Literarishe bleter · 1927-09-16 · 37 (16.9.1927) · p. Seite 716

37 .זא ליםערארישע נלןסזו 7(6 מיט די אלע אזעלכע ספרים, װי שײך װאלם איך אמאל דעם נאמען נישט געהערט צװישן מחברים און קענערז אין גװײטנס, װי איך זע ארוים פין דעם מין אױםכאפעניש, װאס איז גע■ װארן אויף זײן חביר, װײזט דאך אוים, אז ער מוז טאקע זײן פין די גרויםע מומחים אין דעם סוג שרײבער, אין װי• באלד ער איז טאקע א שם ידוע אין דעם השכלה־עולם, שסײט אים טאקע נישט אן צו גײן מיט דער זײדענער שבתדיקער קאפאטע אין מיל, אדער אין קראם, װי שבת אין שול. אין אט האס עד זיך אויסגעטדאכט א װאכנדיקן נאמען דינעזאן פאר זײנע עברי־סײטש םפרימלעך, אזוי װי שלום יעקב אברא־ מאװיטש האט זײן נאמען מענדעלע אויםגעטראכט װי א װאכע־ דיקע קאפאטע אויף בו גײן אין איר אין מיל, אין קראם און אין מרחץ ארײן אפילו. דעם ײדנס חקירהדיקע השערה אינסערעסירס מיך אפילו, אבער איך זע אז יעדע נײע פראגע, װזןם איך װעל אים שטעלן, און יעדע באםערקונג, װאס איך װעל אים מאבן, װעס ע־ מיר ארויםזןגן נאך און נאך אזעלכע לאנגע השערות. עס גלוסם זיך אים בו רעדן, און עם װעט קײן םוף נישם הןןבן, דעריבער טו איך אים א פרעג: — און װו איז אײגנטלעך אײער םפרים-סקלאדז דא אין צימער, װו ער האט בוזאמענלײגנדיק זײן טלית און תפילין דאס לאנגע געשפרעך מיט מיר געפירט, האב איך קײן אײן ספר חוץ זײן סדור מיטן ,חק לישראל״, נישט באםערקט. — מײן סקלאד ספרים, פרעגט אירז א שײנע מעשה כ׳לעבן: ענטםערט ער מיר. איר םארגעםט, ױנגערמאן, אפנים, אז דא איז מאםקװע נישט װילנע, נישט בערדיטשעװ, נישט שקלאװ אפילו אין םאסקװע. איז דער ײד אלײן אויך א קןנ■ טראבאנד. אומזיסט מײנט איר דרוקט מען זיך און שטיקט מען זיך דא אין דעם לאך פון גלעבאװםקער פאדװאריע, מען הןןט קײן ברירה נישס. דא קען מען זיך אין ערגםטן סאל אויר־ קויפן מיטן רובל, און אן אנדער מקום העלסס דער רובל אויך נישט... אי װעט איר פרעגן, װו הןב איך פןןרט מײן סחורהז איז די מעשה אזוי: קלענערע מינים צעשטופט מען אין די לעכער אונטערן אויװן, אונטערן בעט, אין קלײדער־אלמער, גרעסערע באהאלט מען בײם דװארניק, און מען צאלט אים חודש געלד פאר דער שמירה. מאכט זיך א גרעםער פעקל אמאל און מען קען צום דװארניק איטליכע רגע נישט לויפן, צעריקט מען די ספרים בײ די שכנים אין די נומערן. דורכ־ אויס ײדן. דא אין גלעבאװםקער פאדװאריע, געפינס איר א גוי פאר א רםואה נישט. (ס1ף קיםס) םארלאג ב. קלעצקין, װארשע ערשס דערשינ?ן ז ל מ ז רײזען ל־־1 ע ס ם י ס א ן פון דעו ײדישעו ליםעואםוו, פרעסע את פילאלאגיע צװײטער באנד נגב-פ) פרײז 21 גילדן ערשטער באני (א-י) פרײז 21 גילדן אדרעם: *2 ,5זו\78*ז3׳^' ,''׳161)810, מיט זײן ״האבות ובנים״ און מיט זײן ,תולדות הטבע״ז נו, און אז עס פארגלוםט זיך אים אמאל אויך א שפילעכל זיך מאכן, אדער פשוט א שטיף טון און אויפשרײבן א ״טאקםע״ למשל, אדער אפילו א ״קלאטשע*, אויף פשוטן עברי־טײטש, איז ער מחויב זײן באריםטן נאמען שלום יעקב אבראמאװיטש אויף אזוינס אנצורופןז כבוד װעט עם אים צוגעבןז זאל אפילו אמת זײן, אז אין זײן ״קלאטשע״, למשל, געפינם זיך טאקע אמתע סתרי־תורה. װי זײנע חסידים דרשענען, איז דאך דאם פארס א עברי־טײסש מעשהלע, שיחות חולין, אדער װי די גםרא דריקס זיך אויס: .