Literarishe bleter · 1927-09-30 · 39 (30.9.1927) · p. Seite 761

ליזןרןריסו נלןסז ר 39 זא 761 װאסיל־־־י װ א ם י ל י ט ש .*ון דער סערים .ייכטיקדש״—עסםיזן 6ין נײעם רים5*:ו) בררך גלאזמאן / װארשע אנגעטון ערגער, װי אין דער גאנןיער װעלט... ממש קרוע ובלויה... דער. זװ װעמען די דאזיקע רײד זענען געװען געװענ• דעט. איז געװען בסך־הכל א נידעריקער. א שװארגנקער מענטש. א, מען װאלט דא אודאי געקןןנט אביםל אויםפירלעכער דערבײלן װעגן דעם. בי זײן שטערן איז געװען הױך, אדער נידעריק, און םון װאם פאר א קאליר עס זענען געװען ״זײנע אויגן, און צי זײן קין איז געװען פיר-קאנטיק (און האט דע־ ריבער באװיזן א שטארקן און עקשנותדיקן כאראקםער)," אדער עס איז געװען קלײן און קײלעכדיק (און האט דעריבער ״ בא- װיזן װײבלעכקײט און װײכקײס): און װאס פאר א קלײדער ער האט געטראגן, װאלענע צי סוכענע: ליכטיקע. צי טונקעלע־ און הויזן: געשטרײפטע, צי געקעסטלטע א. אז. װ.—נאר צוליב װאם... פון דעם אלעמען װאלם מען דאך סײ-װי װײניק גע־ װוםט, װאס פאר א םארס מענטש אט דער נידעריקער שװארצנקער איז געװען. מען האט אבער יא געמוזס באמערקן, אונטער דעם . אראפפאל םון זײנע ראב-שװארצע האר, א פאר גרוינע און אויםדרוקספולע בלישטשענדיקע אויגן, װאס זײערע בליקן זענען אט געװען שטאליק־שארף אנגעשמעלס אויפן מיסשנרעכער, און אנגעשטרענגט, און אט זענען זײ געװארן פארחלומס און נעפל־פארצויגן, און האבן שוין דאס ארומיקע מעד נישט געזען — זײ האבן געקוקט בלויז אין רער װײט, די דאזיקע בלישטשענדיק־בלויע אויגן. ער איז געװען א ײד, אן אדעםער ײד. דער הויפם• ביבליאטעקאר אין אײנער םון די דארטיקע מלוכה־ביבליאסעקן. זײן נאמען איז געװען קאנטאר. בירגער קאנטאר." געקומען איז ער אהער. קײן מאסקװע, װי א_דעלעגאט צו אן אלפארבא:דישן צוזאמענפאר פין ביבליאטעק טועירם. און אין משך פון אט דער צוזאמענסאר־װאך האט ער. פונקט װי דער פראפעסאר װאסילי װאסיליטש, אױך געװױנט אין אט דער זעל־ ביקער מאסקװער צוזאסענװוינינג פאר געלערנטע, װיסנשאםםס־ לײט און שרײבערס. מיט אם דעם אלםנקן פראפעסאר האט בירגער קאנטאר, װעלכער האט אים שװײגנדיקערהײט דערשמעקם שוין סין דעם ערשטן שמיעס. פארמיטן צו באגעגענען זיך: דער דאזיקער אלטנקער האט ממש געהאט א שטיק אמ• ביציע נאכאנאנד צו בארעדן אין בארכילותן די נײע מאכט. ער האט תמיד, בײ יעדער געלעגנהײט. געהאלסן אין אײן באקלאגן זיך אויף נײע שטײגערם, אויף נײע פאזשאנדקעם, אײף נײ לאנד און נײע מענטשן... נאר פון אט דעם באקלאגן זיך איז אים. קענטיק, בלויז צוגעקומען געזונט; זײנע עפל־בעקעלעך האבן בשעת־מעשה זיך בלויז שטארקער, געזונטער און פרישער סאנאנדערגעבליט. — אונזער הלבשה... טאלםטז$װקעם — אינזער. מישטײנם־ געזאגט, .