Literarishe bleter · 1927-08-12 · 32 (12.8.1927) · p. Seite 630

32 ז1א| ליטערארישע בלעטער 630 די נאטור-בינע י ד! ו צ ה האהערסבאך (װינער מלוכה־אפערע) אי בירס (מינכענער מלכה אפערע), זײ אלע האבן פשוט געבענטשט יענע טעג, װען ז״ זענען אױפגעטרעטן אין דער גאפאטער װאלד־אפערע. זײ אלע האבן מיך פארזיכערט. אז ם׳איז אן ״אומבאשרײבלעך הויך גע פיל אין גאטס פרײער נאטור צו זינגען אן בײמער פון פאפע מיט א איבעלדיקן גערוך פון קלײ, נישט שלוקן קײן שטױב און אומגלויבלעך פיל באצילן. נאר צו עפענען דעם האלז און אײנאטעמען די קלארע, רײנע לופט ביז אין די לונגעןי. אלע װי אײנער האבן זײ מיך איבערצײגט, אז אין זײער ארטיסטיד לעבן איז נישט געװעזן קײן שענערס, װי די גאסט־שפילן אױף דער צאפאטער װאלד־בינע. אויך דאס יאר האבן סויזנסער, טויזנטער געשטראמט צום דאנציגער האפן. צו דער ריװיערע פון צפון, װו אין װאלד אונטער דעם קלאר־באשטערנטן הימל, האט מען אויפגעםירט די ״געטער דעמערונג״. דאס איז דער 4־טער סײל פון װאג־ נערס ״רינג דער ניבעלונגעך און — זיכער — אסבעססן צוגעפאסט צו װאלד־אפערע־אויפפירונגען. װי תמיד, אויך דא־ מאל, זענען אין דער אויפפירונג פון ״געטער־דעמערונג׳ ארײנ־ געצויגן געװארן די םלאװישע פחות און אלם מוזיקאלישער לײטער, בײם פולט, דער דיריגענט פון אזא מאס, װי פראפ. ד״ר שילינגס. דער הויפט־רעזשיסער הערמאן מערץ האס ריכ־ טיק פארשטאנען די עיקר־אויפגאבע פון דער װאלד־אפערע: צי פארקניפן מיט אײנאנדער די נאסור מיט דער ״אילוזיע פון װירקלעכקײט״. און זײן גרויםער פארדינםט איז, אז די מאסן־ סצענעם, דער כאר, די װונדערבאדע רעכטצײטיקע טעכנישע באלויכטונג, בקיצור דער גאנצער אפאראט האט געארבעט מיס א קלארן פלאן, מיט א גוט דורכגעטראכטער סיסטעם, די הויפט־ סאליסטן, װי גערםרוד האהערסבאך. ליסט, אנדערלײן, צאדאר און מאקם ראט האבן פשוט באצױבערט דעם עולם, אבער אי־ בער זײ אטע איז געשטאנען פרידע לײדער. זי האט געזינגען ״ברינהילדעי״. נישט אומזיסט װערט זי אזוי געשעצט אין דער בערלינער מלוכה־אפערע, װו זי פארנעמט דאס אנגעזעענסטע ארט. אדרעס: 23 וו1^\31£ץ1 3<*\3צ5ז3^\ ,**•810661 האזשימיעזש טעטמאיער ״דיש ױנה שפער *ין די צװ״ בענדןר זענןן דא בלז 40 אױםיקלןן װןנן דז עלסערן און ײננןרן ײדישן שריבער, אננןהויבן סון םענ־ דןלע םוכר םפרים ביז *יזי כאריק• *דרעם: 8 2 |>|*31£ל| 3*528ז3ע\ ,"■)81063. ערשם דערשינןןז נחמן מײזיל א ו ר י גלילד שוין אײניקע יארן, װי אין םוף יולי און אנהויב או־ גוסט קומען פאר רעגלמעםיק הינטער צאפאט. אין װאלד, די פעסטשפילן פון דער צאבאטער װאלד־אפערע. סויזנטער פון בערלין, דרעזדן, װארשע. װין און מכל־שכן פון דאנציגער פרײ־ שטאט שטראמען צו דעם דאזיקן װאונדערבארן און צויברנדן טעאטער. און