Literarishe bleter · 1927-08-19 · 33 (19.8.1927) · p. Seite 636

. 33 זא ליטערארישע בלעטער 636 צעלענץ דער פארגעסנהײט, באטש... כאטש ס׳איז שװער זיך פארצושטעלן א בוך װאס זאל מער הזןבן צו זאגן א מענטשן און זאל מער צװינגען צוס פארטראכטן זיך איבער די אומבא• קאנטע. אזויגערוםענע ,געהײמניםפולע׳, און פאקםיש אײנציק• פאראנענע רעאליטעטן. די אינערלעכע דערםארונגען פון א יוליוש םלאװאצקי (אינם צוױיטן, קאםמיש־אירראגיאנעלן פעריאד פון זײן שאםן) זענען געבליבן אומבעקאנט נישט נאר דער ברײטער ױעלט, נאר געהערן אפילולבײ די פאליאקן גופא צום אינטערעסן־ א. װײסזרס קבר אוימן װילנעי• בית-עי־לם קרײז פון א פאר בבבודיקע ליטעראטור־פראפעסארן. װעלכע טײטשן זײ אוים אויף א מלמדיש־פאזיטיװיססישן שטײגער. עמערםאן איז פארן אינטעליגענטישן דורכשניט נישט מער, װי א האניק־טריפנדיקער בעל־דרש׳ער. קארלײל איז ,מאדנע*, דער פראנצויז ,ל א מ ע נ ע*, דער רעליגיעז־רעװןןלוציאנערער. דעד פארפאסער פץ ־פאראל ד׳אן קראאיאן׳. דארף נאך אלץ... אנםדעקט װערן. געיוען אמאל א מעטערלינק־מאדע. אבער אזוינע א י־ בערראשנדיקע ביכער, װי מעטערלינקס ,אוצר םון די ןןרעמע׳, װערן גענומען אזוי גוט װי נישט ערנםט און-געהערן סארלאג ב. קלעצקין, ווארשע >*• װערעסאי״װ אין טעמפד װינלול ראםאן פון נײעם רוסלאנד ,רײז;) נ. יייש ד. רויכןל;<דדעסז 8 2' 81*ו816|ול .8־\\23<־ז8 **זס6סו8. פיליםטער—דאס אלץ װערט געססלט מיט דער ליבער גארנישט זאגנדיקײט: מיסטיק, — א טערמין. מיט װעלכן עס באנוצט זיך בלױז־ברירה אויך דער .באקעמפםער״ צד, כאסש דער זין, װאס װערט אין אט דעם טערמין ארײנגעלײגט, איז שוין גיכער אן איראנישער, אײדער אדעםינירנדיקער. סראנםרעאליזם — יענזײטיקע רעאלקײט — װאלט שוין געװען. דאכט זיך פאסיקער. איז דוןך דער מיסטיקער— אויף װיפיל ער איז נישט סתם פאנטאסט אדער אויסשליסלעך דיכטער — יענער אמתער און טאקע אײנציקער רעאליסט', פאר װעלכן דאס כלומרשט רעאלע (דאס. װאס װערט פון אײן זײט געשילדערס דורך רעאליססיש־װעריסטישע קינסטלער. און פון דער צװײטער זײט — רעגיסטרירט דורך זשורנאליסטן און היםטאריקער) איז נישט מער, װי אמאסקע אויף א פ נ י ם. מ׳ױאלט געקאנס זאגן. אז דאס, ויאס װערט דורכן דורכשניטלעכן אײראפעישן אינטעליגענט איגנארירט אלס מיםטיק — איז פאקטיש דער סכום פון אינערלעכע, ד. ה. אײנציק פעסטגעשטעלטע, רעאליטעםן, דער סך־הבל פין יענער עמפיריק פונם גײסט, װאס די עמפיריק פינם גוף איז איר דרויסנדיקע פאראלעל. אלײן אײנגעגלױבס אין אומצײליקע װיםנשאפטלעכע אבםטראקציעם. האלט דער קולטור־דילעטאנט די רעאליטעמ. װאס אין איר נאמען רעדט דער אזויגערופענער מיסטיקער. םאר אבסטראקציע, אויב נישט פאר שװינדל, און ער װיל נישט אנערקענען דעם משל. אויב ער איז נישט צוגעפאסט לכתחילה צו זײן, דעם דורכשניט־אינטעליגענטס, נמשל. אײראפע פון די לעצטע דורות האט גארנישט געלערנט און דאם ביסל, װאס זי האט. אין פלוג, יא געלערנט — האט זי מיט חשק און מיט טיפער בונה זיך באםיט צו פארגעסן. ס׳האט נישט געהאלפן דער קריסיציזם פון א קאנט. פון זײן גאנצער פילאזאפיע האט מען ארויםגעצויגן און אוטיליטאריזירט די אינטעליגענטישע ציטירונגס * צװעקן. דעם מוםר־השבל מבח דעם קאסעגארישן אימפעראטיװ. אבער, למשל. זײן באװונדערונג פאר סװעדנבארגן, דעם ,גײסטיזעער׳, װי ער רופט אים, איז םאררעכנט געװארן אויפן חשבון פון... זײן אלטקײט. די גאנצע דײטשע מעטאפיזיק (ױאס האט. בײ אלע אירע חסרונות, דורכ■ געשניטן טונעלן צום א י ב ע ר און א ר י ב ע ר) איז שאטן־ שטיל אדורך פארבײ אײראפעס אויג און אויער. ש ע ל י נ ג, דער תהומות־שעלינג, מיט זײנע ,צײטאלטער״ און זײן ״קלארא׳, געהערט, אין דער פארשטעלונג פונם אינטעליגענטישן דילעטאנס, צו די קוריאז * דערשײנונגען פון א םארװאלקנטער און אבםור־ דאלער נאטור פילאזאפיע. אין אײרןןפעס פוםטן חלל איז ער־ געץ געבליבן שטעקן דאס טראנסצעדענטע װעלט־געפיל פון דער דײסשער און פוילישער ראמאנטיק. ױםטינום קערנערס ,זעערין פאן פרעװאסט׳ איז באלד בײם דערשײנען אויםגענומען געװארן װי א ,פאנטאזיע״ פון א ראמאנטיקער און איז שפעטער אריבער בבבוד גזײל אין ארכיװ פון איר עקס־ פארלאג ב■ קלעצקין, װארש ע ה. לײװייה דע ר גול ם דדיטע אויפלאנע *דיז 5,60 גללדן *די־עש: 28 1ו1או316וי1 3״ו528ז3/\\ ,*■6£1ס!8״