Literarishe bleter · 1927-08-19 · 33 (19.8.1927) · p. Seite 639

639 ל ם;ר*ר ש; ג ל; 5 ן 33 זא ביי דער פוייד־ישער שריפטשטעלערין זאפיא נאיד־קאווסהא אין זיך א נײ לעבן. עו אירע לעגסע װערק געהערן: .שוקא־ דאס איז אן אינסערנאביאנאלער רןןםאן. אין דעם רןןמאן ברענגמ זי ארויס אויף א קינםסלערישן אושן די שורשים שון הומאנרם און שארברידערונג. די לעצטע צװײ יאר האס זןןםיא נאלקאװסקא סארברענגט אין װילנע און אין גראדנע, ארבעםנדיק אץ דער געזעלשאפט .שוץ פאר ארעםטאנםן*; דארם אין די תשיםות האס זי זיך אויג א־יסם אויג צונוישנעטראפן פים מארד, םארברעכן און לײדן. און דאם האס זי טאקי באװויגן אנצושרײבןז א בוך װעגן לעבן םין די ארעםסאנטן םיטן נאםען: .גליק און סויט״. נאל• קאװסקא האס נאך אנגעשריבן א נאנצע רײ קלענערע ביכער, נאװעלן אץ דערצײלונגען. זי איז די פראדוקטיװסטע און אינסע• רעסאנטססע פױלישע שריססשסעלעריז. אידע ביכער זענען אי• בערזעצם אין םיל אײראפעישע שפראכן און װערן איבעראל אויפ• געגומען םיט. אנערקענונג. איצט װוינט זאםיא נאלקאװסקא אין װארשע, װו זי נעםט אן אקטיװן אנטײל אין פוילישן ליסעיארישן לעבן, אלם װיצע־פארזיצערין םון נוילישן פען־קלוב, און אן אנ• געזעענע םיטנלידערין םון דער ליגע םאר שוץ פון מענסשלעכער רעכט. * # בײם םוף םון מארשאלקאװםקע, װי צוזאמען פיט דער גאם ענדיקט זיך דער געפילדער, אין אן אלט הויז אין לודװיק-ססיל, װוינט די פוילישע שריסטשטעלערין זאםיא נאלקאװסקא, די װענט איבער די טרעפ אין דעם הויז זענען באםאלן מיט סארשידענע שרעםקעס און אין קײלעכדיקע ראםען דאס אלטע קלאסישעבילד: ״לעדא און דער שװאן*. װי איר טרעט נאר אריבער די שװעל םון דער דיכסערינם שטוב נעפט אײך אױם די שטילע בארויקנדע אטפאסםער, ביט װעלכער ס׳אטעםט אלץ בײ איר אין שטוב: דןןס הערלעכע, ברוי• נע םטיל-םעבל, דאם שרײב-טישל םול מיט פאפירן — םפנים םו1 ארבעס. אפענע שענק מיט ביכער, אויף קלײנע סישעלעך זענען צעשטעלט סקולפסארן, אויף די װענס זענען צעהאנגען םארשידע• נע קונםש-בילרער, צװישן אנדערע, אויך דאס בילד סון דער דיכ• טערין. אויף דער פיאנינא ליגן צעעםנטע נאטן און צוליב דער נרײסער רויקײט אין דער שטוב דאכט זיך דיר אויס, װי די הערםס דאס אױסגײן םין די לעצסע אקארדן. זאסיא נאלקןןװסקא שוין אן עלטערע סרוי סון אן ערך עטלעכע סערציק, םאכט דעם סימסאטישסטן אײנדרוק, איר דער• םילט עפעם באלד אין איר אזא הארציקע םרײנדלעכקײט װאס איז אםילו בײ םרויען זעלםן זײער א שײן-געבויטע םיט דורכ• דרינגנדע, סיף-בלויע א־יגן, רעדט זי רויק און אנגענעם. אלע װײלע םארריכס זי זיך די קירץ־געשוירענע שװארצע הןןר, װעל• כע סאלן איר ארןןפ אויםן ברוינלעכן פנים. עפעם בינדט זי אזוי שנעל צו צו זיך, איך םארגעס גןזר אין פײן אםיציעלער שליחות און רעד גאר םיט איר מיט דער גרדסטער אננענעסקײט װעגן םארשידענע קלײניקײטן. כ׳װיױ איר די .