Literarishe bleter · 1927-09-16 · 37 (16.9.1927) · p. Seite 731

731 לים*ר*רי*? נלי#<ר 37 זא ר א ב י ל• טעאסער אױ קרגסם ** ,װיקם״ הןס לעזסנם בעגינבן אײג־קינ גאסס״ שםילן אין קר$קע. ס׳זענען *וי6גינ6ירם בעװןןרן רןל*גם יװעלף״, איגסענס .נןרא־, דןכנזןןיעװםקיס .נרידער קאראם*ז$װ״ פים אידא קאמינםקא אין ייגמונם םירקןװ אין די הויים-רןלן. ^*י די םרןגע װעגן ן גוסן ײדישן טעןסער אין װןרשע הענגם נןך ןלץ אין דער לוםטן. אין דער דרןמןסישער םסידיע ,״מםד״ 7אין ירוסלים) װערס אוימגעםירס אין העברעישן ב. שםײ״ מןנם .משיח בן א6רים״, איבערזעעונג 6ון י. יערי. רעזשי—ס. ארנדן, מוזיק—רןזןװםקי, דעקןרןני^ם— םןםןזשניקןװ, די טענץ — םרוי ןרגשטײן. ם׳איז דעישינען אין ן רומענישער איבער״ זעעונג ש. ןנפקים .דער דנוק״. די איכערזעעונג איז געמןכט םונם נןקןנםן יידיש״רומעגישן שרייבער י. לודן. דער ןרקעםטער און כןר םין דער העברעי״ שער ןםערע אין ארץ־״שראל םירט אײף הײדנס ,װעלם׳בןשןםונג״, אין װעלכן ם׳נעמען ןנטײל רות לעװיןש (גבריאל, חיהז, משה רודינןװ (רםאל׳ אדם), א. םרידמןן״לװןװ (אוריאל). ** דער בןװוססער ײרישער מןלער לעןיןלר סיליכןװםקי, װןם װוינס אין לןנדןן, איז כןערס געװןרן 6ון דער!רןנעוױישער רעגירונג מיס ןן ןרדן 6ון ערן׳לעניןן. אין כיןליםסןק גןםטרןלירט ןן ןיערעםן״ טרויע, םיס די ןרםיםטן נחםה, בןריסןװן, יןליו״ קןװ, כןש, רןבינןװיסש און קןריש. אין דער יידיש״רוםענישער םןנןטשרי6ם *קװוינסול נןכטרן״, װןס דערשײנס אין נוקןרעשס׳ אײ נװישן ןגרערן ןיגעררוקס ןן ןרטיקל םון דעם דיכםער יעקב שטערננערג אינער דעם מןדערנעם ײדישן סעןטעד אין רוסלןנד. אין לעםבערגער ,םןרגן״ לײעגען םיר ן בריװ 6ון אכרהס םןרעװסקי, ןז דעס 28׳סן אויגוסס איז ער ןרויסגעטרןסן 6ון דער .װילנער סרויע״. ןס ןזוי לןנג דויערס גײ אוגז דןם ני״ זןםענןרכעסן. םון אסתר׳תענית ניז ױריסז ם׳הןלס זיך אין אײן שיןלסן, נןר איידער ם׳איז נונוייגע״ װןקסן! דורך דער װלןנלןװקער ײדישער נינע מיםן ןנסײל סון דעם נןקןנסן ןרםיסט ש. לןנדוי איז אויםגעסירם אין װלןנלןװעק י. ד. בערקןװי• סשעי ״םןשקע חזיר/ רעזשי ש. לןנדוי. רער לןנדןנער ײדישער יןװיליןן״טעןסער (דירעקניע יןזעף קעםלער) הויבט ןן דעם 5-סן סעיטעמכער זײנע 6ןרשסעלוגגען. אין וער סרויע נ. ןנד. אויך ןננן גרןסנערב, חערמןן םנניגשסײן חנה טןנדלער, װןלף זילבערבערג, רות רענע און ןנועוע. אין דיגער .6ריםןרנן״ איז ןיגעדרוקט ן נעשירעך סיסן ןרס סס 6ונם ײדישן מלוכהשן טעיסער אין װײסרוםלןנו י. ןרןנןס. יזני• נחםן םײזיל דער ייסערזןײסס־־ ס,טיקײס #זן י. ד. *ערקןװיסע, ז. שניאיר *ין ב שן)מ*ן. *ין עסיעכע חרשים *ײם חערס 25 ין־, זינט ז. סענ*'*חיםש ד,*ט *נבעהויב! שרײען. ןנהײנ נײ-יןר זויז 25 יןי, זינם ס'ה*ס *נ• נעהויבן עי דערשײנען רי ערשסע ײרישע סןנ• זײםוננ *ין רוסיןנד ,דער *רײנר*. ** ס׳• ז נעחןרן 5 7 יןי, זינס ם׳*יז נע• שכןרנן דער הענרעישער יינג . •ן־ש:ןרנענער דינםער פינה ייסף יענענזןן (מינ-י), דער זין •ױ *דם הנהן יענענזןן. *ין .