Literarishe bleter · 1927-08-12 · 32 (12.8.1927) · p. Seite 629

62$ ליטערארישע בלעט*ר 32 זא װעגן א געזעלש. טעאטער״קאמ. אין לובלין אין לובלין געשינט זיך נישס קײן שםענדיק ײדיש טעאסער, הגם עם איז פאראן א טעאטער־עולם. עם גאסטרןןלירן בלויז ד$)רט שון בײט צו גײם װאנדער-טרושעם. דער םארײן הןןט דעלעגירם קײן לובלין דעם םארײנס-םארװאלטער, ער ז$)ל זיך שםעלן אין םארבינדונג מיט די ײרישע געזעלשאפסלעכע פאקטןןרן, כדי צו שאםן אין לובלין א געזעלשאםטלעכן טעאםער־קזןםיטעט, װאס זן)ל זיך םארנעםען פיטן שאפן א שטענדיק ײדיש סעאטער אין לובלין. דער סארשט־יער םון םארײן איז גראר געקוםען קײן לובלין בו דער םײערלעכער עםענינג ם.-נם נײעם שטןןט־ראס. ער הןןם זיך גלײך געשטעלט אין םארבינדונג םיט אלע ײדישע פראקציעס. קודם בל האס ער זיך געװענדעס צו דער פראקציע סון .בונד־, װעלכע אױ די גרעםםע ײדישע םראקציע אין שטןןטיראם און האט אירע פארשטײער אין םד עזידױם םון שטאם־ראט. די בונוישע םראקציע האט פארזיכערט דעם םןןרשטײער פון פארײן, אז אין דער דעקלאראציע םון דער רן)ויקער םראקציע װערם {)פגעגעב, דער פראגע פ-ן א ײדיש טעאטער אין לובלין א בכבודיק ארט. די בוגדישע םראקציע װעט אין שטאט־ראט םירן א שטענדיקן קאפף םאר די רעכט םון ײדישן טעאטער און םאר א סובסידיע םאר דעם טעאטער. װאם ס איז שײך דעם געזעלשאסטלעכן טעאםער• קןןםיטעט, הןןט די בונדישע םראקציע דערקלערט איר גרײטקײט אין אים ארײנצוטרעטן און םיט אים פיםצוארבעטן. דער םארשטײער ס.-, םארײן היןם זיך אויך געשםעלס אין םארבינרונג םיט דער צװײםער לויט רער גרויס ײרישער סראקציע, םיס רעם ײדישן נאציןןנאלן בלןןק. םרןןץ עסלעכע װענדונגען הןןם ער דןןך קײן קלןןרע תשובה נישם באקוםען. די םראקציע האט געםענהט, אז וי װןןלט גערן אונטערגעשםיצט די עגינים םין ײדישן םעאטער, װען נישס רןןס, װןןם אין איר געםינען זיך אויך םןןרשםײער םון דער .אגודה־, װעלכע זע^ען דערויף נישם םסכים. דער דעלעגאט סון םארײן הןןט רעריבער זיך געװענדעס נאך אויםקלערונגען צי דעם .אגורה־-ראטםאן, װעלכער הןןט נאך א לענגערן שפועם םוף כל סוף צוגעזאגט זײן הםכמה, באװןןרנדיק זיך;ןבער דןןם רעכט ויך נןןך װעגן רעם ענין צו םארשטענדיקן פים זײנע װײלער. נןןך רער םריגציפיעלער וערקלערונג םון דעם .אגודה׳־ראטםאן הןןט רער פןןרזיצער םון דער גאציאנאדער בלאק• םראקציע צוגעואנם, אז וײער פראקציע װעש אוגשערששיצן יעםװעדן ם$רשלאג,װןןס װעט געשסעלם װערן לטובת דעם ײדישן סעאטער. אויך די םןןלקיםשישע ראשםענער הןןבן םארזיכערם, אז זײער םראקציע מעט אונסערשםיצן יעטװעדע אקציע פון ארטיסס. םארײן װעגן אשטענדיק ײדיש-םעאםער אין לובלין. גלײכצײטיק הןןבן רי םןןלקיסטישע ראטםענער דערקלערס, אז אין זײער דעקלאראציע איז אונטערגעשסרןןכן וײער באצױגג צום ײדישן טעאטער. רער פועלי-צױגיםשישער ראשפאן הןןט ױך וײער סיםפאטיש אםגערוםן אויף דער װענדונג פ.