Literarishe bleter · 1927-09-16 · 37 (16.9.1927) · p. Seite 721

721 ליסורןןריסז נלעסער 37 זא װי אזוי א פינגערהוט האט זוכה געװעו צו װערז דער ליבער גאס (■ין דעם ביך ,וועגן דעם ליבן נן■־) רײנער מאריא רילקע — ביטע — האט דער קלוגער װאלקן גוגעשטימט אין נאמען פון אלעמען. איך הןןב אנגעהויבן: — מענטשן זענען אין שטוב. איך געםין זיך, פארשטײט זיך, זײער הױך, און דעריבער זעען זײ אויס אין מײנע אויגן װי קינדע-: װעל איך אײך פשוט זאגן: קינדער. הײסט עס — קינדער געפינען זיך אין שטוב. צװײ, פינף, זעקה. זיבן קינדער. איך װעל זײ נישט פרעגן, װי מען רוםט זײ עם װעט צו לאנג דויערן. אגב, רעדן די קינדער װעגן עפעס צװישן זיך מיט גרויס היץ. װעלן זײ שוין סײ װי אנרופן דעם אדער יענעם בײם נאמען. נאך א היפשער צײט רופט זיך אן דער עלטסטער (איך דערװיס זיך, אז ער הײפט האנס): ,נײן, אזוי קאן עס נישט בלײבן. איך האב געהערט. אז םריער פלעגן די עלטערן אײנשלעםערן די קינדער מיט מעשױת. קומט איצט אויך אזוי פארזי נאך א שטילשײײגן ענטפערט האנס: — אין ערגעץ קומט עס איגט נישט םאר. איך םון מײן זײט (אויך דערפאר, װאס איך בין צו־גרויס דערצו) בין גערן מוחל די פאר נעבעכדיקע מכשםות, אויב עם קימט זײ אזוי שװער אן. אבער א יושר װאלט דאך געװען, זײ זאלן אונז דערצײלן װעגן די ים־טעכ טער, קלײנע מענטשעלעך, פרינצן און מאנסטרען. ״איך הןןב א מימע — רופט זיך אן א קלײנע —דערצײלט זי מיר אמאל...'— ״לןןז צו רו/ — האקט זי האנס איבער — ״װעגן מומעס איז נישטןן װאס צי רעדן, זײ האבן נישט אין זיך קײן װאר װארט׳. די דרײסטע און פעסטע װערטער הןןבן ארײנגעבראכט די גאנצע געזעלשאפט אין א פארלעגנהײט. אבער האנם רעדס װײטער: ״דןן האנדלט זיך םריער םון אלץ װעגן די עלטערן. װײל עס איז דאך זײער חוב מיט דעם אלעמען אונז צו בא־ קענען. בײ אידערע א־ז עס נןןר א זאך םין גוטן װילן. פאר■ לאנגען קאן מען עס פין זײ נישט. איצט באטראכט זיך גאר גיט. װאס טוען אין דעם פרט אונזערע עלםערןז זײ דרײען זיך ארום מיט בײזע צעטראגענע פנימער, מיט קײן שום זאך זענען זײ נישט צופרידן, זײ שרײען און מוסרן, און דערבײ בלײבן זײ אזוי גלײכגילטיק, אז װען די װעלט גײט אםילו אונטער, װןןלטן זײ עס קוים באמערקט. זײ פארמאגן עפעס אזױנם, װאס זײ רופן עס אן ״אידעאלן׳. אםשר איז דןןס אויך א מין קינדער, װאס קענען נישט בלײבן אלײן אין װןןס םאר• שאםן םיל זארג. צו װאם־זשע דארםן זײ דעמאלט אונז האבןז איצט, קינדער. טראכט איך זיך אזוי: געװים איז טרויעריק, װאם די עלטערן םארנאכלעסיקן אונז. מיר װאלטן עם נאך קאנען גרינג איבערטראגן. אבער דאס איז דאך א באװײז, אז די גרױסע װערן בכלל נאריש. אז זײ גײען, אזוי־צו־זאגן, אויף צוריק. מיר קענען דערצו גארנישט העלפן. א גאנצן טאג