Literarishe bleter · 1927-09-16 · 37 (16.9.1927) · p. Seite 729

729 ליסיגרארייז 37 זא פוז ײדישז שוינ־־־-װעזן איז פויל־־ז ארבעט אויםן געביט סון םארשײדענע *עדאגןגישע אויסגאגן, בײם אויסבעסעדן א רײע למודים אין דער שול, בי־ם קיםען בו הילף דעם לערער אין זײן םראקטישער און טעארעטישער פעדא• גאגישער ארבעט. דער ײדישער לערער־סעמינאר אין װילנע עם האק זיך םארענדיקט די אויםנאם״עקזאםענם אין װיל• נער לערער׳םעמינאר. םון 95 בקשות, װעלכע זענען אנגעקומען אויםגענומען צו װערן אין ז־טן קורס, וענען ןןנגענוםען 45 תלםידים. בװישן זײ 24 ײנגלעך אץ 21 םײדלעך. עס זענען אויך אנגענוםען געװארן אײניקע תלםידים אויף די איבעריקע קורםן■ א םילכש פון דער ײדיש־־ועלטלעכער שיל די ײדישע שול־זןרגאניזאצ־ע גרעם צו אױסצוםערטיקן א גרויםן פילם םון לעבן םון דער ײדיש״װעלטלעכער שול. דער םילם זאל האלםן צװײ טויזנט םעטר. די אויםנאםען װעלן געםאכם װערן אין צענדליקער שטעט םון פוילן. *ירזסי *2 1ב*<ז<א *ז>נ1ס81, צום נײעם לערז־יאת דדר גרעסטער א1יסװאל פוז לדרנביכער אוז לוינדער<יטדראט*ר היוםפיםאו־קױף י2 וז1׳ײס181י! 8זי\828ז3^ ,"זפגןסנס * י שיהאגא מ> צעשינסלןי באקימט םען שםענדיק ,ליטערארישע בלעטער״ און אװםגאבן םון קאאםעראםיװ ״ביכער״ (ב■ הלעצהץ, ״צענטראל־1״, ״^*חיםפר״ א• אנד•) זעק פױ פאללן ירײז ס זל. 8 2 1£1״יט81א ,8זי\28.ז./^י "ז ז ו1 ס ן 8, םארלאג״ן-תחיםפר״^ װארשע ערשס דערשינען גרויסער צופלום פון קינדער אין דער ײדישער שוליארגאניזאציע באקוםען זיך ידיעות פון םיל שולן װעגן א זײער״נרױסן צופלוס םון קינדער צום גײעם לערניאר. באזונדער כאראקטעריכטיש און װיכטיק איז דער זײעד גרויסעד צוסלוס םזן נ״ע תלמידים אין די װארשעװער שזלן. אזא צאלרײכער צוםלום איז נישם געװען םאר דער לעצטער צײם. אױסער דעם, װאס די ערשסע קלאםן װערן באזעצס םיס 60-50 קינדער יעדער *קלאס, םוזן נאך געעםנס װערן פאראלעלע קלאסן. עם איז אויך דא זײער א גרויסע־■ צוםלים םון קינדער אין די קינדערהײםען." צוליב דעם קנאפן צאל קינדערהײפען װעלן פוזן פארבלײבן םיל קינדער אויםער רער ײדישער שול. נײע שולן צום נײעס לערניאר הןןבן זיך געעםגס נײע ײריש-װעלטלע• כע שולן אין אזעלכע שטעט, אין װעלכע זײ זענען ביז איצט נישט געװען. די שולן זענען געעםנס געװארן דורך די מיטלען און אנשטרענגוננען םון די טוער אויף די ערטער. עס זענען גע• עםנס געװארן שולן און קינדערהײמען אין קוטנע, שעברעשין, ניעסװיעזש, בערעזנע, קןלןן, סװיסלאטש, לוקןןװ, אזדוטיסש, מי• כאלאװע, נןןװיגרודלק, קןןנםק. עס װערן םארענדיקם די םאר• בארײטונגען צו דער דערעסנונג פון שולן אין א רײ אנדערע שגעט, צװישן זײ אויך ראװנע. פון די אלע ערטער קוםען אן ידיעות װענען א גרויםעך צאל סארשריבענע קינדער. אזוי, לםשל, אין לוקאװ האכן זיך אין ערשטן קלאס סארשריבן 80 קינדער. עס איז װיכםיק אונםערצושסרײכן, אז אין אלע שולן איז אײנגע• פירט א געװיסער שכר־לפוד און זײ האכן אויסצושטײן די קאנקי• רענץ פון דער איםזיסטער ״פאװשעכנער״ שול. לערער אין ד־י שולן דורך דער לערער םארםיטלונגס בױרןן םון דער ײדישער שול־ארגאניזאציע זענען אײננעןןרדנס געװןןרן צום נײעם לערניאר אין די םארשידנססע שטעט אין די שולן סד לערער. דער בײםקער װאיעװאדע איז העגן די שולן סיס א צײם צוריק האט דער בריםקער שכזאטיראם באשטיםט ס0ס.36 זל. פאר אלע געזעלשאסםלעכע שולן םץ בריםק (ײדישע, איקראינישע־רוםישע). דער װןןיעװןןדע הןןט אבער דעם בױדזשעס נישס באשטעטיקס אץ ער הןןט ססס.30 זל." פון די באשסיםטע 36.000 אויסנעשסרזיכן און איבערגעלאזן בלויז 6000 זל. םאר אלע געזעלשאסטלעכע שולן פון בריסק. פלענום פון דער ד^יפט־פארװאלטונג פון דער י• ש• א• דער עקזעקוסיװ פון דער ײדישער שזל-ארגאניזאציע האס אױף זײן לעצטער זיצונג באשלאםן צונויםצורוםן אויף דעם 5-םן אקטןןבער א ■לע.ארע זיצונגי פון דער הויפםפאו־װאלטונג םון י. ש. ןן. צװישן אנדערן װעט אויף דער דאזיקער זיצונג אויס• געהערט װערן אן אלגעםײנער און פעראגאגישער באריכס, עם װעלן באהאנדלם װערן סראנן, װעלכע הןןבן א שײכות צו דער נעזעלשאפטלעכער און רעכטלעכער לאנע םון דער ײדיש״װעלט• לעכער שול. א באזונדער ןןרש װעין סארנעפען די םראנן, װעלכע הןןצן א שײכות םיסן םארזיכערן דעם סינאנסיעלן מצב םון דער שול, װעלכער װערס ערגער םון טןןג צו טןןג. אינסטרוהטאריש-פעדאגאגישע ארפעם דןןס אויסנוי*בױרןן םון דער ײדישער שול־ארגאניזאציי, די ח׳ח ח. ש. קאזדאן, י. *װילנער, ש. םענדעלסאן און נ. בוקםבוים, צוזאסען פיס די ■עדאגןןגישע אינססרוקסןןרן די ח׳ח ד. סיםכןן• װיטש און ש. גילינםקי ארבעטן אױם דןןס ■רןןגראם סון דער ןןרשטײענדיקער אינסטרוקטאריש־עעדאנאגישער ארבעס אויף דעם לויסגדן יןןר. עס װערט םןןראױסנעזען א ■ארגרעסערםע