Literarishe bleter · 1927-08-26 · 34 (26.8.1927) · p. Seite 655

655 ליםןרארישע 1ל*םער 34 תא מכח ״אויף אלטער ערד״♦) ישראי־1 שטערו / װארשע זײן ה$ב איך איבערגעלאזט אויף יענער זײט געצעלט — קאנט איר דןן מיר ןןפהאקן דעם קןןפ און אין דרויסן זאל אומזיםט מײן םערד װארסן אױםן רײטער... הןןבן זײ מיר געענםםערט: זזןל געלויבט זײן אלאה אונזער גאט, װאם א חוץ אים איז נישטא קײן גאס. דו ב־םט אונזער אורח, װאש דײנע םיס... — האבן זײ םיר געענטפערם׳. און װעט א םרוי זיבן דערנעבן און הערן, װעט דער דער• צײלער אויסװאקסן בײ איר אין די אויגן בו א גבור, גו א ריז. און ביסלעכװײז װעט איר אנהײבן אטעם םארסעלן. און קײנער און קײנער םון אנװעזנדיקע װעט נישט םילן, װעט נישט אנען, אז אומבאמערקטערהײט באװעגן זיך אירע ליפן: ,מײנערו םײן מאירל• מײנערױ דער העלד געװינט: ער האט עפעם דערװןןרבן. און דער שרײבער—אויך: ער האט ארויסגעקריגן אײגנארסיקם. אונז׳נאענטם, און דערסאר: עטװאם נײס. װיםיל תחבולות װענדן אן ראמאניסטן, אז די ליבע־פארבינדונג אין זײערע װערק זןןל ארױםקומען נישט אזוי טריװיאל און אויםגעטרעטן. מאנכע םון זײ גיבן זיך אן עבה, זײ מאכן זיך באקװעם אויםשטרײכנדיק אינגאנבן דעם דןןזיקן מאמענט. דערזיײלן זײ א מעשה ןןן א מעשד״ שאםן ראמאנען אן ראמאנען. די םרוי הערט אויף בו זײן דאמינירנדיק. נןןר דערמיט איז זײער װײניק געראטע• װעט. זײ גיבן נישט קײן קאמפענםאטע. םילן נישט אן דעם בלויז מיט אן אנדערן. א נײערן רײץ. עם איז בלויז םארלײ• קענונג םון דעם אמת. דער אמת איז, אז מען ליבט זיך םארם... נאר װען מען בארגט נישם בײ קײנעם, מען נעםט נישט םון דער פרעמד, װען מען לעבט נישט םון גרײטן, נאר מען פארפאלגט דאם לעבן אין זײן אויפקומען, מוז ממילא ארויםקו• מען אײגנס, פונקט װי יעדער טאג. װי יעדער גײט־אפשניט איז סריש, װײל ער איז נאך ביז איגס נישט געװען. און בנימין רעםלערן גיט ז־ך אײן אזוי לײכס, כמעט גוםעליק, ארײנבוקומען אין יענעם װינקל, װוהין דער צוטריט האט אין םלוג אויםגע• זען צו זײן שװער. באלד אין אנהײב װערט די דערבײלונג אײנגעםעדעמט גוזמאדיק. עקסטראװאגאנט, אװאנסוריסטיש. אן אװאנטורע, װןןם איז אזא דאנקבארער מאטעריאל םאר א ראמאן, אבער $ן דער אויגנרײםנדיקער נישטדוןאיקײט, >ןן דער אברהמדולדלדיקײט םון אויםטערלישע עפיזוןדן אין א רעאליססישער דערצײלונג, א מײדל מיט אינטעליגענטישע רעםלעקםן, א םארטראכםע. א אידעאליסטקע םארליבט זיך אין א גזלן. איר הערטז איז דןןס נישט אמאל מעלאדראמעז נישס װאלװל אײנגעשאםסע אםעקטאביעז און װי קומט דןןם עפעם צו ײדןז אבער עם קומט שוין דװקא יןן. דאם לעבן ליםערט גענוג מעגלעכקײטן. און בײ ײדן נישס מינדער װי אנדערשװו. אראבער מאכן אן ןןנפאל אויף א קבוגה אין ארץ־ישראל. די בחורים און בחורות זענען דורכגעגאנגען א הארבע שולע סון סארהארטעװען זיך. םון זעלבםטשטענדיק זײן. זײ װײסן װי אזוי מען הויבט א האנט. ןןבער פונקט װי אין יעדער געזעל• שאםטלעכער קערפערשאםט איז אויך דןן םאראן אײנער, װעלכער איז דער מיטלסונקט םון אלעמענס הןןםנונגען. אלע אויגן זענען געװענדס בום סאמע דרײםטן גװישן די אומאיבערגעשרןןקענע. צו מאירל גזלן. ןןט