Literarishe bleter · 1927-08-19 · 33 (19.8.1927) · p. Seite 641

641 ליסערארישע בלעסער 33 זא 4 ײדיש א. אין מ• זילבורג^ 4 | מייבע אוביװערסיטעטז ► £ מאקסים גארקי ► נעם א שטײגער דעם כאכןןל: עס דוכט זיך אן א״זערנער. זײן נשמה אבער—איז א קינדערשעז שפרײזנדיק נעבן מיר, האט קיקישקין גערעדט מיט כעם — אזוי קימט אינז אלעמען... א גאט, װי נישטיק דאס איז אלץ: דער כאכאל איז געקומען אין א טאג צװײ ארים, שפעט: בײנאכט. קענטיק, זײער גופרידן מיט עפעם, אויםערגעױײנלעך סרײנטלעך. װען כיהאב אים ארײנגעלאזן אין שטיב. האט ער מיר א פאטש געטין איבערן פלײבע. — א־ר שלאפט װײניק. מאקסימיסש! — מיהאט איזאטן דערהרגעט. — װ א—סז ז־ינע באקן-בײנער האבן זיך אנגעבלאזן װי געשװירן. און די בארד האט אנגעהויבן גיטערן, פינקט װי זי װאלט ארונטערפליםן אויפי ברוסס. נישט אראפנעמענדיק דאם היטל. האט ער זיך אפגעשטעלט אינמיטן גימער. זשמורענדיק די אויגן אין שאקלענדיק םיטן קאפ. — איז װײס מען נישט—װערז נו, יא... ער איז געלאסן גוגעגאנגען גים םענסטער, האס זיך דןןרט אנידערגעזעגט. אויםביענדיק די פיס. — איך״-האב דאך אים אבער געזאגט... פון דער מאכט איז װער געװעןז — נעכטן. דער פריסטאװ. — נו. און װאסז — האט ער געםרעגט און זיך אלײן געענסםערט: — געװיס — גארנישט: כ־האב אים געזןןגט. אז דער פריסטאװ האט זיך, װי געװײנלעך, אפגעשטע״ט בײ קוזמינען און געהײסן ארײנזעצן קוקושקינען פאר פאטשן דעם געװעלבניק. — אזוי. ני, װאס קען מען דא זאגןז כיבין אװעק אין קיך ארײן שטעלן דעם םאמאװאר. בײם טײ טרינקען האט ראמאם גערעדט: — א רחמנות אויף אזא פאלק. — די בעסטע מענטשן זײנע דערהרגעט עסן מיקאן מײנען — עס האט מורא פאר זײ. זײ זענען פאר אים װי א ,פינפטער ראד גים װאגן׳. װען כיבין געגאנגען מיםן עטאפ קײן םיביר, — האט מיר אײנער א קאטארזשניק דערצײלס: ער האט זיך פארנומען מיט גנבה. ער האט געהאט א גאנגע חברה סון פינף מאן. אײנםאל זאגט אײנער צי אונז: לאמיר. ברידער, װארםן דאם גנבענען. קײן מזל ברכה איז סײ װי םײ גישטא—מיר לעבן שלעכטן און דערפאר האט מען אים דערשטיקט. װען ער איז געשלאסן א שבורער. דער דערצ־ילער האט שטארק געלויבט דעם דערהרגעטן,-דרײ םין זײ, זאגט ער, האב איך נןןכדעם אװעקגעשיקט אויף יענער װעלט - ארט מיך גןןרנישט. נאר יענער חבר איז מיר א שאד ביז ה־ינטיקן טאג, ער איז געװען א גוטער חבר. א קלוגער. א פר־ילעכער, א רײנע נשמה. — .צו װאם האט איר אים דער־ הרגעסז — פרעג איך — האט איר מורא געהאט ער זאל א־־ך נישט ארויסגעבן״ז דןןם האט אים אפילו באלײדיקט: .