-[ פארײנס־דעלעגירטן, דערקלערגדיק, אז םײ אין זײן דעקלאראציע, סײ אין זײן םעםיקײט אי, שטןןש־ראט װעס ער אלע םןןד ארויסװײזן וײן איבערגעגעבנקײס צום ײדישן סעאםער. דער םןןרשסײער םון םארײן הןןט אויך קןןנםערירט םיטן װיצע־םןןרזיצער םון שםןןם־ראט, ד־ר הערשענהןןרן, װעגן די םראגן פון דער טאקטיק אין שטןןט־ראט בנוגע ײדישן טעאטער. דער םארשםײער פון םארײן הןןט אויך ןןפגעהאלטן קאג■ םערענצן םיםן צענםראל־ראם פון די פרןןם. םארײנען אין לובלין (לובלינער ײדישער קולכור״אפס) און פיס דער ײדישער שול• ארגאניזאציע אין לובלין. אויף דער קןןנםערענץ סיםן צענטראל• ראט זענען באהאנדלט געװןןרן ןןרגאניזאציןןנעדע םראגן, װי הילף םון צעגטראל־ראם אין קאםף םיט די נישט־םארײנס־םרופעם א. א., אויך די םראגע װעגן דער םיטארבעט םון די פרןןפעסיאנעלעםארײ• נען און דעם געזעלשאפטלעכן טעאסער-קןןםיסעט. עסאיז געקוםען צו אםולשטעגדיקן הםכם צװישן דעם צענםראל־ראס און דעם דעלעגירסן פון םארײן אין אלע בארירטע םראגן. די קןןנפערענץ מיט דער שול־ןןרגאניזאציע הןןט אויך געברענגט א םולשסעגדיקע אײנשסימיקײם, און די שול׳ןןרגאניזאציע האם זיך םארםליכטעט אויף זיך צו נעםען די איניציאטיװ צונויםצורוםן אין די נןןנםסטע טעג א נרעסערע םארואםלונג םון אלע געזעלשאםטלעכע, קולסו• רעלע, װירסשאםטלעכע און פרןןםעםיןןנעלע איגסםיסוציעס, אויף װעלכער עם װעס אויסגעקליבן װערן דער געזעלשאםטלעכעז־ טע• אסער־קןןםיסעס. אזוי ארום איז אויך געםאכט געװןו־ן א שריט אויםן װעג צו ן)רנאגיזירן דעם געועלשאםסלעכן סעאסעסקןןמיטעט אין לובלין. ויך בכן צום ■רעזידױם םון װארשעװער םאגיסטראס םים דער בקשר״ ארײנצושםעלן אין בודזשעט םון 1928/9 יןןר א סובםידיע ־1טובת דעם ײדישן דראםאטישן טעאםער אין דער הויך םין 100.000 גילדן. דעם איבעריקן דעםיציט פארהאסט דער קןןמיטעט צו דעקן םון דעם םארדינגען די נארדעראב אין בוסעט און פון סיבםידיעם סון םארשידענע ײדישע געזעלשאםטלעכע אינסטיסוציעס. דער ײדישער געזעלשאסטלעכעי־ טעאטער-קאםיטעס װענדס ױך צום חשובן ■רעזידױס םון װארשעװער מאניסיראט אין דער טיםער איבערצײגונג, אז די בקשה זײנע װעם געפינען שי-רשטענ■ לעניש און װעט װערן גינסטיק ערלײדיקט. דאם װע־ מאכו פעג• ״עך רי עקזיםכענץ פן אזא ײדיש םעאטער אי,־ ױארשע,'װי די הויפטשטאס םארדינט עס. ײדישדר געזעלשאפסלעכער טעאטעריקאמיטעט םארזיצערל סעקרעטאר: ה. ד. נ א ם ב ע ר ג ד״ר מ. װ ײ כ ע ר