דער ײנג איז א לויפער, א םליער, א מוסר■ נםשניק. אז ער זעבט זיך ארויף אויף דעם אראבישן סערדל, װןןס איז שוין געײדישט מיטן נאמען ״נשױ*. עקזיםטירט נישט עם װןןלט געװען ריכטיקער: אויף ה״סישער ערד. אין דעם ליגס דאס פעלערהאםטע און דאם םארדינםטלעכע םון דעם ראמאן. װאס איז די מעלה פון דעם בוךז עס איז אויף הײמישער ערדז װןןם איז דער חםרון פון דעם בוךז עס איז אויף הײמישער ערד. גוטמוטיק. הײמישלעך. װארעמלעך. עם װײעט א ליבער הויך. די פארשוינטעם און פארשוינען — חלובות און חלוצים— װוילע מײדלעך און װוילע בחורים. װען איר װןןלט זײ ערגעץ געםרןןסן, װאלטן זײ אײך געפעלן געװןןרן. און אז דער מחבר האט זײ באגעגנט. האט ער זײ טאקע ליב געקריגן. ער איז זײ נאענט. נאך מער: א גלײכער מיט גלײכע. זײ זענען נישט נארישער םון אים. ער איז נישט גרעסער פון זײ. נןןר לעבט זיך יעדערער אויף זײן םאסאן. זײ לעבן און לײענען. ער לעבט און שרײבט. זײ זענען צופרידן־מרה־שחורהדיק, קבבניש־ פרײלעך, זינגען פאר צרות, טאנצן אין געהאקטע װונדן. נאר נאר זינגען און טאנצן. םארװאס נישטז מען איז דאך עפעס בײ זיך ,אין דערהײם׳. דער מחבר שרײבט אויך בײ זיך אין דערהײם. נישט געבארגט. נישס גענומען אויף פראקאט. אײגענער םוזשעט, אײגענע מענטשן, אײגענע האנדלונג. נישט צו־רײך. נישט צופיל לוקסום. ער הןןט אביםל געזען, איז עם געװןןרן בײ אים א דערלעבניש. ער הןןט אביםל געלעבט, האט ער עס אויפגעשריבן. נישט קײן גרוים פארמעג. אבער אײגנם. טשעם כאטא באגאסא. דער אופן סון רעםלערם עקספאנירן הןןט אין זיך סון א באלעבאסיש גלעזל טײ. נןןר װאם םארבריט. מיט א םײן שטיקל לימענע, און מיט קארשן זאםט, װאם א בכבודע באלעבאםטע םארגעסט נישט צו רעזערװירן אויף א גאנץ יןןר אין א ברײט■ בײכיקן גאנשער. זיצם מען בײם טיש. םען געניסט םון כיבוד. מען טרינקט געמיטלעך. מען דערצײלט זיך מעשות. װיל אײנער אויסנעמען םיט זײן העלדישקײס, װײזן, אז ער איז א כװאט, דערצײלט ער םון זײנע גבורות, און די אידילישע, סאלידע הײמישקײט שטעקט זיך אן מיט אװאנטוריססישקײט. עס איז אן עצלות, װןןס שפאגט םונדעםטװעגן אקטיװ אין א װײטן געביט אװעק. עם איז דער אראבער, װעלכער האלט םארלײגט די םיס און פיפקעװעט די נארגילע. ער זיצט פױל און נןןכלןןזיק און דאך װעקט ער אין אײך א חשק זיך צו לןןזן אין װײטע מדבריות... דןןס גוט באקאנטע הוןט אויף זיך ארויפגעצויגן א םרעמדע הויט און געװןןרן עקזןןטיש. — זיצט מען אזוי בײם טיש, און מען הערט זיך אײן װי עס פאלן קנאה װעקנדיקע און גלײכ• צײטיק מוט׳ארײנברענגנדיקע װערטער: ,האב איך זײ געזאגט: הערט זיך אײן צו מײן װןןרט, דו שײך, אבא חםאן, און איר, עלטםטע זקנים םון שבט: — אן עװלה איז געשען צו מײנע ברידער, װןןס װוינען אין זײערע געצעלסן, א דרײ שעה פאמעלעכן גאנג םון אײך. בין איך די צונג סון מײנע ברידער און איר דארםט הערן מײן װארט: אויב די שטאל װעט נישט םול װערן, װעט א לײב סון איר ארױס און אײך אלע םארציקןו נישט זענען מיר שרעקעװדיקע. נישט הןןבן מיר סחד אין אונזערע הערצער. א סימן: — איך שטײ דון סאר אײך, ס׳כלי• •> ננימץ רי&ייר — *)*ןו ןלסיר ירד (רן&ןן). װיינבר ]ןרלןג •ון 2. קײנקין, 27*1.