דבריס של מה בכך״, װעט נישט זײן דאס ארויפשלעפן זײן נאמען אויף אזעלכע ביכלעך װי צודעקן דעם בארשט אין קיך מיט דעם אײגענעם שבת־טישטוכל, װאס םען דעקט צו די שבת חלהז געגלויבט האט זיך מיר עס אפילו נישט, פונדעסטװעגן זענען מיר דעם ײדנס װערטער אין זינען ארײן, און כ־האב אויך שפעטער אפט זיך שטארק פארטראכט צוליב זײ. — און מײנט איר א נײעס איז עם בײ זײערע לײטז די מליצה שרײבער םײן איך. אלע טוען זײ דאס אײגענע — דערצײלט מיר װײטער דער ײד, װאס איך זע אים צום ערשטן מאל אין מײן לעבן, און װיל מיר מסתמא א באגריף געבן װאס פאר א ײרן און א בקי ער איז אין אזעלכע זאכן.—װאס דארםט איר װײט זוכן, אט איז ערשט מיט א פאר װאכן צוריק פון דרוק ארוים אזא עברי־טײטש ביכל מיטן נאמען .הנאהבים והנעימים״ כלומרשס אויף לשון הקודש, און באלד דערבײ מיט א פרוש דערצו: אדער דער ,שװארצער ױנגערמאנטשיק״, און עפעס א םין אויסראפעניש איז דא געשען: די ערשטע הונדערט עקזעמפלארן האט םען בײ מיר ממש אויםגעכאפט אין קארגע דרײ טעג. קלאפ איך קײן װילנע א דעפעשע. שיקט מען מיר ארויס מיט באנאזש, װי איך האב אין דער דעפעשע געקלאפס, נאך דרײ הונדערט, גײט נישט אריבער א װאך צײט, בלײבט בײ מיר אפילו אײנער נישט, קלאפ איך נאך א דעפעשע, שיקט מען מיר אדוים נאך א ק״ן שטיקלעך מיט דער ידיעה. אז מער איז דער מין אין װילנע אויך נישט געבליבן. הכל במזלא תלוי, אפילו א עברי-טײטש ביכלז הימל און ערד און דער ,שװארצער יונגערמאנטשיק״... דערלײגט צו אים האב איך זיכער נישט. א דאנקען גאט, הלואי םאכט זיך אזא ירידל כאטש דרײ מאל אין יאר, װאלם איך גארנישט האבן צו זינדיקן. נאר קעגן װאס דערצײל איך אײך דאסז א. קעגן דעם טאקע, װאס איטלעכער קונה װיל דוקא, איך זאל אים זאגן, װער איז דער מחבר פון .שװארצן ױנגערמאנסשיק*. צי הײםט ער טאקע מיטן נןמען דינעזאן, װי עס שטײט בפרוש אויף אים, און דער עיקר, צי קען איך אים. און זגןל איך אזוי םון א בײזן חלום וױסן. װער דער מחבר איזז נןר קלאר װי דער טאג איז בײ מיר, אז דער נאמען דינעזאן איז נישט די אמתע פאמיליע פון דעם דאזיקן מחבר, אפשר איז דער נאמען דינעזאן נןןר אנוטריקן פון זײן אמתן נאםען, און אפשר איז ער גלאס א עורבא פרח, אן אויסגעטראכסער נןןמען. דו װילסט װיסן װער עם האט דאס ביכל מחבר געװעןז זאג איך דיר: דינעזןןן הײסס ער און גײ זוך אים. — און פארװאס קען עס נישט זײן, אז דער דאזיקער מחבר זאל טאקע אזוי הײםן װי ער רוםט זיך אויף זײן םפרז— פרוװ איך געװויר װערן בײ אים, םונװאנען נעמט זיך צו איט די השערה, אז דער נאמען דינעזאן איז דוקא אן אויםגעטראכטער ןןדער אנוטריקון. — ערשטנם, װןןלט איך םון אזא מחבר געװוסט. איך האנדל שוין, א דאנק השם יתברך, א י$ר עטלעכע און דרײסיק