Literarishe bleter · 1927-09-16 · 37 (16.9.1927) · p. Seite 715

715 ליטערגרי** נ ל ו ס ז ר 31 זא פון י. דינעזאנס איבערגעבליבעבע כתבים י שלום יעקב אבראמאוויטש ארן מענדעלע מרכר םפרים באדאנקט, א שװעבעלע ארויםגענומען און באלד געטראסן לידםקים טיר. דעם אלטן לידסקי האב איך געטראפן אין טלית און תפילין, ער האט געדאױנט, און אפנים בײ די רעכטע געדיכטע געהאלטן, װארום אויף מײן גוט מארגן האט ער נאר א]שןןקל געטון מיטן קאפ און אנשטאט מיך צו פרעגן. װעמען און װאם ברויך איך, הןןט ער אנגעשטעלט אויף מיר א פ$ר סרעגנדיקע אויגן מים א ברום נ-נוז... נישט װעלנדיק מםסיק זײן, חלילה, בין גאולה לתםילה, אדער אזוי דארט װי ער הןןט געהאלטן. איך האב אים באלד געענטפערט אויף זײן שסומע םראגע אז איך בין געקומען עפעס סםרים האנדלען בײ אים. ער האט באלד מיט א ברעג טלית אפגעװישט דעם דיקן, שטויב פון א בענקל, א מאך געטון מיט דער האנט, א רמז, אז ער בעט מיך זעבן. און א ברום געטון^נאכאמאל נ-נו, נ—נו אײלנדיק, א םימן אז זײן דאװנען װעט שוין לאנג נישט גיען, און, אז ער בעס מיך װארטן א רגע און אלץ װעט שוין גײן כשורה. איך האב אים בארויקט, געזאגט, איך קען אויפציען א רגע, און ער ברויך זײן דאװנען צוליב מיר נישט אפקירצן. ער האט עם אפנים אנגענומען פאר א העפלעכקײט םון פײן זײט, אבער נישט םאר אן ערנסט, און האט דאס דא־ונען צו• געטריבן, און אין קוים םינף מינוט האט ער שײן נאך שמוגה עשרה געהאלטן. ער ה$ט מיר דערלאנגט שלום עליכם, גע■ םרעגט: םונװאנען איז א ױנגערמאןז װי לאנג בין איך שוין אין מאסקװע, װו שטײ איך אײן און נ>ןך אזעלכע זײטיקע שאלות. קוים כןטש אײן תשובה צײט געהאט צו ענטפערן, הןןט ער מיך א פרעג געטון די עיקר שאלד.: װןןס םאר א ספרים ברויך איך, צי םםרי רומל, צי םםרי השבלהז — ,די קלאטשע״] קעךימען באקומען בײ אײךז-טו איך א םרעג. — ,די קלאטשע״ אבראמאװיטשעםי םרעגט ער מיר איבער. — ר׳ מענדעלע מוכר־םסריםם: — ענטפער איך. — הײנו הךז ענטםערט ער מיר מיט גמרא לשון. א ײד נןןך א םארצײטיקער געװען דער אלטער לידםקי. און הןןס נןןך גמרא לשון געװוסט. — געהערט ה$ב איך עס שוין׳ אםילו א״ניקע מןזל, אבער עפעס שיקט זיך מיר עס נישט, — בין איך אים םודה. און געמײנט האב איך, נישט אזוי די צװײ אײניקײט און די צװײ באזונדערע נעמען װי די צװײ באזונדערע כאראקסערן אין אײן און דעם זעלבן מענטשן, לויט װי איך האב מיר אלע מןןל פארגעשטעלט אונטער די צװײ נעמען. — װאם שיקט זיך אײך דא נישטז — פרעגט מיך דער אלםער לידסקי.