Literarishe bleter · 1927-09-23 · 38 (23.9.1927) · p. Seite 738

38 זא ליטערארישע פלעטער 738 פרעמיערעס אין בערל־־^ין : ר ט ב ע ר ל י ן פראװינץ: מען גיט זיך אפ מיט זײ דןןרטן מער און דער עולם איז דארטן א הארציקערער. אבער סמיכה באקומט דער פיעםע־שרײבער ערשמ אין בערלין. און אין נאך אײן פרט קאן זיך קײן שום שטאט אין דײטשלאנד נישס גלײכן צו בערלין. בערלין האט די גרעסטע צאל טעאסער־באזוכער און די בעסטע באזוכער־ארגאניזאגיעס. און דעריבער זענען די אויגן פון אלע טעאטער־ אינטערעסאנטן געװענדס קײן בערלין מיט זײנע פערביק טעאטערן. פארשטײט זיך. נישס אלע סערציק סארדינען די זעלבע מאס אינטערעס. שטענדיק טײלן זיך אויס עטלעכע בינעס, װאס ציען־צו *ו זיך די גאנצע אויפמערקזאמקײס סון מעאטער־פרײנט. װען איך בין ה־ינטיק מאל געקומען קײן בערלין, האט *. גר*נ*ך *ין בןו״ערם ״הןםלי* םיר יזנן זיך דער םעזאן אקארשט אנגעהויבן. נישט אלע טעאסער• האבן שוין געשפילט. א טײל װידער האבן געעפנט דעם סעזןןן מיטן אלטן רעפערטואר (װי רײנהארדט). פון די נײע אויס■ פירונגען האט םען א סך גערעדט — װעגן שעקםפירם ,הײנריך '׳אנ' אין ״לעסינג * םעאטער״ און נאך מער װעגן טאלערס ,האפליא, מיר לעבן״ אין פיסקאטאר־טעאטער. אויף די פרעמיערעס װארטן האב איך נישט געקאנט, האב איך זיך בא־ מיט צו זײן אײף די גענעראל־פראבעס פון בײדע פיעסעס. קײן גרויסער חילוק צװישן גענעראל־פראבע און פרעמיערע איז אין די טעאטערן בײ די אומות-העולם נישס פאראן. די גענעראל־פראבע איז אײגנטלעך א פרעמיערע אן פובליקום, .מען שפילט אין גרים און קאסטױם, בײ דעקאראציעם און ליכם און מען רײםט נישט איבער דאס שפילן, ביז אן אקט ענדיקס זיך ד״ר ייכאל װ ײ כ זײן אין מאגדעבורג אויף דער טעאטער־אויסשטעלונג•) און נישס אפטרעסן צוריקצוװעגם אין בערלין — ראס^האב איך בײ מיר נישט געקאנט פועלן. איך האב געװוסס: [בערלין איז הײנטיקן2טאג ׳ נישט די 4 י 1 א גר*נ*ך *ין סןלירס סיד לענן״ טעאטראלע מעטראפאליע פין דײטשלאנד. װי למשל, מאסקװע םון רוםלאנד, פאריז פון פראנקרײך. און װארשע פון פוילן. בערלין אױ קײנמאל נישט געױען דער אײנציקער װעגזוכער אין דײטשן טעאטער. די הויפט־שטעט פון די אנדערע קלענערע םלוכות, װאס זענען פארײניקט אין דײטשן בונד, האבן גע־ שפילט און שפילן עד־הױם נישס קײן קלענערע ראל אין דער אנסװיקלונג פון דײטשן טעאטער, װי די רעזידענץ־שטאט פון דער אמאליקער מאנארכיע און הײנטיקער רעפובליק. װײמאר און שםוטגארט, מײנינגען און דיסעלדארף, דרעזדען און פראנקסורט—יעדע פון די דאזיקע שטעט האט געהאלפן אדער העלםס אויפבויען דעם גראנדיאזן בנין, װאס רופט זיך דאס דײטשע טעאטער־װעזן. אבער אין אײן פרט איז בערלין גליקלעכער פון די איבעריקע שטעט. א דאנק זײנע מאטעריעלע מעגלעכקײטן, ציט עס צו די גרעססע ארטיסטן, װאס די דײטשע בינע פארמאגט. יעדער גרויםער ארטיםט חלומט װאס גיכער אנצוקומען אין א בערלינער טעאסער. און דאס אײגענע איז מיט די יונגע דראמאסיקער. זײ לאזן גערן אויםפירן זײערע פיעםעם אין דער •) װענן וער ם*גוענורנער טע*םער-*ויסמסע?וננ װעלן ם-ר *•ררוקן *ין די קיסענײקע ניםערן עסיעכע *רםיקלען סי[ ד*ר ם■ װײנערט, רעו•