Literarishe bleter · 1927-10-07 · 40 (7.10.1927) · p. Seite 781

781 ליסזר*רי?ן נלזס?ר 40 זא ◄ ײדיש א. איו מ• זילבורג 4 ◄ מייבע אוביװערסיטעטז ► ►מאקםים גארקי ► — גים, — מורמלט ער. איך זעץ מיך װידער אויף דער אויבערדעק. דורכרעדן זיך מיט דעם דאזיקן מענטשן— איז אוממעגלעך. ער ענספערט מיט םראגן: — און װאס גײט דאם דיך ןןןז װעגן װאס קלערט ערי װען מען איז אדורכגעשװימען דאס ארס, װו די געלע װאסערן פון דער קאמע גיסן זיך ארײן אין דעם שטאלענעס םאם פון דער װאלגע, האט ער, װארסנדיק א בליק *ו גפון-גו, געזאגס: — מנײלים. — װערז ער האט נישט געענטפערט. װײט, װײט, ערגעץ אין די פינסטערע אסגרונטן װאיען און בילן הינס. דאס דערמאנס עפעס װעגן רעשטלעך לעבן נאך נישט דערדריקםע פון דער פינסטערניש. דאס דוכט זיך אויס עפעס אזוי װײס, נישט בו דערגרײכן. און גאנץ איבעריק. — די הינט זענען דא שלעכטע,—זאגט אומגעריכט דער מענטש בײם רודער. — װו — דאז — אומעטום. א הונט איז בײ אונז — אן אמתע חיה... — םון װאנען ביםטוז — א װאלאגאדער. און װי קארטאסל פון א דורכגעלעכערטן זאק, האבן זיך א שאט געטון גראע, שװערע רײד: — װער איז יענעד, װןןס איז מיט דיר — א פעטערז א שוטה איז ער, דוכט מיר. און איך האב א קלוגן פעטער. א בײזער. א גבור. אין סימבירסק האלט ער א האפן. א שענק. אויפן ברעג. ארויסרעדנדיק דאס אלץ פאװאליע. אזוי װי מים אנ< שטרענגונג, הןןט ער געװענדט זײנע אומגעזעענע אויגן בום מאסםבוים׳לאמטערן םון דאמםער, בוקוקנדיק װי ער שװימט, װי א גאלדענע שפין אין די נעבן םון דער םינסטערניש. — נעם זיך, נו... קענםם שרײבן און לײענעןז װײסט נישט — װער עס שרײבט די געזעבןז נישט דערװארטנדיק קײן תשובה, רעדט ער װײטער: — איטלעכער זאגט אנדערש: אײנער — דער קײסער, א בװײטער — דער מיטיאפאליט, דער סענאט. װען כ׳װזןלם אויף זיכער געװוסט — װער, װאלט איך זיך געלאזט גײן בו איס. כ׳װאלט אים געזאגט: דו שרײב אזוי געזעבן, אז כ־זאל א האנט נישם קענען אויפהויבן, נישט נאר — א קלאפ טון. א געזעץ מוז זײן אן אײזערנער. װי א שליםל. מ׳האט מיר םארשלאםן דאס הארץ און פארטיקו דאן נעם איך אויף זיך דאס אחרױתז אבער אזוי — נעם איך קײן אחריות נישט. נײן. ער האט געמורמלם פאר זיך װזןס װײסער אלץ שטילער, מיט װערסער, װאס האבן זיך נישט געקלעפט אײנם בום בװײטן, בוקלאפנדיק מיטן םויסט איבעד דער רודער־האנם. םון דאמםער הןןט מען געשריען אין רופאר און דער דומםער מענטשישער קול איז געװען פונקט אזוי איבעריק, װי דאס בילן און װןדען םון די הינט, װןןם די םעטע נאכט הןןט אין זיך שײן אײנגעזױגן. בײ די ראנדן פון דאמםער שװימען (ס1ןוו און דער גרויסער מאן אין דעם בעפליקטן שעפסענעם פעלץ מיט דעם באראנקאװן היטל, װאס שפרײזט ארום בײם רודער, װעט פארגלױוערם װערן, פארכשוםט אויף אײביק און װעט שוין מער נישט רעװען: — אפפז ןןו־פ... כ־האב אים א פרענ געטון: — װי רופט מען דיךז — בו װאם דארפססו עם װיסןז — האט עד דומף געענטפערט. בײם זון-אונטערגאנג, אפםארנדיק פון קאזאן, האב איך באמערקם, אז בײ דעם דאזיקן מענטשן, װאס איז אומגעלומ■ פערט, װי א בער. איז דאס פנים האריק אן אויגן. בוסרעטנדיק בום רודער, האט ער ארײנגעגאסן אין א הילבערנעם קרוג א פלעשל בראנםן, האט עם אין בװײ זופן ארײנגעקערט אין זיך, אזוי װי װאסער, און האט םארביסן מיט אן עפל. און װען דער שלעפ-דאמפער האט א בי געסון דאס לאסט-שיםל, האט דער מענטש זיך אײנגעקלאמערט אין דער הויב־האנט פון רודער, האט א קוק געטון אויף דעם רויטן קרײז םון דער זון, א טרײסל געטון מיטן קאפ און שםרענג געזאגט: — מיט גאטס הילףו דער דאמפער פירט םון ניזשנע. םון יארמארק. קײן אםטראכאן םיר לאסטשיפן, אנגעלאדענע סיס שטיקער אײזן, פעסלעך בוקער און מיס עפעס אזעלכע שװערע קאםטנס— אלץ פאר פערסיען. בארינאװ האט מיטן פוס א קלאפ געטון אין די קאסטנס, א שמעק געטון, א קלער געסון און געזאגט: — נישט אנדערש — װי ביקםן םון איזשעװער פאבריק... אבער דער רודערער האט אים א שטורך געטון מיטן פויסט אין בויך און געפרעגט: — װאם ארט דאס דיךז — מײנע געדאנקען... — און — אין פיסק, — װילםטוז מיר האבן נישט געהאט מיט װאם בו באבאלן פאר דער רײזע אויפן דאמפער, האט מען אונז םון ״רחמנות װעגך מיטגענומען אויפן לאםסשיף און כאטש מיר ״האלטן װאך׳*. װי די מאטרןןסן — קוקן אלע אויםן לאםטשיף אויף אונז, װי אויף בעטלער. און דו טענהסס — דאס םאלק — װארםס מיר אויף בארינןןװ — דא — איז גאר פשוט: װער אויף װעמען עס םארט רײםנדיק... די פינםטערניש איז אזוי געדיכט, אז די לאםטשיפן זעען זיך נישט, מען זעט נאר די שפיבן פון די מאסטבוימער. בא־ לויכטענע םון די לאמטערן־פײערלעך אויםן םאן פון די רויכיקע װאלקנס. פון די װאלקנם שלאגט א גערוך פון נאפט. עם רעגט מיך אויף דןןס ברוגזע שװײגן םון רודערער. כ׳בין באשטימט פאר א בא8סמאן *ו ״װאכן* בײם רודער אלם געהילף בײ דער דאזיקער חיה. אכטגעבנדיק אויף די באװעגונ• גען םון די פײערלעך, זאגס ער בו מיר שטיל בײ יעדער װענדונג: — עי, נעם זיךן איך שפרינג אויף און דרײ די רודער־האנט.