נתונים• *יז ןונעדרוקס *ן ןרמיקי וין י. קרני .יפיכ-י־. .■ך סי*יז דערשינען *ין חיינע וער נימ. 5—6 פינם זשירנןי .זרײער נעדןנק־ סימ *רםיקיען 6י1 י1סף טשערנינןד, ד*ר נ. שןנןד, *. נןיןמנ, •*יק הײייערין, ש. נינער, יינה שםירן * *. ,*פ דער *ופערםױיענער יעקנ םינײןן הןט *ינם *ר1יםנעי*זס *ין *ןריונ .דניר• *גרוײן ניך .םסר ה*רץ״, ון *נסןיןניע םין *רק--שר*י, דןס ניך נעפס *רױן ו ריניקן סןזעריןי, ןננעה1ינן סזן תניך ניז די לעזסע סיײבער,חענן .רץ-ישראי, ירושיים, יהודה, עםק.יזרע*י, נייי, ענר-הידדן. די מורשײדנםסע ײדישע אין נישס־ײדישע, *מןליקע אין הײנםיקע הןנן גענרןנם זיני זים ננין. עם *יז ן רײך, פייסןרניק ניך• ,דןם נײע יעבן״ (ניוליםםןק), װןם רעי- שײנס דעם נױנסן יןר *ונטער דער רעדןקניע *ין וםח קוײו;, םןרנרעסע־ס םינם ז-םן סעוסעמנער די נײסוננ םין 4 *ויף 6 שנןיסן וו עמוד. *■י *ין פשך םין ןנריי - ייני זענען *ין דער שעדיענער ײרישער נינליןסעק נײ דער געז. .ײרישע קינסס* נעיײענס נזחןרן 2167 נינער, *ין דעם ױדישע 1074 (49,5 נרןז.), הענרעישע זס4 (18,5 נרןז ) *ין ײילישע 692 (בנ ירןז.). דער ןרעסער שסןםישער םןװיעס שן1ט ן םועזיעיע קןסיםיע חןם װעס זיך םןרנעמען םיס דער זונרײסוננ סון רעם 10-םן יןרזײס םין סענועיע מ1נר סםרים. םןרלויייק הןם די ןדעסער ײדישע ניידוננם-נױרן ןננעמערקס םןיננין *יון: ןרוים• נענן ו •ןױיערע ניןנרןייע ײן מענרעיע *ין ןן וינןס םין ןלע זײנע ניידנר, שםעין ו םזנה *ויף מענדעיעס קנר, דעם נעםסן ױדישן יונגן שרױנער *רויסנענן *1 *ױניעריקע םונםײיע *ויף םענרעיעס נןפען. די געהעריקע ןרנןניזןניע• *ין *נשסןיםן װעס •ןרגעיײנס װערן ני שסעין *ין *יעם * דענק• םןי *1יף דער גןם, חו םענדעיע הןס נעװו־נם. *ין ײדישן מוזײ *ויף םענדעיעס נןםען װעם *ײננע• ןרדנם װערן ן סיעזיעלער מענדעיע־ניפער, װו עס װעין עיזןמעננעקיינן װערן *יע זײנע פןניסםרייםן *ין װערק ײן נניי ויע זןכן, ױןס הןנן * שײנות זי זײן יענן *ין ש*#ן. *ין דעם יןרזױס-סןנ װעין *ױנגעןררנם װערן םיעזיעלע םענרעיע-ןװנםן. עס װעס *ייך *ױנגעןרדנם װערן * נרןנײעזער *ים• שםןםישעי *װנט זום ןנדענקן סין סענדעיע, ניײד- זױםיק װערס *ויך *ויסנעןרנעס •י*ן *י פױערן םע.ועיעס *נדןנקינג *ין נןנץ *וקרןינע *ין *ין רןםנוןרנןנד. *ר םעיםעפז״ר װערם 30 יןר, זינס ם׳איז נענרינועס נעװזין דער .