Literarishe bleter · 1927-08-19 · 33 (19.8.1927) · p. Seite 640

33 זא ליטערזזרישע בלעמער 640 תקופה סון מײן שאםן האס געהערשט א געװיסער באראק: דאס זענען געװעזן ביכער, אין װעלבע די סארם אױ דערגאגגען גו א גתיםן סארנעם, ם׳קאן זאנן, אז די סארס איז דאן בײ סיר איבערגעװאקםן אלץ. איבטער בין איך ארײן אין א דריםער םאזע, דאס איז די נײגונג בו סשטות אין אויטענטישקײט. - כ׳בין אן אנהענגערין סון אויסעגטישקײס. כ׳הזןב אםיסע אכטונג םאר אםתע געשעענישן. םיך סארסליכטעס דער אמת םון לעבנם׳געשעענישן. דער קולט םון לעבעדיקער װירקלעכקײס איז אין םיר אזױ שטארק, אז כ׳םארשטײ אויסגעבײכנט דעם םחבר, םאר װעםען ם׳איז געװעזן שטארק נישט אנגעגעם דןןס ענדערן די נעמען םון די אםתע מענסשן, לויט װעלכע ער האט געשאסן זײנע העלדן. כ׳גײ נישט אזוי װײט װי דער סראנבוױישער שריםטשסע• לער אנדרע זשיד, װאס זאנט: אז ער װײםט נישם, װאס ם׳װעלן װײטער סון םיט א י ם די העלרן סין זײן ראסאן, נאר איך בין שטענדיק אסהענגיק סון זײ. — קאן מען װיסן, װי אזוי ם׳קומס םאר בײ אײך דער פראבעס םון שרײבןז — כ׳שרײב בום באדויערן דיער שװער און די שװערקײם סאדקלענערט זיך אלץ נישס אין פײן װײטערדיקן שרײבן. כ׳הזןב טײלמאל דעם אײנדרוק, אז די טעכניק סון שרײבן באשטײט בײ םיר—װי אין םקילסטור,—אויםן אסהאקן אין אװעקװארסן דאס׳ װאס ם׳איז נישט נויטיק, כדי ס׳ואל װאם װינביקע־ בלײבן—דעי־ בלויזער םיטן סון דער גרויםער םאםע. — בי בײם שרײבן א ראםאן םאכט איר עסעם א םלאןז — קײנםאל נישס, דאם װאלט םאר מיר געװעזן א לאסט אגןןר שװערע. אויב כ׳םארטראכט אםאל א םראגםענס םון א זאך ביזן םוף, נישט אויסשרײבנדיק אים באלד, איז שױן דער םראגמענט םאר םיר םארפאלן, כ׳װעל אים שוין קײנםאל נישט אויםשרײבן, װײל איך װעל שוין נישט באקופען זײן םרישע אוםםיטלבארקײט. װען כ׳װאלט זיך נעםאכס א פלאן, װזןלט איך שרײבנדיק אין א בײט ארום געםוזט זיך דערםאנען, װאס איך האב דאן געגראכט. איך םוז שטענדיק שרײבן דןןס, װאס איז םאר םיר װ י ר• ק ל ע כ ק ײ ט אין דער גענעבענער בײט. די קעגנװארםיקע װיר• קלעכקײט קןןן זײן פאר פיר אן ערינערונג, א געשעעניש, אדער א געשטאלט פון א םענטש; אבער קײנפןןל נישט דאס, װענן װעלכן כ׳האב אלײן אמאל ג$דענקט. נאלקאװסקא םרענט פיך בי כ קאן ד״ר קאנסער—ער האט געשריבן אן אפהאנדלוננ װעגן פײן בוך ,שוקא*. ער האם דאם בוך זײער ריכטיק םארשטאנען און גאר טרעסלעך אויםגעםאםט— אויב איר זעט אים, גיט אים איבער אהארביקן גרום. כ׳װאלט גערן זיך מיט אים באקןןנט. איך בעט נאלקאיוסקאן עסעס אזאך םאר די ״ליטערארישע בלעטער״. כ׳װײס גישט װאם—זןןגט זי אין א םא־לענגהײם, כ׳װײס נישם װאס ם׳װאלס פאםיק געװעזן םאר אײער בײסונג. — אםשר — זאג איך — װאלט איר געגעבן א םראגםענס םון אײער נאך נישט געדרוקטן בוך װעגן די ארעםטאנטן? נאלקאװםקא שטיםס בו םיט בופרידנקײס, ױ בלעסערס עטלעכע רגעס און װײזט םיר אן א םראגםענס, װעלכער םארםאנס א גאנבקײט און א םולן אינהאלט. זי ברענגט םיר בו םאםיר און פעדער און כ׳שרײב. בונעמענדיק דעם איבערגעשריבענעם םראגםענט םון איר בוך פאר די ,ליט. בלעטער*, הןזב איך נאך עטלעכע שעה ןןנ■ גענעמען פארברענגען בײ דער זײער םיםפאסישער דיכטערין, ױן סרײנטלעך געזעגגט און םארלאזט דאם םארנאכטיק־טוגקעלע ביםער סון דער שתפטשטעלערין זאסיא נאלקאװםקא. ש. ל. שנײדערײאן פאפעלעך עטלעכע װערטער אין בעשםײכלט זיך ליב. — יא — זאבט זי — כ׳האב זיך אםאל