Literarishe bleter · 1927-09-16 · 37 (16.9.1927) · p. Seite 722

37 זא ליסערווריוז גלעסזר 722 עם האבן זיך גענומען נאװײזן מאדנע זאכן: שסיקלעך *א9יר. קלײנע מעסערלעך, סעדערס, שטריקלעך, עטײנדלעך, שרויםן, םײפלעך, שפענדלעך, ראדיר־גוםי, און נאך א םך זאכן, װ$ס אײניקע איז שװער געװען גו דערקענען פון דערװײםן און אידערע װײם איך נישט, װי מען רוםט זײ זןן. די אלע זאכן זענען געלעגן אין די קינדערשע םלאכע הענטלעך, װי דער• שראקן םון דער מעגלעכקײט בו װערן דער ליבער גןןט. די פון זײ, װאס האבן געקענס א ביסל גלאנצן, האבן געגלאנצס, כדי צו געםעלן װערן האנסן. לאנג האט מען זיך נישם גע■ קענט אפשטעלן אױף קײן שום זאך. צום סוף האט זיך בײ דער קלײנער רעזי אפגעזוכט אםינגערהוס. װאס זי האט אמאל צ׳געניםען בײ איר םוסער. ער האט געשײנט, װי זילבער, און א דאנק זײן שײנקײט איז ער געװארן דער ליבער גאט. האנם אלײן האס אים אנגעסון, װײל ער איז געװען דער ערשטער אין דער רײ. אלע קינדער זענען איט א גאנצן טאג נאכגע■ נאנגען און געװען שטאלץ מיס אים. עם איז געװען שװער צו באשליסן, װער עס זאל מארגן אנטון דעם פינגערהוט, אבער האנס האט דאס אויך באװארנט. ער האט צונױםגע• שסעלט א פראגראם אויף א גאנצע װאך, און מיס דעם אויס־ געמיטן אלע מעגלעכע קריגערײען. די ארדנונג איז באמת געװען א גלענצנדע. באלד בײם ערשטן קוק האט מען געקענס דערקענען, װער עם האט בײ זיך דעם ליבן גאט. יענער האט זיך געהאלטן מאדנע שטאלץ און סײערלעך און איז ארומגעגאנגען מיט א יום־טובדיקן פנים. די ערשטע דרײ טעג האבן די קינדער װעגן קײן שום אנדערע זאך נישט גערעדט. יעדער רגע האט אן אנדערער געװאלט אנקוקן דעם ליבן גאט. דער פינגערהוט האט זיך אונטערן אײנפלום פון זײן גרױםן װערט ד קא נישט פארענ• דערט. אבער דאס פינגערהיטישע אין אים האט זיך איצס אױסגעװיזן, װי אבאשײיענער מלבוש אייף זײן אמתער גע■ שטאלם. אלץ איז געגאנגען כשורה. מיטװאך האט אים געהאם בײ זיך פאול, דאנערשטאג די קלײנע אננא. עס איז געקומען שבת. די קינדער האבן זיך געשבילט אין כאפענישן און משוגענערהײט זיך ארומגעיאגט אײנער נאכן אנדערן. בלוצים האס האנס א געשרײ געטון: .בײ װעמען איז דער ליבער גאשזי אלע זענען געבליבן שטײן. אײנער האט געקוקס אויםן צװײטן. קײנער האט נישט געדענקט, אז ער זאל אים האבן געזען די לעצסע צװײ טעג. האנם האט אויסגערעכנט, װער עם איז געװען דער לעצםער לוים דער רײ: עם איז אויםגע■ קומען — די קלײנע מאריא. א־ן דא האט מען גענומען םאר• לאנגען אן שום מעשיות דעם ליבן גאט. װזןס האס מען געקענס העלםןז די קלײנע האט געניש־ אױ ברכהאנדלרבג גי האפלאנםלןי 3רענןזם־><*ײרעס קען םען באקיםען צו יכדער צײט אלע אויסגאבן םון דעם גרעסטן ײד. ביכער־לאגער קאאפ• ״ביכער״ צו ביליקע םרײנן. באםןרקם ם*ן *דרעס: ץ>$1ח18ק8>1 .0 ,€5ז5-01סח6ט8 .2614 465ת6|זזס0 װעלן די גרױסע װערן אלץ נארישער און נארישער... עס מאכט נישס: װאס קענען מיר דערבײ סארלירןז די בילדונג• זײ נעםען אראפ די היטלען אײנער פארן צװײטן און טאמער װײזס זיך דערבײ א פליך, לאכן זײ. בכלל, לאכן זײ אן א שיער. װען מיר