נינו*. עס װערט נעםיןנס וירך וער ,#*יקם״זײםינג״ * םוע• זיעיער ניםער פים רער!*םױליקיננ ייו רי *יסע ם-ער ײן .וינד*. כ ל י ט ע ר א ט ו ר ** שי1ם ןש נעםינם זיך *יזם *ין נןזעי. װי ם׳סײיס פיס, ס־ןנם ער זיך *ױם סים * ויןן ןרינערזיסירן 6000 ידישע ןרזעםםיןזע *־ן *יץ• ישראי ױיף נרר. עם דריקם זיך *ין קיעזק־ן-סןדיונ ם שניאורםןנס * בזך .סענסש-געזעישןסס״. *ין ביך זענען נענענן וי *ינעסײנע ריכס-ליניען װענן וער סענסש-נעזעישן#ט *ין נוך קיסען •ןיננויקע קןניםיען: *ויסנןזן ײן דער סענסיו-נעזעישןסס, וי *1י8נןבע ײן םענםש-קויםיר—•יזישע *ין וסי• נישע מענםש-קילםיר, #*־םענסשיעניננ םין דזי קייסור *. *ז. װ .ףױי •ין;**■. סזריןג .נײע קויםור•(װורשע) דיישױנם *ינניכן: ערנםס םןיער—.הינקעמןן״ *ין .הןיליו םיר יעבן נןך״. *יזערגעזעזס 8ין נהב• ידןו 6רןנץ װער|ע9 — ■וייוס זװישן די ױוןו *ינערס יןנדר—דער װענ קײן ניענןם *ײדעדן װיקסןר םןרגערים - רײן יערוער נעהערס דירן ןרסיר שנינלער-סרוים <:*װעין); רןפען רןיןן — רי ם*רנ־שי6סע נשסה (דןםון *ין 3 בענרער) — ײריש נחםה *•שםױןו *ין ױיױש קןדען־נןנדרןװ- םקי — סײן מוםערס שסןם. .*ף נריך ניןזפןן הןע 6*רענדיקס * נײ ביך .ײן ים זי ים/ װןם בןשסײם ײן דרײ גרויםע דערזױיוננען .ײנרןנען ניז שןנכײ־, .סשה רןמ■ זןם״ *ין .דערזיײוננ םין * שיף *ויף נרויםע װןסערן״. .■ױ םןקס עריק *רנעס *יזפ *1יף * װירק װענן דעם סןרערנעם ײרישן רן**ן. די .ײדישע ױננס־יינע״ *ין װןרשע הײבס ןן זו 8ירן רענייערע קייסור-*ר1עס זװישן *ירע םיםניױער (שערןך-קירסי, םעסינןר 6*ר ייסערןםור, םוזיק-קרײז *ין *יר נױעם יןקןי *1יף יעשנע 27, װ. 23. ס׳איז * י1שר, ןז די קולסיר טיער אין שרי8םשסעיער זןין *ײהייײק זײן דער .ױננט-יינע• *ין *יר וןרןנםװןרסיענער *רזעס. <₪< *ין דעם 6*רל*ב .תוםר״ דערשײנם בקרוב * זןםייננ 6ין הענרעישע דערעײיונגען םין דער רינסערין *יישנע. .••י *ין *קםןנער הײבט-ןן זי רערשײנען *ין װןרשע ו םןזיוליםםישע זײסשריסש (יעדן ח1דש) .*ינזע־ ו״ס׳ *ינסער דער רעדןקזיע ײן י■ נפיר• נער, 1. פינןלעװיםש *ין ה. ערייך. ױױ די הענרעישע ליטערןרישע -ןננשריוס .נהוביס״, װןם ערשײנם *ין *רץ-ישר*י, הןס םיסן ניםער 48 -49 ■ןרענדיקם דעם ערשסן יןרנןננ. *ין *יזס ןן דעדשײנט די זױםשרי6ס נישט נײם שרײנער-6*רױן, נןר רורך * נרו*ע הענרעישע *רײנער. םןקם עריק הןס געװױיס *ין!יןליםםןק. *ין יןקוי 8ין ייסערןםן-קרײז ד,*ס ער 6*ר ייסע• רןסן נעהןיםן * יעקזיע *ינער .די װעגן ■ין דער ײדישער קריסיק״, *ין *ין יןקוי 8ין .נית עם׳ הןם ער נערערם 6*ר * נרויסן ע1ים װענן ועם םןדערנעם ײדישן רןמןן. •■י ם׳איז *יזס ן זײט 8ון ױנייײען. *ץ *י- *נינ חןט ■ין נעםײערם דעם 25־יןריקן ױני ןין