ליטערארישע בלעטער־ אין װעםענס שליחות כ׳בין געלוםען, זי נעמס די צײטונג אין דער האנט ארײן, עפנט אויף נלײך, נישט פונקס פארקערס, װי ס׳טוען דאס אםם פוילישע שריםסשסעלעד, װעסע• כ־װײז די ,בלעטעד׳. — כ׳בין ערשטוינט — זאסיא נאלקאװםקא לײענט איבער זאסיא נאל• קאװסקא איז געבוירן געװאין אין װאישע. איר סאטער, דער םארשסארבענער װאצלאװ נאלקאװםקי איז באװיסט אלם דער גרעםטער פוי• לישערגעאגראף. איר םוטער האט אױך אנגעשריבן א רײ באדײטנדע װערק אויםן געביט םון גע. אגראםיע. די קינדעי• יןןרן האס די שריפט■ שטעלערין םאר• ברענגט אין דער שטילער, ערנסטער אטמאםשער םון גע• לערטע, צװישן בי־ כער-טײלתײז אין װארשע און טײלװײז אין דארף, װעלכעס זי באשרײבס שפעטער אין איר בוך ,דאס הױז אויף די לאנקעס־ נאכן ענדיקן א םיטל״שול, װערט זי א צוהערערין סון די פןזלי• סיש־עקאנאמישע און פסיכןולאגיש־פילא אפישע םארכראגן, װעלכע זענען דאן געװען אופלעגאל אין װארשע. איר םרי חתונה האבן פימן פו לישן דיככער ריגער עסנס אויף בײ איר די װעלט סון באהעםע און ציגאנעריע. די סארשידנארטיקײט סון די צװײ װעלטן װי — לערע און באהעםע-קומט שפעטער צים אויםדרוק אין איר בוך ״םרויען־ דאס שפעטערדיקע בוך דער ״פרינץ׳ איז געשריבן אויםן פאן םון די רעװאלוציאנערע געשעענישן אין 1905. די צװײ ביכער האט זאסיא נאלקאװםקא ארויםגעגעבן נישט אלט־זײענדיק נאך קײן 20 יאר. מ׳האט זי דאן גערוסן ״דאס יןינד, װזןס שרײבס פאר דער־ װאקסענע־. אין איר ראמאן .נארציז־ און אין די שריערדיקע צװײ ביכער זעען םיר קודם בל דעם פרוװ צ< אנאליזירן די םרויען־ פםיכיק. אין ,נארציז״ אױ אבער אויך בארירט דאפ פראבלעם םון גוסם און שלעכסס. דןןס בוך איז שטארק דיסקוסירט געװאר אין זײנער צײט. אין א צײט ארום באזוכט נאלקאװםקא רוים און פלארענץ. די רײזע איבער איטאליען באשרײבם זי שפעטער אין איר בוך ״שלאננען אין רויזן״ אין װעלכן זי שילדערט אויך דאס לעבן םון דער ײדישער פלוטאקראציע אין פױלן. שוין אין דער םלחםה איז ארויס איר ראםאן ,כראביע עמיל׳ און א באנד נןןװעלן ״די סודות םין בלוט/ אין די בײדע ביכער װערט אויף אן אריגינעלן אוםן באהאנדלט דןןם מלחםה• פראבלעם, מיט די םארשידענע פסיכישע ענדערוננען פונם מענטש. איר ערשס נישט לאנג דערשינען בוך ״טערעסי הענערטס ראםאן״ שילדערט דאס נאך-פלחםהדיקע פוילן, װעלכעס טרןןגט