Literarishe bleter · 1927-09-23 · 38 (23.9.1927) · p. Seite 750

36 .זא ליםערארישע בלעםער 750 ' פון ײדישי שול-װעזז אין פוילז די ײריש־װעלטלעכע שול־אויסשטעלונג פון לאקארנא איל װארסע לויט צענסערן און פארטײלרנג פון די פאלהם־שולן 1אל 0/ס״/ס ראיאנען 18.95 18 קאנגרעס פוילן 22.10 21. װילנער פראװינץ 9.47 9 װארשע (שטאט) 6.32 6 װילנע (שםאט) 13.68 13 ביאליסטאקער ראיאן 5.26 5 ביאליםטאק (שכאט) ־ 5.26 5 בריםק־פינםק (שטעט) 6.32 6 פאלעסיער (־איאן 6.32 6 װאלין 3.16 3 נאװאגרודקער ראיאן 3.16 3 םזרח־גאליציען צאל לערנאנשטאלטז אץ לערניאר 1933-37 56.55 0/ס 95 סאלקס־שולן * 25- 44 אװנפ־שולן 25.48 ״ 26 קינדערהײמען 38 2 ״ 4 גימנאזיעם 0.59 ״ 1 לערער סעמינאר צוזאםען 170 אנשטאלטן דער גראנדיעזער מיטינג אױ גו־אדנע די ןןרטיקע {ןפטײלוננ םון דער יש״א האס אײגגעןןרדנס א קאנגערס־םיטיננ געװידמעס דער ײדישיװעלסלעכער שול, װעלכער האס זיך פארװאנדלט אין א גראנדיעזער דעמאנססראעיע פאר[ ײדיש־װעלטלעכן שול־װעזן. דער שסאט-טעאסער,*װעלכן דער פא ניסטראט האט צו דעם עװעק אפגעגעגן אופזיםס, איז געתען אי־ בערםולט םיט א טויזנט־קעפיקן״עולם. עם זענען ארויםגעטרעטן די ח״ח מאנסקי און ראפאעל םוז [גראדנע און די ח״ח פלו־םענבוים און םאכאששינסקי פון ביאליכטאק. ״די רעדעס פון די ח׳ח זענען דורך דעם עולם אויפגענומען געװארן זײער װארעפ אץ זענען איבערגעריסן געװארן פון שטורםישע אפלאדיספענכן דער םיטינג איז םארענדיקט געװארן מיט אקאנצערט־אפטײלוגג (געזאנג און אויסםירונג םון אײנאקטער ״הערקולעס״) אויםגעםירכ דורך דער דראמאטישער סעקציע בײ דער שלל־ארגאניזאציע. דער ם״טינג האס אויף אלע אנװעזנדע געםאכס א שטארקן רושם. עס איז אנגענוגען געװארן אײנשטימיק א רעזאלוציע םאר דעם ײדיש■ װעלטלעכן שול־װעזן און א פאדערונג אײנצושליסן די נעץ םון יש״א־שולן אינם נעץ פון די אלגעפײנע מלוכה־שולן און זײער פולע״ אויסהאלטונג מצד די רעגירונגס• און קאמונאלע אינסכאנצן. דעם רעזולכאס פון םיטיננ שפירט מען שוין. אין די ערשסע קלאסן האבן זיך םארשריבן אין ז־םן 60 קינדער און אין 2־טן 55. ם׳איז מענלעך, אז מען זאל דארסן עםענען פאראלעלע קלאםן■ א שול־ױכמימוב אץ טריסק עם איז אין טויםק אײנגעארדנס געװארן אין שסאםישן טעאטער א געזעגנונגס־אװנט פון דער שול מ־ס איר ערשטן ארױס־ לאז. דער אװנט איז אדורך פײערלעך פיט א גרויסן דערפאלג. םון װאלינער ראיאן־צענטר האט אנטײל גענופען דער ח׳ םאיר רײז. 2 פון די אביטוריענסן זענען אנגעקומען אין װילנער לערער• סעמינאר און 2 אין דער פאסעמאטיש־נאטורװיכנשאפכלעכער גיםנאזיע אין װילנע. די שרל איז כמיעל־־יניה די ארבעט ארום דער שול האט זיך לעצטנס סארשטארקט. צום הײנםיקן לערניאר האט פען געזען די רעזולטאטן'םון דער ארבעט. אין די 4 קלאסן' םון דער שול האנן דך