Literarishe bleter · 1927-08-19 · 33 (19.8.1927) · p. Seite 649

649 ליחזרן רי► ז בלעסער 33 ■י4ז אױםן שסײגער םון די העלדן םון דער אןנטער״װעלט און א לןונגן צװישטש םיטן םויל: ,יאזדא״׳ געקומען איז ער אין רעדאקעיע לעולם זיך אפרעכענען םיט אײנעם אשרײבער, װאם האט אים באשריען אין די ״גאזעטן׳ ■ פאטקע אויף זײן שטײגער גיט א שטעל אויף יענעם א כיסרע העל- דישן קוק און גיט אפרעג: װי לאננ װעט ער עס אזוי נישט אויפ הערן מיך צו ״פאשפירן״, דער יאטז שלום (דאס מײנט ער אשן) האט אויך געמוזט מאכן פלינוה םון קוטנע צוליב מיר און דער אט—מאטקע װײזט װי מ׳צער־־בט טרוקענע זאנגען—קומט ער אונ בער מײן האנט. עך, חברד״ װעפען בארעט עטץ, עטץ האטם געמאכט שלעכטע געשעםסן סון מאטקען, הא? און די גאגצע באנדע אק■ טיןןרן -אפײער זוכט זײ—סין װאנען האבןזײ די ברילאנטן, נישט םון מןןטקען? הע? מאטקע גיט א רוק ארויף דאס היטל אויפן שטערן: װען נא• פאלעען האט נאך געטראגן קלעציער, איז שוין מאטקע געגאנגען אן זוילן... — הערטם, אנומעלט די ״װילנער״ זענעןגעװען אין קוטנא, שיקס ער נןןך פיר, דער ״דרעקטער״, איך זאל קופען צו אים. באםעל איך:״ער הןןט אזוי װײט צו םיר, װי איך צו אים*. קוםס ער צו מיר: — איר זענט כןןטקע? — און אז יןן? — לאזט אונז, פאניע פאטקע, געפן א פארשטעלונג, נאט אײך בילעטן. מאטקע גיט זיך א שטעל אװעק און זאגס: זןוגאיך צואים, פאניע דרעקטער, שטעלט אי־ך אויס מיט אלע אײערע לײט, די אקטיארן א-ן לאפיך זען צי איר גײט אין גאנצע שיך און צי די הױזן אײערע זענען נישט צעריסן- אויב נישט—םסאי — גאסן זײ, דער ״דרעקטער׳ פיט די אקטיןןרן. נאר, אז זײ האבן שײן גענוםען אװעקגײן, רוף איך פיך אן: ע, חברה, איך װײס דאך, איר דארפט״אכלן״—שפילטסי און שוין. איך האב געפװט זיצןיאין דער ערשסער רײ צוקיקן. עו׳ עו- * — און דער װילנער ליטװאקל? אנומעלט קימט צו מיר ארײן עפעס א ליסװאק: — איר זענט םאםקעי — װןןס װילט איר, איר קאנט רעדן. — פאניע םןןטקע, גיט םיר אײער םןןטאגראפיע. איך באצאל אײך, װיםיל איר װילט. — נײן, זאגט םןןטקע. דןןם נישט. גענוג נעמאכט א מאטניא םון .םןןטקען*. און זאגט מאטקע: װאס גײט עטץ א געװעט, אז םןןרגן װעט עטץ םיך באשרײבן אין בלאט אײף דער גאנצער זײט? הא? םיר לאכן גוטמוטיק: — עפעס, פאניע ראזענבערג, מעגן מיר דאך שרײבן װעגן אײך?? פאטקע װערט װײכער: — קינדער, שרײבטס, נאר- װײזט ער םיט א םינגער צום םויל—װיסן, װאס צו שרײבן. >רד*ס: <2 ־•ןסו1:>ו8״ יאם םארברעכן פיז שילװעםטר באנאר — ■רײ1 6 גילרן — אדרע0: ס2!?!זררסופא ,8^81-818^ ,*?81060. די פרײלעכע ידיעה װעגן דער איבערזעןיוגג פון ״פאן טאדעוש״ אין פיל פוילישע ליטערארישע צײטונגען און בםעט אין רער גאנצער ײדישער פרעםע םון דער װעלט באװײזן זיך לעצטנס :אטיצן, אז דוד קעניגםבערג (אן אויסגעצײכנטער, ל ע ב'ע ד י ק ע ר און לעבעדיק-םארגעםענער ײדישער דיכטערי) האט איבערנעזעצט אדאם מיצקיעװיטשם ״פאן באדעוש׳ אין ײדיש. לײדער איז די דאזיקע ידיער״ װאס די פרעסע ברענגט, דאספאל םער װי