Literarishe bleter · 1927-08-26 · 34 (26.8.1927) · p. Seite 661

661 ליטערארישע בלעםער 34 זא ײדיש א■ איז מ■ זילבורג מײבע אובװוערסיטעטז ▼ ־^י ^4 ▼ ▼ ^י■ ׳^י •׳יי ־יײ ־ײ, •^י •׳ £ מאקםים גארקי ► אויפן בוידעם. דארטן האב איך געהאט א סך ביכער. ארויס שלײדערנדיק זײ דורכן םענםטער. האב איך נןןכדעם געװאלט ארונטערװארסן א קאסטן היטלען. דאס פענסטער איז געװען בו שמאל פארן קאסטן. דאן האב איך אנגעהויבן אויסהאקן די בײשטידלען מיט א האלב פודיקן געװיכט, נאר. פלוצלינג האט דומף א בוכץ געטון, אויפן דאך האט שטארק א פלױך געטון. כיהאב סארשטאנען. אז דאס האט זיך אויפגעריסן דאס פאס מיט נאפט, דער דאך איבער מיר האט זיך צעפלאקערט, געקנאקס פארב״ פענסטער. ארײנקוקנדיק א־ן אים. האט זיך געגאסן א געלער שטראם פײער און םיאיז מ־ר געײארן שרעקלעך הײס. כ־האב זיך א װארף געטון צו דער טרעפ, — געדיכטע װאלקנס רײך האבן מיר געשלאגן אנטקעגן, איבער די טרעפלעך זענען געקראכן צינטער רויטע שלאנגען, און אונטן אין הויז האט אזוי געקנאקט, פונקט װי עמעצנס אײזערנע צײן ױאלטן געגריזשעט דאס האלץ. איך — האב זיך פארלוירן. פארבלענדט פון רויך. זיך שטיקנדיק, בין איך געשטאנען אומבאװעגלעך. אײניקע אײביקע מינוטן. דורכן דאךפענסטערל האט ארײנגעקוקט א רויט בערדיק^מיאוסער געלער פרצוף. האט זיך ספאזמאטיש אויסגע קרימט. פאדשװונדן, און גלײך נאכדעם האבן זיך אינם דאך ארײנגעשטאכן בלוטיקע פלאמען-שפיזן. איך געדענק. מיר האט זיך געדאכט, אז די האר אויף מײן קאפ קנאקן און א חוץ דעם האב איך קײן אנדערע קלאנ־ גען נישט געהערט. כ־האב פארשטאנען, אז — כ־בין פארלוירן. די פיס זענען קלאציק געװארן, און די אויגן האבן מיר װײ געטון. הגם איך האב זײ סארשטעלט מיט די הענט. דער קלוגער לעבנס אינסטיקט האט מיר אונטערגעזאגט דעם אײנציקן רעטונגס-װעג — איך האב א כאפ געטון אין די ארעמס מײן מאטראץ, דאס קישן, דעם בינטל ראגאזשע, ארומ געװיקלט דעם קאפ מיט ראמאסעס שעפסן-פעלציי און בין אדורכגעשפרונגען דורכן פענםטער. אויסגעכאפט האב איך זיך אויפן ראנד פון טאל. נעבן מיר איז געזעםן ראמאס אויף די שפיץ פינגער און געשריען: — װא—אםז כ׳האב זיך געשטעלט אויף די פיס און קוקנדיק װילד װי אונזער שטיב גײט אײן, פאלט זיך פאנאנדעד אין רזיטע שכענדלעך. די שװארצע ערד נעבן איר האבן געלעקט רויטע הינטישע צינגען. די פענסטער האבן געאטעמט מיט שװארצן רויך. אויפן דאך זענען געװאקסן װיגנדיקע געלע בלומען. — נו, װאסז ־ האט געשדיען דער כאכאל. זײן פניפ, דורכגעװײקט פון שװײם און אײנגעשמירט אין םאזשע, האט געװײנס מיט שמוציקע טרערן. די אויגן האבן שרעקעדיק גע פינטלט, אין דער נאסער בארד האבן זיך ארײנגענלאנטערט ראגאזשע פאסמעס. אן אפפרישנדיקע כװאליע פון פד־־ד האט מיך אינגאנצן אפגעגאםן — אזא אומגעהויער, מעכטיק געפיל! — שפעטער האט מיר אנגעהויבן ברענען אין לינקן םום, כיהאב זיך געלײגט און געזאגט צום כאכאל: — כ־האב זיך אויסגעלענקען דעם