געלערנס ײדיש, כ׳האב זיך אמאל זײער שסארק אינטערעסירט מיטן ײדישן לעבן, ײדישע געשיכטע און ליטעראטור. דאס איז געװעזן אין דער בײט, װען איך האב געשריבן מײן ראםאן ,שלאנגען אין רויזן*, אין װעלכן כ׳האב געשילדערט דאס לעבן פון דער ײדישער פלוטאקראביע. איך האב אבער שוין םארגעםן, מ׳װאלט זיך געדארפט לערנען ײדיש, מיך אינטערעסירט די שפראך אין די ליטעראטור םון דעם סאלק, װאס האט אזא רײכע געשיכטלעכע סארגאנננהײט. איך האב געלײענט אשן, אפאטאשו און כ׳בין םון זײערע װערק אנס• ביקט נעװעזן — כאטש כ׳בין איבערבײגט. אז זײערע װערק האבן םיל פא־לויין בוליב די זײער שלעכטע איבערזעבונגען. זײ זענען זײער קלוגע און אינטערעסאנטע שריםסשטעלער. ס׳איז נאר א שאד, װאס ס׳איז אזוי װײניק איבעיזעבונגען םאראן סון דער ײדישער ליטעראטור, אין װאס די שוין פאראנענע זענען אזוי שלעכט געםאכט. אײערע איבערזעבער—זאגט בו מיר נאלקאױסקא — װאלטן אין אזעלכע סאלן זיך געדארפט װענדן נןןך םיטהילף בו פוילישע שריםסשטעלער, פונקס װי פאלאקן, װעלכע זעבן איבער למשל, םון פויליש אויף פראנבויזיש בי אויף דײטש, װענדן זײ זיך בו פראנציישע אדער דײטשע שריםטשטעלער זײ ואלן זײ בוהעלםן און ארויסבאקוםען די שפראך־װערטן, װעלכע זײ אלײן װעלן קיינפאל נישט ארויסבאקוםען. איך װאלט גערן בוגעהאלםן אין אוא ארבעט סון איבערועבן די באםת אינטערעםאנטע ײדישע ליטעראטור אויף סויליש, סיר דארסן זיך געםײנזאם העלםן אץ נישט לעבן אזוי אפנעזונדערט. — נאלקאװסקא םרעגט פיך װעגן ײדישן פען־קלוב, בי ער איז שוין אננענוםען נעװארן אלס מיטגליד אין דער לאנדאנער בענסראלע. כ׳דערבײל איר װעגן די לעבסע גוסע רעזולםאטן. — םיר אלס װיבע־פארזיבערין םון פוילישן פען־קלוב — איז אויםגע• קוםען זיך בונויסבוסרעםן םיס דער גאנבער זאך, כ׳האב זיך בא־ םיט דעם ײרישן ליטעראטן־פארײן פ־ל אנטקעגגבוקוםען, נאר װאס האבן םיר געקאנט העלםן, אז פיר אלײן זענען דאך נאר בלויז א מיטגליד סון דער צענסראלע. מיר האבן דעריבער אײך טאקע געראטן זיך בו װענדן דירעקט קײן לאנדאן און ם׳פרײט םיך טאקע די גוטזנ ידיעה, אז דער ײדישער ליסעראטן״פארײן איז ןןנגענוםען געװארן אלם פיטגליד אין פען־קלוב, בו װעלכן ער איז סולקום בארעכטיקס, האבנדיק אזא רײכע און שײנע ליטעראטור. נאכן אפשםועסן א שעה בײס, שטעל איך אפיביעל די ערשטע פראגע: װאס םארע אידעען זי באהאנדלט אין אירע װערק? נאלקאװסקא בעשםײכלט זיך, — כ״קאן נישט די טעארע• טישע םארפולן םון באצײכענען זאכן און אידעען, ס׳איז םיר שװער קאנקרעט ארויסבוזאנן, װאס םארע אידעען ס׳זענען פאראן אײםשליסלעך אין םײנע װערק, װײל די אידעע אלײן איז נישט די שטויס״קראםט בײ םײן שרײבן, נאר צוזאמען םיט דער אט• מאסםער און םארם סון בוך, באשאםט זיך אויך בײ פיר די אידעע. נאר װען כ׳װאלס אופבאדינגט געמוזט עס באבײכענען, װאלט איך געזאגט: אז מײנע אידעען זענען אנגעװיזן אויף די הוםאניטארע פאםטולאטן און אויפן אונטערשטרײכן אלץ, װאם עס דערנענטערט אלע םענטשן, און נישט דאס, װאס ס׳דערװײטערט זיי. נאלקאװסקא םארתיכערט א פאפיראס און רעדט װייטער: כ׳הזןב טײלמאל רעם אײנדרוק, אז אין מײן שאםן װאלס איך געקאנט אונטערשײדן דרײ עפאכן: די ערשטע איז געװעזן די ױגנט״בײט, די צײט םון ױגנטלעכן פארנעם און עקסטאז םון דער בייס שטאםט פײן ערשט א־יםםנײ ארויםגעגעבן בוך ״שנײ־ איקע םעלדער״ — יא, שרײבנדיק דאס בוך בין איך אלט געװען 18 ין<ר דןזס איז געזעון די ערשזג תקישת אין דער צװײטער