נײן, זאגס ער. ער װאלט פאר קײן געלט נישט ארויסגעגעבן. פאר קײן םאל נישט! נןןר — עפעס םתם אזוי. סיאיז עפעס געװען נישט די געזונסע, יונגע שנור זײנע האט, זיגנדיק אויסן שטײן, טעמפ ארײנגעקוקט אין װאםער און זיך געצלמט מיט א ביטערדיקער האנט. אירע ליפן האבן זיך באװעגט. און די אונטערשטע גרןןבע, רױטע ליפ איז עפעם נישט אנגענעם. פונקט װי בײ א הונט, ארונטערגעהאנגען, אפדעקנדיק געלע שעפסענע צײן. פון בארג האבן זיך אראפגעקוילערט, װי קא< לירטע שטיקער, מײדן און קינדער, שטויביקע פױערן האבן אײלנדיק געשפרײזט. דער עולם פויערן האט םזןרזיכטיק און נישט הויך גערעשט: — א בעל-גאװה א פויער געװען. — מיט װאס דעןז — אט א שטײגער. װי קוקושקין... — אומזיםט אװעקגעפטרט א מענטשן... — איזאט-האט באשײדן געלעבס... — באשײדןז—האט זיך צעװאיעט קוקושקין, װארפנדיק זיך צו די פויערים.—פארװאס-זשע האט איר אים דערהרגעט, האי מנוװלים, פארװאס, האז פלוצלינג האט זיך אײנע א פרוי היםטעריש צעלאכט און דער געלעכטער פון דער קלאגערין האס װי א בײטש א שמיץ געטון אין המון,—די פויערן האבן אנגעהויבן גװאלדעװען, ארויפקריכנדיק אײנע אויף די אנדערע מיט זידלערײ, רעװענ־ דיק. און קוקושקין, האט צושפרינגענדיק צום קרעמער, אים דערלאנגט א פאטש אין דער האריקער באק: — אט האםטו, בהמהן מאכנדיק מיט די פויסטן איז ער באלד ארויסגעשפרונ■ גען פון געשלעג און כמעט םרײלעך אויםגעשריען צו מיר: — גײ אװעק, מען װעם זיך שלאגןן מיהאט אים שוין א זעץ געטון, ער האט געשפיגן מיט בלוט פון דער צעקלאפטער ליפ. נאר ז־ין פנים האט גע־ לויכסן סון נחת... — האסטו געזען, װי כיהאב א קנאק געטון קוזמינעןז צו אונז איז צוגעלאפן בארינאװ, ארומקוקנדיק זיך מיט שרעק אויפן המון ארום דער לאסט-שיף: דער עולם האט זיך צונויםגעדרענגט אין אײן קופע, פון װאנען סיהאט זיך ארוים־ געריסן דעם סטאראסטעם דין קול: — נײן, באװ־יז נאר—װעמען םו איך שלעכטסז אדרבה— באװײזז ־ — איך מוז אװעק סון דאנען,—האט געמורמלט בארי• נזןװ, ג־יענדיק בארג ארויף. דער אװנט איז געװען א ה־יסער, א דריקנדע היץ הן1ט שװער געמאכט צו אטעמען. א צונסער רויטע זון האט זיך ארונטערגעלאזן אין די געדיכטע בלוילעכע װאלקנס, א רויטער אפגלאנץ האט געש־ינט אויף די בלעסער םון די קשאקעסז ערגעץ װײס האט געברומט א דונער. נעבן מיר ה$ט זיך גערירט איזאטס גוף און אויפן צע- שמעטערטן שארבן האבן זיך באװעגס די האר, װאס זענען אויסגעגל־יכט געװארן דורכן שטראם. פונקט װי זיי װאלטן זיך אויסגעשטעלם. כיהאב מיך דערמאנט אין זײן הײזעריקלע• כער שטים. און אין זײנע גוטע רײד: — אין יעדער מענטשן איז סאראן עפעס קינדישעס, — אט דערויף דארף מען זיך שטיצן, אויף דאם קינדישען אט