוט ארײנבאקומען נאך א בתב־יד (דעם פ־נפטן) פון תולדות ישו. סיאיז א העברעישער טעקסט, װאס שטאמט פון 19־טן י׳ה. לײדער איז ער א ביסל באשעדיקט. אלע פרײנד פון אינסטיטוט װערן געבעטן צו -זוכן אין זײערע מקימות, צי זענען דארט נישט פאראן מאנוסקדיפטן פון דעם ״תולדלות ישו״, און אױב יא. צושיקן דאס אין אינסטיטוס. די ביבליאטעק פין אינסטיטוט האס זיך לעצטנס אײנגע־ שאפט עטלעכע װיסנשאפטלעכע װערק אין דײטש װעגן דער תולדות־ישו־פראבלעם, אױך א געדרוקטן טעקסט פון דעם חיבור פון סוף 18־טן י׳ה. אויף אזא מין אופן איז פאראן א האפענונג צו קאנצענטרירן אין ײװ״א אלע מאטעריאלן װעגן דער טעמע און אנצוגרײטן פאר דעם װיםנשאפטער א פארסיקן ארבעטס־שטאף. אטע נאט פון דער סעקציע האבן געהאט זײער א .גרויםע פא״דברײטונג זײ זענען איבערגעדרוקט געװארן אין אײניקע ד׳נדערט צײטונגען אין פארשײדענע לענדער און אין פארשיידענע שפראכן. די נאטיצן װעגן דער ײדישעד באפעלקערונג אין דײטש־ לאנד זענען געבראכט געװארן אין דער דײטש־ײדישער פרעסע אויפן אנגעזעענםטן ארט, און א דאנק זײ איז די סעקציע געװארן באקאנט אין די ברײטע קרײזן פון דער דײטש־ײדישער געזעלשאפטלעכקײט. צוליב אײנער פון די נאטיצן, װאס זענען די לעצטע צײט ערשינען — װעגן דעד צאל ײדן אין בעדלין — האט זיך פאנאנדערגעװיקלט א דיסקוסיע צװישן דער םעקציע און דער אפיציעזער בערי״ינער ײדישער פרעסע. די װיסנשאפטלעכע ארגומענטן, מיט װעלכע די סעקציע האט פארטײדיקט איר שטאנדפינקט אין דער פראגע װעגן דער גרויס פון דער ײדישער באפעלקערונג אין בערלין, האבן באקומען די פולקומע הסכמה מצד דעם צענמראלן פרײסישן און דעם בערלינער שטאטישן םטאטיסטישן אמט. א מתנה פאר דער סעקציע די רעדאקציע פון די ,בלעטער פאר ײדישע דעמאגראפיעי סמאטיסטיק אין עקאנאמ־ק״. װאס האבן אויפגעהערט ערש־ינען־ האט איבערגעגעבן דער סעקציע איר ארכיװ און אינװענטאר. דער ארכױו באשטײט פין א גדויסעד צאל װערטפולע סטאטיס־ טישע אױםגאבעס אויף פארשײדענע שפראכן און פאר א רײ יארן. צװישן אינװענטאר האבן א באזונדערן װערט די פאר־ בליבענע עטלעכע הונדערט עקזעמפלארן פון די 2א *א 1—5 ,בלעטער״. אויך זענען איבערגעגאנגען צו דער סעקציע א רײ װיכטיקע װיסנשאפטלעכע פארבינדונגען. די מתנה סין די ,סטאטיסטישע בלעטער״ האט באר־יכערט די םעקציע און װעט איר א סך העלפן אין איר װײטערדיקער ארבעט. סטודענכףאויספארשונג די סעקציע פירט איצט דורך א גרעסערע אויספארשונג, װאס האט דעם ציל אויפצוקלערן די עקאנאמישע און רעכט לעכע לאגע פון די ײרישע סטורענטן אין פארש־ידענע לענדער פון א־יראפע. די אױספארשונג איז נוגע די ײדישע סטודענטן־פאר־ינען װי אויך ארגאניזאציעס, װאס פארנעמען זיך מיט שאפן הילף פאר ײדישע סטידענטן. חוץ דעם װערן דורכגעפירט אינדיװי־ דועלע אנקעטעם אין א ר־י איניװערסיטעט-שטעט מיט א גרעסע־ רער צאל ײדישע סטודענטן. די דאזיקע אינדױוידועלע אנקעטע דארף פעסטשטעלן נישט נאר די אקאדעמישע פארהעלטנישן, נאר אויך דעם עקאנאמישן און קולטורעלן מצב און דעם פאליטישן פרציף פון דער ײדישער שטודירנדיקער יוגנט. םיזענען אױסגעארבעט געײארן צו דעם צװעק פיר ספע־ ציעלע אויםפירלעכע פרעג בויגנס: 1) פאר די מלוכה־ארגאנען: 2) פאר ־ידישע ארגאניזאציעס און געמײנדעס; ג) סאר סטודענטן- פאר־־נען און 4) פאר אינדױוידועלער אױספארשונג. די פרעג־ בויגנס זענען צעשיקט געװארן אין זײער א גרויםער צאל, און בײ ה־ינטיקן טאג אי.׳ שויי א גרויםער טײל פארפולטע פרעג־ בויגנס צוגעשיקט געױארן אין דער סעקציע. די אפיציעלע םטאטיסטישע אמטן, װי דער פרײםישער, טשעכאסלאװאקישער, אונגארישער, קראקעװער א. א״ האבן זיך