Literarishe bleter · 1927-09-16 · 37 (16.9.1927) · p. Seite 730

31 זא ליטערארישע נ ל ע.ט ז ו 730 ״ד־זארבסט פידל־־עך לער, װאס םארא-דלט, סארנעסערט, םארפוצט די ארוםיקע ארעם• קײט. און מןןםעגטנװײז האט מען כמעט םארגעסן, אז מען״ױגט אין... ײדישן טעאטער. א־ן פאר דעם קוםט א הארעיקער דאנק לידיא פאסאצקא פאר איר קוםען צו אונז אין דער ױרדישער ײדישער׳״סעאטראלער װארשע. די קורצע גאסטשפילן סון לידיא פאטאצקא אין װארשע ענדיקן זיך שוין. דער קאלאסאלער ערסאלג םון די סארשסעלונגען, די אלגעפײנע שסארקע סאראינטערעסירווג פון דעם סעאטער־עולם, דער ריזיקער באזוך פון די גאםסשפילן דאס אלץ האס באשײג■ פערלעך דערוױזן, אז שולדיק אין דער ירידה פונפ ײדישן טעא• טער אין װארשע איז ד$ןם ײדישע סעאמער גופא, די ײדישע אר• טיסטן גופא. גיט א גוטן ײדישן טעאטער, װעס זײן א גוטער ײדישער םעאטער־עולם. און, לײדער, טום םען בײ אונז אלץ, םיר זאלן דא קײן גוטן ײדישן טעאטער נ י ש ט הןןבן. א טעאטער פוז האבן קוליסן. אבער ״הינטער׳קוליסן׳, װאס ברענגען כםדר אום דעם מעאטער, םוזן אפן און עפנסלעך באקעפםט װערן. די ײדישע געזעלשאפט, די ײדישע פרעסע, דער ײדישער טעא• טער־עולם האט רעכט צו פןןדערן און צו םארלאנגען און צו פרעגן: װאסאיזםיט אגוטן״דישן טעאטער אין װ ארשע? פארװאס איז ער נישטא? װער שטערט, ער זאל ג״עשאפן װערןז זאלן די, װזןס װײסן עפעס - זאגןאוןדער• צ״לןו נ• מײזיל־־1 פארלאג ׳פ. קי־־יעצקץ יידיש טעאטער קװארטאל־־י׳זשנרנאיד־1 בוך 11 אפריל־סאי־ױני 1927. 120 זײטן, 4 גרויסע בילדער אין הןנוס נײען א־ײן סאלננדיקן ארטיקלןןי■ וח סרילובקן: די ײדישע בינן-שסרפךן א . ש ״ ש ל כ ו י ם: די םןןדערנן שעאטןר-דיגשתנען; נ. ם ײ ז י ל: פרץ אין רןס רדישן סעאשןר '. לייכאםירסקי: דאס םןאסער אין הײנםלקן רוסלאנד; ו. ם ן ס ם ן ל: םארטרעםן נוין ידישן ארםוסםן; ה. א ם א ט י *: זכרונות; ש. < ד ײ נ ד: קדאקארןר ײדיש םעאטער. א. שטאקסןדןר: טורנע סין יילױס אדלןרם טרוםע איבןר סוילן אין ליבט סין ציסערן ם. װ. נראניק סון ײדישן טעאטןר; רעדאקטא־: ד*ר ם. ז״נןרט פרײז 3 גילדן אדרעס: 3 2 ו>1*6|3)י1 3*523זס'% ,'■ו6ו1:ז!8״ סא־ געלס: 0. ק■ א■ 196 13 פארלאג ,*־*וזים&ר׳, װארשע צװײ נײע בענדער פון דרד פרישמאן װארט און בילד — — — ס6י3 גיײן מלחמה >.רן שלום — — — 3.00 * אדרןם: 3 2!)!זײסו&ויז ¥3י823ז3^\ י'>ז6י1סו8״ ל־־. פאטאצהא אין די *. םורניססןװ ,ר,*רנםז-6יולזן־, ייזסי *ין 4 זוקםן, רעז;י ז. סןסןנק*, *ין קו<ינסקי-ס;ןס;ר סיאיז געװען פריליגג, ס׳איז געװען זופער. איצט איז שוין הארבסט. געלע בלעטער םאלן, הארבסכ-טענער הערן זיך פוןדעם פידל, פון דעם פארק־ארקעסטער. און אויך אין הויז איז הארבם• טיק. װארװארא און דםיסרי — א פארםאלק מיט אםרילינג און מיט אזופער אין דער םארגאנננהײט. און איצם רוקט זיך אן בײ זײ דער סרױעריקער הארבסט. ״עך, װאריא, װאריא, געדענקסטו די פרילינגס־נעכט אױף ד<ש דניעפרו און איצט, איצט.,.