װזןלסן פון צײט צו צײט נישם םאלן אויף א שכל צו װײנען אביסל, װאלט אץ דעם פרט קײן גלײכגעװיכט נישט געװען. דערצו זענען זײ נאך זײער גרויס בײ זיך. זײ טענהן אםילו, אז דער קײסער איז א דערװאקםענער. איך האב אלײן געלײענט אין די צײטונגען, אז דער קעניג םון שפאניען איז א קינד. אזוי איז עס מן־הסתם מיט אלע קעניגן און קײםרים. איר מעגס שוין זײן רויקז אבעד בײ דעם אלעם םארמאגן די גרױםע דאך עפעס, װאס מיר קאנען צו דעם נישט בלײבן גלײכגילטיק: זײ פארסאגן דעם ליבן גאט. איך האב אים אפילו בײ קײנעם פון זײ נישט געזען אבער גראד דאם רופט בײ םיר ארויס א חשד. שסענדיק אײלן זײ זיך, שטענדיק זענען זײ אזוי פארנוםען און צעטראגן, אז איך האב מורא, זײ זןלן אים גאך ערגעץ נישט פארלירן. און נױטיק איז ער— אן קײן שום םפק. א סך, סך זאכן קענען אן אים נישס םארקומען. די זון קאן אן אים נישס אויסגײן, קינדער קענען נישס געבױרן װערן, און אן אים װעם ברויס פארשװונדן. ברויס קומס ארױס סונם בעקער, אבער םריער זיצט דער ליבער נאס און דרײט די מילן. מען קען זײעד לײכט נאך פיל זאכן אויסרעכנען. סאד־ װאס םיר קענען זיך נישט באגײן אן דעם ליבן גאט. אבער אײנס איז קלאר: די גרויםע האבן אים װײניק־װאס אין זינען. םוזן מיר שוין, קינדער, אים געמען אויף זיך. הערס, װאם איך הןןב צוגעטראכט. םיר זענען דא פונקם זיבן קינדער. יעדערער מוז דעם ליבן גאס נאר אײן טאג בײ זיך סראגן, װעט ער א גאנצע װאך זײן בײ אונז, און אין יעדער רגע װעלן מיר קאנען װיםן גענוי, װו ער געפינם זיך*.) דא זענען די קינדער פלוצים געבליבן שסײן, נישט אהין, נישט אהער. װי אזוי קאן מען עם םאכןז קאן מען דען דעם ליבן גןןט נעמען אין האנם, אדער באהאלטן אים אין א סאשז דערצו דערצײלס נאך א קלײנער: ״איך בין געװען אלײן אין צימער. א קלײנער לאמפ האס געברענס נעבן מיר. איך בין געזעםן אין בעט און געלײענט קריאת־שמע — זײער הױך געלײענט. פלוצים האט זיך עפעס גענומען רירן אין םײנע צונויפגעלײגטע הענט. עס איז געװען װײך און װארם, װי א קלײן םויגעלע. איך האב נישט געקאנט צונעמען די הענט, װײל איך האב געהאלטן איגמיםן לײענען. איך בין אבער געװען זײער נײגעריק און שנעל דערזאגט ביזן סוף. בײם אמן האב איך געםאכס אט אזױ (דער קלײנער האס אויםגעשפרײט די הענט און צעשברײט די פינגער), אבער דארט איז גארנישט געװען...* די מעשה האבן זיך אלע גע־ קענט גוט פארשסעלן. קוקן זײ אלע אן האנםן. אבער אפילו ער קאן גאר־ נישס צוטראכםן. פלוצים רוםט ער זיך אך ,דאס איז דאך נאריש. יעדע זאך קאן זײן דער ליבער גאט. מען דארף עם נאר דער זאך זאגן*. ער װענדט זיך צו דעם ^געלן ײנגל, װאס שטײט נעבן אים: ,א חיה קאן נישט זײן קײן גןןט. א חיה קאן אנטלויםן. אבער א זאך. םארשטײםםו, בלײבט שטענדיק אויף אײן ארט. קומסטו א הײם, בײטאג צי בײנאכס, סרעפסטו שטענדיק די זאך. א זאך קאן זײער גוס זײן דער ליבער גאט*. אײנציקװײז א־בערצײגן זיך אלע אנדערע קינדער אין דעם. די זאך דארף אבער זײן א קלײנע, מען זאל עס אומע־ סום קענען מיסנעמען מיס זיך. אנדערש הץט די גאנצע םעשה קײן זין נישט. ,לײדיקט נ$ר אוים אלע אײערע םאשן׳.-