ט :יארזיצער ס ן פארײן פוןײד. םארויצער פון ײד. ארטיםטן• ליםעראטן או; זש רנאליםסן. םארײן אין פוילן. פון ײדישן געזעלשאפםלעכן טעז}טעו-2אמיטעט. דןלןנאצועט פון קעטיםןט בדם •־עזודןנם און װיצן־ארעי• פין װארשן מיט עטלעכע חדשים צוריק איז לויט דער איניציאסיװ פון ײדישן ארטיםטן־םארײן געשאפן געװארן א קאמ־טעט םיטן צװעק צו זןןרגן םאר א בעםער ײדיש םעאםער אין װארשע. דער קאמיסעט הןןט זיך צונויסגעשטעלט סון פארשטײער סון פאלגנדיקע ןןרגאניזאציעם.־ םארײן םון ײדישע ליסעראסן און זשורנאליסטן, ײדישער ארטיסטן׳פארײן, ײדישע שול-ארגאניזאציע, קולסור׳אמט םון די פראפעסיןןנעלע םארײנען. דער באשטאנד פון קןןמיטעט איז נאך נישט קײן אפגע■ טלאסענער. א חוץ די םןןרשטײער פון די דערםןןנטע אינםטי• טוציעם איז קןןןןפטירט געװארן דער ח־ זרבבל און עס איז פארױםגעזעען דאס צוציען אנדערע ײדישע פערזענלעכקײטן. קןןנםםיטואירט הןןט זיך דער קןןמיםעט אויף פאלגנדן אופן: ח. ד. נןןפבערג—םארזיצער, 3. מיכאלעװיטש—װיצע-םארזיצער, ד״ר ם. װײכערט—םעקרעסאר. דער קןןמיטעט הןןט שוין באװיזן ןןפצוהאלטן א רײ זי• צונגען װעגן ןןרגאניזאציע און פינאנסירונג םון ײדישן טעאטער, װאם װעס שפילן אין װארשע אין קומענדיקן םעזןןן. םארגאנגענע װןןך האט א דעלעגאציע םון קאםיםעט אין באשטאנד םון די ח*ח ה. ד. נןןםבערג, ד*ר מ. װײכערט אין ראטמאן זיגלבױם םןןרגעשטעלט זיך דעם װיצע-פרעזידענט םין װארשע א. שפןןסאנםקי און דערלאנגט אים א םעמןןריאל, אין װעלכן דער קןןםיטעט װײזט אן אויף דעם באטײם םון ײדישן סעאטער פאר די ײדישע מאםן פון דער הויפט-שטאם און בעט א סיבסידיע םאר אים. דער װיצע-פרעזידענט הןןס דערקלערט דער דעלעגאציע, אז קײן פרינציפיעלע מניעות זענען נישט פא־ ראן, ןןבער װעגן א גרעםערער םובםידיע קןןן ערשט זײן די ר־־ד בײ דעם נײעס^בודזשעט אויפן יאר 1928,9, װאס דארף באשלאסן װערן דורך^דעם פלענום סון שטןןם־ראס. לעצסן שבת הןןט א צװײטע דעלעגאציע םון די ח*ח נאמבערג, װײכערט און לאװניק אלטער םןןרגעשסעלט זיך דעם פרעזידענס ה׳ אינזש. סלןןמינסקי און אים דערלאנגט א מע• דןריאל װעגן א גרעםערער סובסידיע אין קוםענדיקן בודזשעט־יןןר און א צװײסע װענדונג װעגן א קלענערעד סובסידיע אין הײנ• סיקן יןןר. דער פרעז. הןןט ארויסגעװיזן פולע פארשטענדניש םאר די װענדונגען פון קןןםיםעט און הןןם דערקלערט דער דעלעגאציע, אז א אינסטיסוציע װןןס װערס אויסגעהאלםן דורך דער ײדישער געזעלשאםט, הןןם דןןס רעכט געשטיצט צו װערן. ער הןןם ןןנ• נעװיזן אױף דער שװערער םינאנציעלער לאגע םון דער שטןןט און הןןט צוגעזןןגם צו שטעלן די םראגע אױף דער נןןענםט,,• זיצונג םון דעם םאגיםםראט־פרעזידיום.