אםתי דאס בך האט קעניגסבערג איבערגע• זעצט שוין םיס סיל יארן צוריק אין ער האט זיך שוין םיט דער איבערזעצונג געװענדס צו םיל סארלאגן און קײן סאי־לאנ האם :ישט געװאלט די אויסגאבע, װײל ״גאעזיע גײט נישט׳—און לײ• דער איז ״פאן טאדעוש׳—״פןןעזיע״.. אלע צײסונגען װערן אויפגעםאדערט אויך די דאזיקע נאסיץ װארס אין װארט איבער• צודרוק;!!! דער ״הײליקער צאון״ פון די ״כתיבים״ אין הענרעישן זשורנאל ״בחובים׳ אױ דערשינען א לײט• ארםיקל װעגן דעם ײדישן םעמאריאל צום פ. ע נ. קאננרעס אין בריסל. דער ארטיקל רעדט םיט גרוים אויםרעגוגג * װעגן דעם דאזיקן מעמאריאל, װאס זײנע םחברים האבן געװאנט צו רעדן אויך אין נאפען פון* דער העברעישער ליטעראטור, אן א םאר• שטענדיקונג'פיט דעם ליםעראטן-סארײן אין תל־אביב. םיר גײען דא נישט ארײן אין פעריטום סון דער זאך און קאנסטאטירן פיט!*פרידנקײט, אז ס׳איז שױן עבר הדין צום ״הײליקן צארן׳ פון ״כתובים׳, װײל דער דערמאנטער קאנגרעם האט אױפגעסאדערם די העברעישע שרײבער אין פאלעםטינע צו שאםן דארס א באױנדערן פ.ע.נ.־צענטער און אין דעם זין האס שוין אויך דער װארשעװער ״ליטעראטןיקלוב״ אננענוםען געהעריקע באשלורן. די העברעישע שרײבער דארסן נאר דאנקבאר זײן דעם װאדשעװער ליטעראסן• קלוב, װאס האט םאר זײ געעפנט א װעג און, אגב, דערםאנס זײ אן דער *םליכס זיך ןןנצושליםן אין דער ■.ע.נ.״װעלםארנאניזאציע. ײדיעע ליט<ראטוראלם אצװײגאױפן דײטשן שסאם... אין דײטשלאנד װערן איצט געפאכט הכנות צו א גרויםער אקאדעמישער דײסשער ליטעראטור־געשיכטע, װאס דארף ארוםנע• פען אויך די ליםעראטורן םון די םארשידענע דייטשע דיאלעקטן. צװישן אנדערע דארף אין דער דאזיקער ליטעראטור-נעשיכםע םארנעםען אויך א גרויםן פלאץ די ײרישע ליסעראטור, װײל לויט דעם שטאנדױנקט םון די ליםעראסור־היסטאריקער, װןןם םארנעמען זיך םיט דער דערםאנטער געשיכטע, איז ײדיש, און דעד עיקר דאס ג א ל י צ י א ניע ר ײדיש םיט זײן ליטעראטור, א דײטשער לי״טעראטור־צװײג. אויף צו באארבעטן דעם ײדישן טײל איז אײנ• געלאדן געװארן דער באװוסטער גאליציש־־ידישער פובליציםט י ה ו ש ע ס י ל ע מ א ן. דער דערםאנטער םארזיכערט אונז, אז ער דןןט די אײנלאדונג נאר צ,-ליב דעם אנגענומען, בדי אין זײן אר• בעט צו באװײזן, אז יידיש האט טאקע אשײכות צו דײטש, ןןבער עס איז װײט און לאננ שוין נישט קײן ד י א ל ע ק ס, נןןר א זעלבסט■ ־כטענדיקע שיראך כיט א גרויםער אײגנארטיקער ליטעראטור. דער?עבעדיקער ״מאטקע גנב״ אין ״לאדזערטןןנבלאט״ געםינען םיר פןןלגנדיק ארטיקעדע װעגן דעם באזוך סון שלום אשס פראסןןטיפ אין דער רעדאקציע: נעכטן האס באזוכס אונזער רעדאקציע דער בארימטער סראסןןטי■ םון שלום אשס פיעסע און ראפאן .םןןטקע גנב׳. הויך און סעסטיגעבויט םיס אויסגעפרעגטע שטריכן אויםן פניס, םאראס מאטקע די גבורה סון יענע טיסן םון דער ײדישער פאלקם*פאםע, װאס עם הןןס אװי אומפארגלײכלעך געםןןלן שלום אש. פאטקע רעדט געהאקטע װערסער פיס םיל נןןכדרוק און בא שאנונג, באנוצנדיק אסס אקולאק, אכיטרער װונק פיט די אוינן