נאציאנאלער״ מלבוש... מיר גײען דאך ארום אפגע• ריסענע־אפגעשליםענע... ציליב דעם האבן מיר דאס געד״ארםט האבן א גאנצע סזןציאלע רעװןלוציעי און די, װאס הןבן אפילו — אך, װאס דערצײלט איר מיר... אז װאם איז דא א םך צו רעדן... דא איז א סך ערגער װי ערגעץ אנדערש... אלץ איז ערגער... ערגער װי אומעטום, אין דער גאנצער װעלס.׳ דער אלטער געלערטער װאםילי װאסיליטש—א פראפעסאר פון םסאטיםטיק און אינטערנאציאנאלע םינאנםן אין אײנעם פון די העכערע מאםקװער לערן־אנשטאלטן, — כאטש ער איז שוין געװען אינגאנצן גרוי, האט אים אבער פונדעסטװעגן קײן אײנציקע האר נישט געפעלט אױפן קאפ. זײנע זילבערנע האר האבן געהאט זײער א פרישן און זײער א געזונטן אױסזען־ עם האט זיך דעריבער געדוכט, אז ער איז גאר קײנמאל נישט אלט געװארן — דאם האט ער נאך םון םריעםטער ױגנט אן סארמןןגט אזא געדיכטע גריװע סון סריש־געזונסע, גרוי־זיל■ בערנע האר. זײן פנים האט אויך געהאס גאר־װײניק קנײטשן, שוין גארנישט, װי דאס פנים פון א זקן. זײנע בעקעלעך הןזבן תמיד געהאט אויף זיך א פרישע גערויטלטקײט — װינטערדיקע עפעלעח זײ האבן עדות געזאגט — די דאזיקע װינטערדיקע עפעלעך — אויף א יוגנט און אויף א רײסער מאנשאפט, װאם זענען פארבראכס געװארן אין הרחבה, אין רײכן כל־םוב, אן צעקנײטשנדיקע דאגות און אן צעקארבנדיקע זארגן; זײ, אט די דאזיקע פרישע עפעלעך. פונקט װי די געז^נטע און שפעדיקע זילבערנע שעװעלירע אויפן קאפ, האבן דעדצײלט םון א לאנגן און רויקן לעבן. װאם איז געװען פול מיט פרײד און מיט זארגלאזיקײט, מיט שפעדיקער עשירות און לײביקע תענוגים. נעבן אים איז געזעסןי א געזונטע אלטיטשקע אין א װײסן טשעפטשיקל. זי האט זיך פונקט אזוי פריש געעלטערט װי איר מאן. — איר זאגט אלץ נאכאנאנד: ,רעװאלוציע״... װןןם פאר א װונדער האט דען די רעװאלוציע בײ אונז אויסגעסיןי... אלץ איז דא טײערער, װי אומעטום... איר האט דאך געזען אונזער עסן: בײ די מאלצײטן גיט מען איצט בײ אונז כמעט גאר קײן גרינס נישט... קײן מערעלעך, קײן שפארגל, קײן ארבעסלעך... בלױז קרויט: קרויט און .קרויט, אין אלערלײ פארמאציעס און טראנםפארמאציעס... בארשטשן אלײן זענען בײ אונז דןןך דא גאנצע זעקם־זיבן סארטן... איר װילט, איך זאל אײך אויסרעכענעןי נו, איז אט... זײער הויפט־צוזאמענ■ שטעל איז — קרױס... — אז איך זאג אײך מען האט גענומען א לאנד — א טײער לאנד, א גאלדן לאנד — און מען האט עס פארקרוי• טעװעט... אז איך זאג אײך:. ם־איז שעדלעך פארן ארגאניזם... אזוי װי דער, צו װעמען די דאזיקע אויפגעבראכטע רײד זענען געװען געװענדם, הןןט זיך מיט קײן װארט נישט אפגערוסן. האט דער פדאפעסאר פארטגעזעצט: — אפילו פארברענגען די צײט פארברענגט מען בײ אונז אויך חזיריש אנטקעגן אײראפע... און װאס פאר א הלביזה סראגט םען דא בײ אונז, מישטײנס געזאגט: טאלסטאװקעס — דער םןוױעטיש־נאציאנאלער בגד: מען גײט דאך בײ אונז