Literarishe bleter · 1927-09-30 · 39 (30.9.1927) · p. Seite 763

763 ליטערארישע 3 ל ע•ע ר 39 זא די דאזיקע זומערדיקע פאלאצן, אין די אמאליקע צ־יטן געװוינט. און סארקערט: אז ע#עס א נײער לימאן, אדער א ים־ קורארט, פלעגט װידער אױפגעשטעלט װערן, פלעגט דאס הארץ אזש שפרינגען םון פרײד) כאטש עס האט אזוי װײ־ געטון צוצוקוקן די אנגעםארענע םעטע ײדענעם, װאס פלעגן מיט זײערע נאקעטע לײבער—דאס פארװיאנעטע םלײש און פעטס פלעגט ארונסערהענגען םון זײ אין פוילע פאלדן, װי דער שםאף פון פארלעגערטע בגדים- ארומקריכן אין װאסער אויפן ברעג םונם געזאלגענעם בלאטיקן לימאן, — װי פולע אלטע טשערעפאכעסו... ...און דא: מאםקװע... אזא פיבער: קײן מינוט נישס, דוכם זיך דעם אנגעםארענעם, פון ןןפהענדיקײט בײ קײנעם. איז װײל בירגער קאנטאר איז געװען איצט אזוי פאר־ טיפס אין עפעס אן אינערלעך און פרײדיק געפיל אזא. װאס האט אים אינגאנגן אזוי ארומגעוױקלט, האבן דעם אלטנקן פראםעםארס רײד דערגרײכט בו אים, װי דורך א װאנט — א װאנט פון ארומיקער זוניקײט, פון פל־יבנדיקער ליכטיקײט, םון שטראלנדיקער יום־טובדיקײט. אגב: דאס געפיל פון יום־טובדיק־־ט האט זיך| נאך גע־ קענט נעמען בײ אים דערפון, װאס הײנט איז געװען טאקע א יום־טוב, און נאך א טאפלטער יום־טוב דערזיו: — הײנס, חוץ זונםיק, איז געװען אויך דער ױם־טוב פון אװיא־כימיע. און שפעטער, אז דער טאג איז געװאקסן, האט זיך דער יום־טוב אויך געװאקסן. אין דער הויך, אין שטודיר־צימער, איז געװען שטיל. םיהאט זיך פון צײט צו זײט בלויז געהערט אקנײטשן םון א םרישער בלאט־צײטונג: דאס פלאטערן פון א פויגל פון שטילקײט. םיהאט פון גײט צו צײט בלויז זיך געהערט א פלײ־ סיקעד קריגן סון עמיגנס א פעדער. אונטער די הויכע םופיטן הןןבן זיך געשפילט זונען־ העזעלעך, װאס דער שפיגלדיקער מאסקװע־טײך קעגנאיבער האט געװארםן אהער דורך די הויכע שויבן־פענםטער. און מיסאמאל האט זיך דערהערט א זוניקעי א לויטע־ רער שאלן. דאס שאלן איז געװען אזוי אומגעװײנטלעך־הױך און קלינגענדיק, אז אלע אינם שטודיר־צימער האבן זיך א לןןז געטון גו די פענםטער. סיהאט זיך געדוכט: דאם האס נישט אנדערש, װי דעד גאנגעד ליכטיקער דרויסן אלײן אנגעהויבן צו שאלן. קאלאנען מארשירנדיקע ױנגן אין קורצע בלויע הויזלעך, װאם האבן געלןןזט אפן םאר פרישע לופט שטײפע, אנגעצוי■ גענע לידקעם) װײסע לײב־העמדער פון שטײף־אנגעצויגענעם טריקאו אנטבלויזטע קעפ אנטקעגן א פריש־װײענדיקן טײך־װינסל. קאלןןנען מארשירנדיקע מײדלעך אין קירגע בלויע קלײדלעךז װײסע מאטראםן־בלוזקעס מיט ןןפגעלײגטע קעלנער, רויטע פאטשײלקעם אויםן פויערשן אופן פארבונדן ארום ליכ• טיקע ױנגע קעפ. קןןלאנען סריש־שפראצנדיקע און ציכסיק־םארביקע אםלעםן האבן זיך געצויגן פון אלע זײטן, פון אלע ברײטע ליכסיקע גאסן און בלינדע געסלעך מןןםקװעס האבן זיך געצױגן פאזע די ברעגן סונם שפיגלדיקן און גלימטשערנדיקן מאםקװע־סײך,— אריבער ױם־טובדיקע בריקן, װאם ה$בן מיט זײער מעטאל־געװעב געװארםן אויף װאםער־פלאך װארעמען נעץ־ נעפלעכם םון גןןלדיקע שיפן. פאעטן פון אלערלײ עלטער. יעדער מיט