פארשרינן 130 קינדער־ אץ װארשע אין אלע צײטונגען זענען שױן״געװען געדרוקט די ידיעות װעגן אויםערגעװײנלעכן דערפאלג פון דער ײדיש־װעלטלעכער שול אויף דער אינטערנאציאנאלער׳ שול־אויםשטעלוננ אין לאקארנא. אױסער אין דער ײרישער פרעסע, זענען געװען װעגן דער אוים־ שסעלונג באגײסטערטע נאטיצן און ארטיקלען אין אײניקע אױםי לענדישע צײטונגען. לעצסנס ־ענען געװען אפגעדרוקט אין א רײע צײטונגען די םײנונגען סון די באקאנטסטע פעדאגאגישע אויטא־ ריטעטן װענן דער דערדאנ.ער אויסשטעלונג, אלע עקספאנאטן, איבער 500, זענען שוין די טעג אננעקו־ םען צוריק קײן װארשע. די ײדישע שול־ארגאניזאציע טרעט צו ארגאניזירן אין װארשע די אויסשטעלונג פון די זעלביקע עקכפא־ נאשן ם.ץ קינדער־שאפינג, װעלכע האבן אזא דערפאלג געהאט אין לאקארנא און ארויסגערופן אזוי פיל״אנערקעבונג פאר דער ײדיש- װעלטלעכער שול. עם װערט אויך פראיעקטירט, אז די זעלביקע אויסשטעלונג זאל באװיזן װערן אין עט״לעכע שטעט םון פוילן. דער װרקם פרנם ײדישן שויר־^־װעזן אץ פױל־ין• פ א ל ק ס ־ ש ו ל ן. — אין לערניןזר 26—1925 זענען גע־ װען אין גאגץ פױלן פאלקס־שולן 75. אין לערניאר 1926-27 זענען געװען — 95, אלזא — םיט 20 פאלקם־שולן םער. קינדער־הײםען. — אין לערניאר 26 -1925 זענען געװען אין גאנץ פוילן 16 קינדערהײמען. אין לערניאר 27—1926 זענען געװען 26 קינדערהײמען. עס זענען, אלזא, צוגעקוםען נײע 10 קינדערהײםען. אװנטשולן. — אויך די אװנט־שולן האבן זיך באדײ־ טנדיק סארמערט אץ דערפאנטן לערניאר. אין 26 — 1925 יאר זענען געװען סב אװנט־שולן."אין יאר 27- 1926 זענען שוין גע־ װען 44 אװנט־שולן. נימנאזיעס. — דאם זעלביקע םיט גימנאזיעס. אין 26—1925 זענען געװען 4 ײדיש־װעלטלעכע גיםנאזיעס — אין װילנע און אין נײ־סװענציאן. אין לערניאר 27—1926 איז צוגע־ קומען א נײע גיםנאזיע אין ביאליסטאק.' עם װאהםט די צאל הינדער אין די שרלן עם זענען נישש נאר צוגעקומען נײע שול־אנשטאלטן, נאר עס זענען אויםגעװאקסן די אלטע אנשטאלטן. עם זענען צוגעקו־ םען נײע, העכערע שול־קלאסן. עם זענען אויך געעפנט געוחןרן אין פארשײדענע שולן פאראלעלע קלאסן. אין אלגעמײן זענען םאר דעם דערמאנטן לערניאר צוגעקוםען אין אלע שולן נײע 2486 קינדער. װען זענען די עהזיםטירנדיהע ײדיש־װעלטלעכע פאלהס־ שרק־־ין געגײנדעט געװארן? אין יאר (191 הזןשזיך געגרינדעט(נישט לעגאל) 1 פאלקס׳ שול, אין יאר 1912 — 1 פאלקס־שול, אין 1913 — 6 םאלקס׳ ש־לן, אין 1916 — 17, אין 1917 — 5. אין 1918 — 5." אין 1919 — 14. אין 1920 — 9. אין 1921 5. אין 1922 — 1. אין 1923 — 4. אין 1924 — 3. אין 1925 — 7 און 1926 — 17 םןןלקסשולן. די גרעסשע צאל שולן זענען געגרינדעט געװארן אין די יארן 1916און 1926. פארלאג ש. גאלדפארב, װארשע שוין ז־עדסינען ע מ י ל-יד ז א ל א ז ש ע ר מ י נ א ל