װער ס׳איז דארט געװעזן און װער ס׳האט צוגעזען על־כל־פנים אײן אויפפירונג פון דער צאפאטער װאלד־אפערע,- װעט א באזיגטער און א פארכשופטער אװעק פון דארט. דער גאט איז טרײ דער צאפאטער װאלד־אפערע און, װי לויט זײנס א באפעל, ברוגזט זיך נישט דאס קאפריזנע װעטער אין די דןזיקע אומפארגעסלעכע, װאונדערבארע און שײנע שעהן, װען ס׳גײט די שפיל אויף דער װאלד־בינע. דער צאפאטער װאלד מיט זײנע הויכע בוימער און די װארימע, רויקע הויך־זומער־נאכט און דער אומענדלעכער שטערן־קלא־ רער הימל און דער ריזיקער פארהאנג אויף דער ריזיקער בינע צונויפגעפלאכטן פון גרינע, גרויסע בלעטער, און מיט דער גע־ ניטער הא:ט קאנסטרואירסע ליכט־שײן-װארפערס און פראזשעק־ טארן, װעקן אויף אין אײך נײע אומפארגלײכלעכע שטימונגען און בילדער. דער רעיון צו גרינדן די װאלד־אפערע, װי זי זעט איצט אויס, געהערט צו רישארד װאגנערן. דעם דאזיקן געדאנק האט ער אלײן צום ערשטן פארװירקלעכט אין בײרויט. צוליב פאר־ שידענע שװעריקײטן, טעכנישע שטערונגען און מלחמה־צײט איז װאגנערס געדאנק ערשט צוריק מיט א פאר יאר הערלעך פאר־ װירקלעכט געװארן אין צאפאטער װאלד. און יעדער, װאס האט ליב די מוזיקאלישע דראמע, װעט, זײענדיק כאטש אײן מאל אויף דער װאלד־אפערע, מוזן אנער־ קענען, אז קײן שום בינע אין דער װעלט מיט דעקאראציעס פון פאפע, איז נישט אימשטאנד צו פארטרעטן די נאטור־בינע, װײל די נאטור־בינע האט איר ספעציפישע מעלה, איר באזונ־ דערן סטיל: נאטירלעכקײט. דאס, װאס אויף דער אײנפאכער בינע, אין א געשלאסענעם רוים קאן מען נאר אנדײסן און םימבאליזירן, װײזט פאר אונז די נאסור־בינע בולט און רעאל. די אפערע איז דאך בכלל צוזאמענגעװעבט פון צװײ הויפט־עלעמענטן: דראמאטישן און מוזיקאלישן. די דראמאטישע קונםט שפארט אן אין דער װירקלעכקײס, אין דער צײט, װען די מוזיק בלײבט די קונםט פון מעטאפיזישן קלאנג. די מוזיק און דראמע, אויםערלעך און פארשידן. זענען אינערלעך ענג קרוביש און אין דער אפערע פארײניקן זײ זיך אלס אויסדרוק פון אײן גאנצעס. ריכטיק מײנט הערמאן מערץ, דער קינםטלע־ רישער לײטער פון דער צאפאטער װאלד־אפערע, אז ״די װיכ־ טיקסטע און ערהאבנסטע אויפגאבע פארן רעזשי פונם נאטור־ טעאסער איז צו זוכן און צו געפינען די פארבינדונג פון דער נאטור און קונסט, פון רױם און קלאנג, פון אמת און בארוישונג״. כ׳האב געװאלט װיסן, צי איז גינסטיק אין דער נאטור־ בינע די אקוסטיק און צו דעם צװעק האב איך געשמועסט מיט אײניקע זינגער, װעלכע האבן אױםגעפירט די הויפט־ראלן אין ״לאהענגרין״, ״טאנהויזער״, ״װאלקיר״ און ״געטער־דעמע־ רונג״. און םיאיז איגטערעסאנט. אז אי פרידא לײדער, אי מאר־ גארעסע ארנדטאבער, אי פריץ זאט, אי דער קאמער־זינגער צאדאר (אלע פון דער בערלינער מלוכה־אפערע), אי גערטרוד