Literarishe bleter · 1927-09-16 · 37 (16.9.1927) · p. Seite 727

727 ליסןרןרישן נל*ט*ר 37 זא װאס מעו שרײבט װעגו ביכעח (קװגן א ו י ס צ י ג ן) 0ש. ווינסער — װעגן ק. ח. ה־ישעריקס ״אין פײער און בלוט״, מעמוארן פון דער װעלט-מלחמה, װארשע אין װילנער ׳טזןג*, 2 אויגוסט 1927 ... הישןװיק באשיייבם נןןױ די א־נדיקן, װ$ם די םלחסה הן>ט אויף אים, א םשוטן ידן. איפןדנןלאזן. עד םים דאם איינ- *אן־ און םשוט, און טראבדעם, אדער אפשד נאד מאק■ איבןר דןם, םאגן אויף אונז םאנבע ז־םלןך אז* איינדרוק. . דד גאנ־ *ע שיינקיים לינט נאר אין דןם פשונזן. אבןר דערפאר טיף• םןנטשלעכן או*ן םון *אשריבן דל סרןקלעכן יאר;־. ס ד*ר א. נינזבורג װעגן א. אלמיס ,די רײד סין בודא׳ סארלאג ב. קלעגקין, װארשע, אין ניו־יארקער ״פאר־ װערטס״ 21 אויגוסט 1927. .... דןר כחפר םקעטןנדלרט נלשט, אז ער נלט זילנן א איינענן אםהאנדליננ װןנן *ודא. ער זאגם א״ך נל״ך אויפן םא־ערבלאט, אז דאם איז .רערב־לט אויף ײדלש לויט קארום׳■ *י אלםלם באארבעםוננ אדער אלבןרזעצ־ננ אלז א נעראטענן אדער נלשט, נעם אלך זיך נישט אונטער *ו זאנן *וללב דעם נאנ׳ן םשוםן טעם, װאם אלך האב דןם דאזלקן קא־וס נלשט נן־ ל״ענם... ,דל ר״ד םין בידא־ אלז א נרויסןר נןװלנם םא־ דןם רורכשנלטלעגן ״רלשן לעזער. בודא איז אינןר םון דל נדעםטן נײםםער אין רער טענםשלעכןר נעשיבטע. *װלשן דל נרויסן רעלינין׳נר־נדער אלז ער אן שום םםק א״נער םין די ט־םםםע. י״ן אללנםלים או־ף זלנן םיליאנען אנהןנגער אלז נאך עד הױם זײער נרוים. לן*טנם האט ןר אויך נעניםען ק״ינן אנהןננער אםילו *װלשן די אײראםןןר, הויםטזןסלעך *װישן די נןבילדן• טן קלאםן דו־ך אלמ־ם .דל ר״ד םי פודא׳ װןט דע- ידישןר לעזער קריגן די נןלעננה״ט זלך *י באקענןן טיט בידאן אי1 ם ם זײנע לערן. ש. נ י ג ע ר װעגן .דוד פרישמאנס בריװ׳(אין העברעיש) דערשינען אין׳ נױ־יןןרק דורך א. ר. מלאכי. אין ״צוקינפט׳. אויגוסט 1927. ,...ט׳איו ניבם קלן ם־לן זאםלוננ אין נישם קײן םלמטן• םאםישע זאסלוננ םין ם־ישנ׳אנם קארןבםאנדןנן, ןם א־ז, װי רער ,־ןדאקטאר, א ר. םלאכי. זאנם אלײן אין זין םאררעדע, נאר א .קוכץ קםן־ — א קלין היםןלן םין םדיעכאום בריװ. זײ נןםינןן זיך, שי״בם ןר, אין ד• הןנפ םון פאדשידןנע םער• זאנען, אין אז זײ װןלן אויםנןזאכלט װער;, װןלן זײ אװדא קא• נען אנםילן ןטלעכן בענדןר. •אל םיט דןר דאזיקןר זאםלוננ נ.טאכט װןרן .א התחלה *ו דן־ אױםנאבן םון אלע בריװ *רישםאנם־... נישט םיםבןרהאםט אין. םשוט, נישט געלוננען איז דל דאזיקן אויסנאבע םין םדלשמאנם א בןרין בריװ דער- םאר, װאם זי איז * ו ם ע לל ק. ןם אלז נישט נןכאנט נעדאר קװן אייסקלײב, קלין אםקירב םון דער ןםיםטילארןר ידושה, װאם אינז א־ז נעבליבן םון רור ם־ישטאן.. עם אױ םארעםנםלעכט (אדער איבערנעדרוקם) געװארן א *וםןליק בינטל פריװ,-אזולנן װאם זענןן גראד אריננעםאלן צו דעם א־ויםנעבער אין די הענט אבןר ןס איז דאך נעםאכט נןװארן אן אנה־ב א־וים*וגןב םדישםאנס בדלװ, עם איז א ניטן זאך. םןנן םיר זױן װי נישט *וםײדן טיט דער אײלעניש און נאסעניש, איןװעלנןר דיאר בןט אלז נןטון נןװארן...' פארלאג ב. יןלעצקיז, װארשע בריװ פױ אםתר ױחר ראמינםרא םים *ן אדײנםיר אין דערקלערונגען םון כארק סורקאװ (ניים *ילדער) כרלו 3.75 גילדן. _.*2 111<<ו*1<א 'ז}ן).