פוס. אנטאפנדיק דעם פוס, האט ער אים פלוצלונג א צי-געטון — א שארפער װײטיק האט מיך דורכגענומען און, אין עטלעכע מינוט ארום. האב איך, אשבורער פון םרײד, אונטערהינקנדיק. אין די ערשטע טעג פון אויגוסט איז ראמאס געקומען צו שװימען פין קאזאן אין א פלאכשיפל אנגעלאדן מיט סחורה און מיט נאך אײנעם אנגעלאדן מיט קערב. ס־איז געײען אין א װאכעדיקן פרימארגן אזײגער אכט. דער כאכאל האם זיך נאר װאם איבערגעסון, זיך אײנגעװאשן און. גרײטנדיק זיך צו טרינקען טײ, האט ער פרײלעך גערעדט: — װי גוט עס איז צו שװימען בײנאכט איבערן פײך און פליצלינג, א צי טוענדיק מיט די נאז. האט ער א פרעג געטון פארזארגט.־ — עפעס הערט זיך סמאלעניש — האז — אין דער זעלבער רגע האט זיך דערהערט אין הויף אקסיניעס אויסגעשרײ — מיר ברענען: מיר זענען ארויסגעלאפן אין הויף,—ס־האט געברענט די װאנט פון שײער פון דער גארטן-זײט, אין שײער האבן מיר געהאלטן נאפט, דזעגעכץ און אײל. אײניקע רגעס האבן מיר װי פארלוירן צוגעקוקט, װי ערנסט די געלע צונגען פײער׳ אפגעבלאקירטע פון דער העלער זון, לעקן די װאנט, פארבויגנ■ דיק זיך צום דאך. אקסינע האט געבראכט צושלעפן אין עמער װאסער, דער כאכאל האט אים א פליוך געטון אויף דער בלי ענדיקער װאנט, א װןןרף געםון דעם עמער און געזאגט: — צום טײװל! קײקלט ארויס די פעסער. מאקםימיטשו אניסיע - אין געװעלב אדײן! כיהאב שנעל ארויםגעקײקלט אויםן הויף און אויפן גאס א פעסל פעך און זיך גענומען פארן פאם נאפט, נאר װען כ־האב עס איבערגעדרײט, — האט זיך ארויסגעװיזן, אז דער שפונט סון פאס איז אפן און דעד נאפט איז ארויסגערונען אויף דער ערד. ביז כ׳האב געפינען דעם שפונט, האט דאס פײער—נישט קעװארט. דורך די ברעטערדיקע װענט פון שײער האבן זיך ארויסגערוקט זײנע שארפע צינגען, דער דאך האט געקנאקט און סיהאט עפעס שפאטיש געזונגען. ארויםקײלערנדיק דאס נישט פולע פאס האב איך דערזען פון אלע זײטן פרויען און קינדער לויפנדיק מיט א געװײן און א קװיטשערײ אז דער כאלאל און אקסינע טראגן ארויס פון געװעלב סחורה, אראפ לאזנדיק עס אין טאל, און אינמיטן גאס שטײט א שװארצע גרויע זקנה און, דראענדיק מיטן פויםט. שרײט זי שנײדנדיק. — א, שדיםו... װען כיבין װידער ארײנגעלאפן אין שײער, איז ער געװען פול מיט א געדיכטן רױך, אין רויך האט געפײפט, געקנאקט. פון דאך זענען ארונטערגעהאנגען פלאטערנדיק רויסע לענטעס, און די װאנס האט זיך שוין פארװאנדלט אין אן אנגעגליטער קראטע. דער רויך האט מיך געשטיקט און םארבלענדט די אויגן, כיבין קוים געװען בכוח צוצוקײקלען דאס פאס צו דער טיר פון שײער. אין טיר האט עס זיך םארהאלטן און איז נישט גע■ גאנגען װײסער, און פון דאך הןןבן זיך אויף מיר געשאטן פונקען, ברענענדיק די הויט. כ־האב אנגעהויבן רופן נאך הילף, ס־איז געקומען צולויפן דער כאכאל, מיך אנגעכאפט בײ דער האנט און ארויםגעשטויסן אויםן הויף. — אנטלויפט שנעל! ם־װעט באלד אויםרײסן... ער הז$ט זיך א װןןרף געםון אין הויז, און איך נאך אים-