—עס איז דאכט זיך אזוי פשוט, װןןם סשוטער קען גןןרנישט זײן. װײסט איר דען נישט, אז מיט דער זײדע. נער קאפאטע אין װעלכער מען גײט שבת, א ױם־טוב אין שול ארײן, גײט מען נישט אין דער װאכן אין מיל אדער אין קר$ם — װאס מײנט איר דערמיטז-טו איך אים א סרעג, נישט באגרײםנדיק דעם נםשל םון זײן משל. — איך מײן פשוט, — ענטםערט ער. — דער נאמען שלום יעקב אבראמןןװיטש איז שוין לאנג בארימט מיט זײנע ביכער אויף לשון הקודש. איר שפילט זיך מיט זײן ,משפט שלום״, (הם*ך> און אזוי האט מען שוין אין םארלויף םון א פאר װאכן כמעט אין יעדן ײדישן הויז אין^מאסקװע מײן ראמאן געהאט געלעזן. און איך אלײן האב נןןך די זכיה נישט געהאט מיט אים אלײן זיך צו סרעפן, װען קײן זײטיקער זאל דערבײ נישט זײן. ביז איך האב זיך דערװוסט, אז אויף זאראדיע, אין גלעבאװסקע פאדװאריע, װוינט א ײד, װאם מען רןםט אים לידסקי, א מוכר ספרים—טאקע דער פאטער פון דעם װארשע• װער לידסקי,—דער געגנװארטיקער ארויםגעבער פון ר׳ מענדעלע מוכר־םםרימם װערק,—וח$ס בײ אים באקומט מען פון כל טיב: ציצית, תפלין, מזוזות, סדורים, מחזורים, טליתים און אסילו אלערלײ מעשה ביכלעך אויך. און אין א שײנעם פרימארגן םון עפעס א רוסישן יום־טוב, װען מײן קאנטאר איז געװען צו, האב איך מיך אראפגעלאזט אויף זאריאדיע גלײך צו דעם דןןזיקן לידםקין. א גוטע צען מינוטן הןןב איך ארומגעבלןןנדזשעט אין א פינםטערן פאדערהויז, טאפנדיק מיט די הענט, טאמער װעל איך ערגעץ דערטאפען א טיר, װאס זןל םיך ארײנלאזן אין דעם גרויםן פאלאץ. װו דער דאזיקער לידסקי װוינט און ה$ם בײ זיך דאס, װאס מײן הארץ גלוםט און בענקט — ביז איך האב ענדלעך םארט דערטאפט א טיר און האב א פרעג געטון אױף רוםיש, םארשטײט זיך, צי דא װוינט דער ה׳ לידסקיד מען האט מ־ר געענטםערט. אז לידסקי װוינט אין נומער 134 און דא איז דער נומער 142. על כן ברויך איך גײן אביסל צוריק. — איער שטײט נישט אין דער ז$פענער טיח—טוט צו מיר א זאג אן עכטע מזןםקװיסערין, אויף עכט־שקלאװער רוםיש. — דןן איז מאםקװע, נישט שקלןןװ און נישט װארשע. די םרעםט זענען דרײםיק גראדיקע און האלץ איז דא טײערער װי בײ אײך דארט לעקעךו — אבער װי קען מען פארט דערטאפן דעם נומער 134, װו דער לידםקי װוינס, אז ד$ איז אזוי פינסטער?—פרוװ איך נןןך אזױ א זאג טון, טאמער װעט מען םןןרט אזוי םרײנטלעך זײן, מיך װעלן צופירן צו ה׳ לידסקים נומער. — הײב זיך אן סיט א פראװינציאל! — בײזערט זיך שוין די ײדענע.—א מןןםקװער האט שכל מיטצונעמען א שװע״ בעלע אין קעשענע, אז פינסטער, גיט ער זיך אן עצה, רײבט אויס א שװעבעלע און^מאכט זיך ליכסיק און האט צו קײנעם קײן טענות נישט. איך האב נאך דעמאלם קײן פאפיראסן נישט גערויכערט און הןןב^קײן ^נויט נישט געהאם צו טרן$גן שװעבעלעך מיט זיך, $בער דער ײדענעם װערטער ה$בן מיר די פראקטיקע געלערנט, װי נויטיק עס קען א שװעבעלע זײן אםילו יעדן םחבר, װען ער גײט זוכן זײן חבור, כאטש ער רויכערס נישט. אין יענעם מאמענם האב איך זיך װי א נדר געטון נישט ארוים־ צוגײן םון שטוב אן א פעקל שװעבעלעך אין קעשענע. דערװײל אום גיכער פטור צו װערן םון מיר, האט די ײדענע מיר דערלאנגס א פידעלע מיט עטלעכע שװעבעלעך. איך הןןב איר אנסשולדיקונג געבעטן, םאר גאםט־סרײנטלעכקײט הײס