זײן קארזינקעלע. יעדעד מיט זײן שאבטעלע, יעדעד מיט זײן זעקעלע שפײז. מען האס געפרישטיקם. מען האט הויך געשמועסט. מען האט שסיל געשמועסט. בירגער קאנםאר איז אויך ארײן מים זײן פעקעלע עסנ־ װארג אונטערן ארעם. דער צוזאמענפאר איז שוין געװען צו ענד, הײנט איז געװען זײן לעצטער טאג אין מאםקװע. ער האט מיט די אויגן געזוכט אן ארט בײ די םאר־ נומענע און געדיכט־באזעצטע טישן. נאר דער אלסנקער פרא־ פעסאר האט אים פונדערװײטנס שוין געהאט באמערקט און זײער־פרײנסלעך געלאדן צו זיך מיט זײנע צוגעלאזענע און לאשטשנדיקע אויגן. דער אלסנקער פראפעסאר האט אים באגעגנט מיט א לוסטיקן. דראבנינקן כיכיקען, מיט א הנאהדיקן רײבן־זיך די הענט, מיט א געשמאקן הוסםעלע. קאנטאר האט אים קײן װארט נישט געענטפערט. דאס מאל זענען זײנע בלױע אויגן נישט געװען שארף־אנגעשטעלט אויף זײן מיטשפרעכערו זײ האבן, פארקערט. געקוקס אין דער װײט. ער האס זיך צום פראפעםארס רײד כמעט נישט צוגעהערט. — א. װי אפט עס םלעגט אים אויםקומען צו הערן אזעלכע קאלטע, אד״לכע אוסגלויביקע רײד... װי אסט!... ער האט געשמײכלט, געזשמורעט די אויגן קעגן דער זוניקײס, װןןס האט געשטראמט שפעדיק דורך די הויכע און לאנגע םענססער. ער האט זיך אביסל־פױל גענומען ציען, הנאהדיק אױםציען זיך אויף זײן שטול. אויף װיםיל נאר דאם האט דערלויבט די העפלעכקײט צום מיטשפרעכער. יא. ער האט זיך געפילט איצט גוט. פרײדיק... די נםיעה קײן מאםקװע האט א ם א סך גוטס געטון. זײער א סך. אז מען איז אנגעשטרענגט אזוי פארנומען א פאר יאר נאכאנאנד אויף דער אײגענער שטעלע, פאלט אפט אן א מיד־ קײט אויפן מענטשן. און װאם עם איז נאך א סך ערגער: עס גנבנען זיך ארײן מינוסן פון ביטערע ספקױז, מינוטן סון אפהענטיקײט־ מינוטן, װען עם טונקלט און פינסטערט אזוי סאר די אויגן, װי אין א כםורנעם ברודיקן װינטער־טאג. לאנזאם, כאטש מיט זיכערקײט, בויט זיך דאס נײע לאנד. פאמעלעך. טריט בײ םריט — טריט פעסטע, אויסגעהאמערטע,— קומט אן דאס נײע לעבן. נאר עס זענען פונדעםטװעגן דא טעג אזוינע — און אזוינע. פון יעדער אפרעמזןנטירטער געבײדעי, פון יעדן גאס־ ברוק, װןןס איז סארדיבט; םון יעדן בוימעלע, װאס איז אויף ראנד סון גאסן־טראסוארן װידער אײנגעפלאנצט — םלעגט דזןך ביר־ גער קאנטאר תמיד אזוי שארף פילן: עס קומט אים ממש צו געזונט, עם קװעלט אן דןןס הארץ, םישטרןןמט האסטיקער און צוזאגנדיקער דןןס בלוט... נאר אז ער פלעגט אמאל אין א זונטיק, ארויםסןןרנדיק א שטײגער חוצן שטאט אין דעם אפרו־הויז םון זײער פרןן־ פעסיןןנעלן פארײן, דערזען די אמןןליקע פראכטםולע װילעס, װאס ארום אדעס, װי זײ ליגן אזוי אין חורבות און רואינען,— שטארק־אײנדרוקספולע און שטארק־װןןרנענדיקע חורבות, װי די חורבות פון פאספעי און הערקולאנים, װאס קאנטאר האט אמאל געזען אויף דיקע גראװירסע בילדער — און װינט ברעקלט ציגל נןןך ציגל, און זשאװערם אײזן, און פארציט מיס אלסן שטומען הײסל מעש פון טיר־און־פענסטער און סון בלישסשנדיקן װעסער־הענדל — פלעגט טאקע א שטאך טון אין הארצן: כאטש עס האט זיך דןןך גוט געדענקט, װער עס האט דןןרט אין