״ עם איז נעװיס אן אלםער, נישט הײנט-מאדישער םאשיװ, און דערצו אן עכט־רוסישער, פיט חשכון־הנפש, םיט געװיםנביסנם, מיס קרעכצענישן און מיט םיל אינערלעכע הארץ־ראנגלעגישן, און םיט אזוי פיל װילן צו רעדן פון דער נשםה און צו דער נשמה. אין דער איצטיקער צעכראסטעטער, צעטומלטער, צעשריגענער צײט, — װער האש אזוי פיל געדולד צו םאטערן זיך, צו פלאנ• טערן זיך אין אייגענע געװיםךנעצן? ״ אבער... ס׳איז דאך אנגענעם צו פארגעםן אביסל די הײנ־ טיקע צײט און זיצן אזױ אין טעאטער אױף די ״הארבסט־םידלען׳ פץ דעם רוםישן דראםאסורג סורגוטשאװ א־ן הערן און זעען די שטילע טראנעריע פון דער טראניש־סיםפאםישער, באחנודיק־בא• הארצטער פרוי אין דער קינםטלערישער פארקערפערונג פוןלידיא פאטאצקא. איר סופטעלער אויסזען, אירעגעפאסטענע באװעגונגען, אירע בענקנדיקע בליקן, א־רע באהארצטע װערטער, איר שװע־ רער אינערלעכער געראנגל, אירע שטילע, נאר טיף־װײטאגדיקע זיפצן, — דאס אלץ שאפט א גלענצנדיקע סצענישע געשטאלט. און שוין ם׳ן דער ערשטער פינוט אן, װען זי באװײזט זיך אויף דער םצענע, װערט זי, פיט איר ״לעבן, מיט אירע לײדן, מיס אירע איכערלעבענישן, שטארק נאענט, און איר םאלגט נאך נאך אירע אלע באװעגונגען און בליקן און לעבט-איבער איר טרא• געדיע. מעג זי זײן אין דעם אדער יענעם םאפענט — בנוגע צו איר םאן דםיטרי (ש. װײנטר יבו, אדער צו איר געליבטן בארא• נאװםקי (ם. ליפמאן), אדער צו איר אדאפטירטער טאכטער װיע• ראטשקא (הדסה האליטש) — נישט אינגאנצן גערעכט, — אבער ל. פאשאצקא םירט אזוי קינססלעריש־אמת און אױפריכסיק אדורך די ראלע, אז פען איז איר װארװאראן פוחל: אזוי טוט זי, אזוי מוז זי טון. טראגט זי דאך אלײן אױײן אין יעדן סאש אירן צען םאס לײדן און פײן, און *לסוף ברענגט זי אום איר אײגן לעבן, װןןס האט זי פארםירט אין אזא מין פלאנטער, סון װעלכן זי איז נישט בכח ארויסצופלאנטערן זיך. אין ״ראמאן׳ האט פאטאצקא נעםינקלט אין איר גראציע• זער, םילקאנטיקער ראלע םון דער איטאליענישער ארטיםטין, װאם קינד און םרוי שפילן*זיך אין איר. אין ״פון יענער װעלט״ האט זי באװיזן א ײדישע םרויען־געשטאלט מיט אן עול םון שװערע איבערלעבענישן. אין ״הארבסט םידלען״ באװײזט ױ זיך םאר אינז, אין א רוסישער הארבסט־סיפפאניע. די פידלען שפילן, דער פארק־ארקעםםער שפילט און אויך * זי שפילט־מיט דעם הארבסט• מאטיװל דרײ גלענצנדיקע געשטאלטן, װאס באװײזן, סאר א עפ• פינדלעכע, געשולטע און פראכטםולע ארטיםטין לידיא פאטאצקא איז. איך האב די פיעםע אפאל געזען אין רוסישן טעאסער, אין אן גלענצנדיקן אנסאםבל, טאקע םים דעם גוישן פ. באראטאװן אין דע־ ראלע פונם מאן. צוריק םיט א צװײ חדשים האב איך די פיעסע געזען אין װילנע, װען ל. פאטאצקא האט געהאט םאר א פארטנער דעם ײדישן פ. באראטאװן אין דער ראלע םון דםיטרי. געװים האס די פיעסע םיט באראטאװן אין דער הויפט• ראלע געהאט גאר אן אנדער אויסזען. אויך האט די װילנער םרופע אין אלגעמײן בעםער, לעבעדיקער מיטגעשפילס, איבער• הויפט אין דריטן אקט, בעת די געסט זענען דא און זײ רעאגירן אויף דעם, װאס עס קומט פאי אין שטוב בעת דער אופגעריכטער בשורה, אז װיעראטשקא װערס באראנאװכקים כלה א. א. װ. אבער אויך אין דער שנעל־צונױפנעקלעפטער טרופע םון קאםינסקיםיטע• אשער, םיט א 3-2 פראבן פאד א נײער פיעסע, זענען—אויסער ל. פאטאצקאס גלענצנדיקן שפילן — געװען אײניקע סײנע םא• פענטן. אויף אזוי םיל איז גרוים דער כח ם־ן דעם פײנעם קינסט•