תץ8._ ב. ד, גאלדבערג װעגן חײם ליבערמאנס ״ליטערא־ רישע סילועטן״, נױ־יארק. — אין נױ־יארקער ״דער אויסקום״, אױגוסס 1927. ליםןרארלשע •ילוןםן׳ אלז דאם דריםן ביך םין ח״ם ל׳בןרםאן אויף דעם גןביט םון ליטעראםיר־קרלמיק. זײן ןדשט פוך ״דלכטןר און װעלםן״ איז דןרשינע א יאר םינף *וריק, און ןרשם *װי יאר, װי ןר האט אונז נענןבן א טאנאנראםיע א־בןד ערנםט םאלערן - איז נישט בדא• זיך אם*ישםןלן >.ויף דןם ללםןױארישן םהות טין ליבןדכאנען א ן א קיק טון װאם אזוינם דןד דאזלקןר טענםש םום אלן אינזןװ לי: ןײאםור? ער איז הײטיש אין א דרײ אנדערן ליטעראםורן, אױסןר דןי ױדישןי, און ער םאלנט נאך די ליטןדארלשן שםיםונגןן אין דער װעלט-ליםןראםור און רערבו קןן ללבערםאן שיײבן— איך ם־ן ם־אמט און פשיט די םלאכה םין שרײבן. קודם-כל איז ליבעװכאן בײ אונז א באװיםםזלניקןר קריםיקןר. אז ער קוטט *ו א ליםןראװישן װעדק קיכט ער ם־ט א גןװיםןר דןר• װארםוננ. א םאדןרוננ... םאװ ללבערםאנען עקזיםםירם נישט דל ליטןראםיר װי א םענלןכע נעװײנלןכן ערשיווננ... ליבערםאן נים אונז נישט ק״ן ראם ארים דןם סןנםשן, עם איז םאר אים װאכןדיק *ו רןדן םין נעװױנלןבע ביאנראםלשע זאבן. װל אין יןדןװ א*ןרן םיז יעדעם װארט אויםגןזיננןן װעדן בײ א־ם. ליבערטאן הלבם לצהחילה אן טיםן הויכן טאן און רי שטא־קע םעםםןראשור. דעד םך-הבל: ל־בןדפאן איז אן אינויװידיןלןד קריטי קער אלן אינזעױ ל-םןראםור. א םענםש םיט זײן אײגענןם נ*ננ. אויף זין הײנטיקן דרך אלז ער א םארייאטןםיקער, א םינור. װאם קיםט אן םון *ײט *ו *יט םיט א נײ ביםל שטארק גן- װײ*טן שטאף און װאנדעיט װלדןר אװןק. װןן ןר װאלם נןקאנט קאנטדאלידן זײן האנש, און זײן נלשט נא־ דראטאטיש, נאר אױך דן־*ײלע־לם, םיט םשטות םין נןםיל און ניכםע־ק־ט םי1 םארשםאנד און *ו דעם — װאלט ןר זיך אםנענןבן הײםטזעכ- לעך םיט דןר ײדלשן ליטע־אטיר אין זיך נןזע*ט פויען א נאנץ א־גענןם בנין אץ רער ײרישער ליטן־אשיר קײשיק, װאלט ןר זיך זין בנץ ולכער אויםנןשםעים׳. ס ד״ר א. גינזבורג װעגן ש. ראזענםעלדס ״ײרי׳ שער היסטאריע׳, ניו־יארק. אין ניו־יארקער ״פארװערטס* 21 אויגוסט 1927. ש. ראזןנםעלדם ״ײדישע נןשיבטן אלז נישש ק־ן איבןר׳ זעבוננ אין נישם קײן באארבעסוננ. ס׳איז אן א־נענע, אן אריני• נןלע ארבןט, אויף װיםיל ה־םטארלן קען איבערהױםט זײן אײ- נינןל• די *רה אלז אבןװ, װאמ דער נאטען ״ײריסן נעשיכםע׳ םאטט זיך נישט. ער איז םשום םאדםלדןריש. ןר םא־שםדןכט ןטװאס, װאם עט אלו אין בי־ נישםא. עם איז ניסם קײן .ײדישן נןשיבטן׳.. אין נישם בלױז איז עם נישם ידישע נןשיכםן, נאװ עם אלז אםילו אויך נלשט ״ײדישע נעשיכטע אין טאנאנראםיןן׳.. נןשיכטע איז נלשט סױזם אין דער װןלט ארײן םאםירינ• נען, װאט םאלן אראם םין היםל אן א *יזאטןנהאננ און אן א *ײאםענבינדונג. נןשיכ״ן באשטײם םין םאם־רוננעז, װאם בינדן ייך אין קניילןן ויך אײנע אין די אנרןיע אין אינע ם׳ט דל אנדעײן.. על בל ■נים• ןם א ז נישם קײן ײדישע נעשיבטן. ןם איז בלויו א זאם־וננ םין נעשיכשלעכן ארטיקלןן און עם האט נעדא־םט היטןל .ק׳זםיםלע• ם•; דןײ ײדישער נעשיכטן׳ אדער .נרויםע םןנםשן אלןדן־ײדלשןר גןשיכטן׳... ןם איז א זאםלונ; םין אװםיקלןן, פין :יטע אץ װײניקער נוטן. זײ האבן אבער אלן אין נרויםן םעלר״ וײ לאזן זיך לײענןן. די שםראך איז קלאר, ם־יש אין לעגןריק. .־ער םטלל איז דןר כאראקטןײםטיש. ראזנםעלדישער: א .בלסל רינזהדלק אין קרלנןריש, װי ןד װאלט םים ןםל*ן טאלןםחירט״...