קענען מיר זיך דאך נישס אפגעבן מיט זײ. און קײן מענטש װעט ד$ך נישט םאדערן םון אונז, אז װען מיר קומען םון שול אהײם. זאלן מיר זיך אזוי שפעט מיט זײ אװעקזעצן, כדי זײ מיט עפעס נוצלעכס צו םארינסערעסירן. עס טוט אזוי אויך װײ, בשעת מען זיצט און זיצט בײם לןןמפ, און די מוטער םארשסײט נישט פיטאגןרס טעארעמע. יא, אזױ איז עס. אזױ װען איך בין אפגעגאנגען פון פענסטער, האב איך דער־ זעען, אז די אװנט־װאלקנס זענען נאך נישט םארשװאונדן. זײ האבן, דאכט זיך, אויף עפעם געװארט. אפשר װאלט איך זײ אױך א םעשה דערצײלםז איך האב זײ עס פארגעלײגט. זײ האבן אבער זיך צו מיר נישט צוגעהערט. כדי זײ זאלן מיך פארשםײן, און כדי צו נישט צו מאכן דעם מהלך צװישן אונז האב איך אויסגעשריען: ״איך בין אויך אן אװנט־װאלקן׳. האבן זײ זיך אפגעשטעלט און שטארק גענוםען מיך באטראכטן. באלד האבן זײ אויסגעשטרעקט צו מיר זײערע אײדעלע רויט־ לעך־דורזיכטיקע סליגל. אװנט־װאלקנס באגריםן זיך שטענזיק אויף אזא אוםן. זײ האבן מיך אנערקענט. מיר געפינען זיך אין דער הויך איבער דער ערר—הןןבן זײ מיר דערקלערט—גענויער צו זאגן—איבער אײראפע. און דו װו געפינסט זיךי איך האב זיך געקװענקלט. — פאראן אזא לאנד. — װי זעט אוים דאם לאנדז — האבן זײ זיך נאכגע־ פרעגט. — איצט — ענטפער איך — איז בן־השמשותדיק אין געגנשטאנדן. — אזױ זעט אויס אויך אײראפע, — האס זיך צעלאכט דער ױנגער װאלקן. — קןןן זײן, — זןןג איך — אבער איך ה$ב שטענדיק געהערט, אז אין אײר$פע זענען די געגנשטאנדן טויט. — יא, פארשטײט זיך, — באמערקט אן אנדערער װאלקן מיט םאראכסונג — װןןם פאר אן אומזין װןןלט דןןם געװען לעבעדיקע געגנשטאנדןז — זעט איר דןןך — בין איך געבליבן םעסט בײ זיך— און מײנע געגנשטאנדן לעבן. און אין דעם איז טאקע דער חילוק. זײ קאנען זיך םארװאנדלען אין פארשידענע אנדערע זאכן. װען א בלײשטיםט אדער אן אויװן קומען אויף דער װעלט, האבן זײ נאך אלץ נישט, װאס צו קלןןגן אויף זײער גורל. א בלײשטיםט קאן נאך אמאל װערן א שטעקן, א םאסט־ בוים ןןדער אן אױװן און אמןןל — גןןר א שטןןט־טויער אויך. — ביסס, אפנים, צו א נאיװער אװנט־װןןלקן — זןןגט דער ױנגער װןןלקן, װאס האט זיך שוין פריער אויך אויסגע־ דריקט גאנץ קלאר. אן אלטער װןןלקן האט זיך דערשראקן, איך זאל זיך נישט באלײדיקן. — עם זענען פאראן פארשידענע לענדער, — האט ער געפרוװט םארגלעטן — אײנמןןל בין איך םארבײגעשװומען אין דער הויך איבער א קלײן דײטשיש מלוכהלע. גלויבט זיך מיר ביז הײנט נישט, אז דןןם םלוכהלע געהערט צו אײרןןפע. איך הןןב אים באדאנקס און געזאגס: — איך זע, אז עס װעט אונז זײן שװער צו םאושטײן אײנער דעם אנדערן, דערלויבט מיר װעל איך אײך בעםער דערצײלן, װןןם איך הןןב לעצסנס געזען, קוקנדיק םון אויבן ארןןפ.