Literarishe bleter · 1927-08-12 · 32 (12.8.1927) · p. Seite 627

627 ליטעוארישע בלעטער 32 זא זיך צעװארפן, םארשװענדט, אנשטאט צו זײן קאנסעקװענט און קאנצענטרירט אויף אײן אויסגעהאלטענעם יעקב, אדער אײן פארײניקטן עשו... דער ביביישער ויתרחנעו איז םימבאליש םאר אלע ויתרוגבוס םון ששח ימי שראשית ביזן הײנטיקן טאג. כמעט איטלעכער מענטש לעבט איבט איבער ויתרוגצו׳װײען. אײנער— מער און דער אנדערער — װײניקער. און װאס קאמפליצירטער א פערזענלעכקײט איז. אלץ טיםער און שארפער איז אין אים דער קאנטראסטן־געראנגל. אפשר זענען פאראן אזעלכע (זאל איך זאגן: גליקלעכע?), װאס אײ,׳ באשטימט געפיל ןדער רעױן איז אין זײ גובר איבער אלע אנדערע און זײ זענען אין זיך בארויקט. אבער יענע (װען די יענע זענען פען־לײט), װ$ס אין זײער אינװײניקםטער מלחמה איז נאך קײן צד נישט ארוים מיט נצחון — דארפן זײ זיך באשרענקען אויף אײן םארט לי• טערארישן אויסדרוק, זיך אליאירן צו אײן געםיל אויפן חשבון פון אלע אנדערע, כדי צו האבן פאר דער װעלט א־ין פניםז כדי צו האבן םאר_זיך אײן באשטימטן װעגז עס איז א כלל: .באשטימען מײנט באשרענקעך. װאלטן רי זיך־באשטימענדיקע אםשר א סך בארײכערט 'זײער שעפע■ רישע פערזענלעכק־יט, װען זײ הןבן נישט קײן מורא פאר סתירהז פארװאס אטראפירן םטיכיעס און כחותז אפשר איז אזא קאנצענטרירונג, אזא אויםגעהאלטנקײט אומפארמ־ידלעך, א שטארקע נויטװענדיקײט םאר א סך שריםטשטעלער, םאר די מערסטע. אבער מיט די, װאס פילן נישט אזא נויטװענדיקײס. װאס קענען זיך נישט באשרענקען צו אײן ליטערארישער אוים• דריקלעכקײס, דארף מען דאך זיכער האבן• אײנזעעניש. סיר האבן א בעגרענצטע צאל עקז. גץנינדן אין פראנט־כאנר ״ל־־־־יטערארישע בל־־עטער״ יזיז 4 גיי נוםער | נוםער פרײז 35 גילדן 66; 139 ■ריו 40 נילדן ם־ם נענײע אינהאלט־6אר*ײכנישן אין די .ללטןר*רישן בלןםער• באטייליקן זוך בױ 150 ידישן *ין נישם״ידישב שרייבןי■ און קונםםלער פון נאר דןר װןלנו. — עטלע5ע הינדערם נילדער — נינליאםעקן, ביכהענרלער- ן־אנאט. אררןם: ס2 1>1ע\ש1חא .חט\ס52־זם/*\ ,יזשוזסז8 פארלא• ב•? 7־* ע צ 9 י ז ר. ק י פ ל י נ ג דאס בוך פװ דזשאנגל 8ק ענגליש ל. שפפירפ רייך אילוסטרירט 320 זײטן — 4.75 גילדן *דרןם: ס2 ,פ׳וופכצזפ^ ,*זםוזסופ״ ארטיקע געפילן און .לױנעם׳י... אבער איז עס דען סײ־װי גישט דער ר־ין־מענטשלעכער אמת, אט די םתירותדיקײס אין דער מענםשלעכער פסיכיק, װי אין דער גאנצער נאטורז און אױב עס איז אזײ, אז אײן מענטש קאן אי װײנען און אי לאכן, אי סלויבן, אי צװײפלען. אי בענטשן און אי שעלטן, פונקט װי די זעלביקע יצירה האט טאג און נאכט, גוטס און שלעכטס, שטורעם און רו—פארװאם זאל א שריפטשטעלער געבן פאררעכט צו אײן געםיל אדער א־ין שטימונג איבער אלע אנדערע גע־ פילן און שטימונגען: מיט א־ין .לוינע״ זיך שטופן אין דער ײעלט ארײן און מיט דער אנדערער זיך באהאלטן בחדרי, חדריםי אין ליטערארישן געזאמל הערסטו אמאל װיציקע בא• מערקונגען, פ־ינע הומאריםטישע א־ינפאלן סון דיכטער, װאם זענען פארשמט םאר מקוננים, װאס אז מען לײענט זײ שטעלט מען זיך אודאי פאי, אז זײ גײען שטענדיק ארום מיט געװײן אויף די פנימער און דעם װעלט־שמערץ אויף די אקסלעןז דידער אז הומאריסטן זענען נישט זעלםן אין ז־יער ערנסטער שטימונג. איז דאך װויל באװוםטז װען דער ערשטער זאל סאר־ צ־יכענען זײן הומאר און דער לעצטער זײן ״ערנסטע לוינע׳— ״אלטן אפשר ארויסגעקומען זײער פ־ינע זאכן. זײ װאלטן, מעגלעך, צוגעגעבן א נ־יעם—אומגעריכטן—שטריך צו זײער שאפןז אפשר װאלט מען גאר אויסגעפונען, אז דער ערשטער איז א בעסערער הומאריסס און דער אנדערעד — טיםערעד מקונן... נאר אזוינס געשעש א־ינמאל א־ן א יארהונדערט. אײנמאל מיט א חותם אויף זיך. מיט א באשטימטער פלאמבע — איז עס םאר אלעמאל. איך בלײב מקונן. דו—הומאריסט. דואליזם זאל נישט נעדאכס װערן. זײער װײניק שרײבער, ב־י די פרעסדפעלקער און בײ אינז, דערלויבן זיך צו ז־ין צװ־י אדער דרײ אין אײנס, ארײנ־ זװטראגן אין דער װעלט אר־ין צװײ, אדער מער, פנימער. פארשמט צו װערן װי א יא:וס... טײל האבן מורא שאר זיך אלײן, װי שװאנגערדיקע פרויען, װאס שרעקן זיך א קוק צו טון אין קרום־שפיגלן אנדערע האבן פחד סארן קריטיקער, צי סתם שא■ צער-אפשאצער — ער קאן נאך אין כעס װערן, אדער צעמישט יוערן, צי םתם נישט װיסן װאס פאר א פלאמבע אים אנצוהענ■ גען. ער מוז װיסן באשטימט װאס דו ביסט: ראובן אדער שמעון, פיש אדער עוף. ■ א ויתרוצצו קאן ער, ךער אפשאצער, נאך אמאל פארן נעסען, ז$בער נאר װען דער ויתרוצצו איז דער פועל יוצא פו א־־ן גאטונג שאפן. ער װעט זאגן מכח א הומאריסט, אז ער לאכט מיט יאשסשערקעס, אדער װעגן א מקונן, אז ער װײנט דודך געלעכטעד. אבער א ויתרוצצו, װען פון אײן טראכט גײען ארויס צװײ גאנץ פארש־ידענע פארשוינען, װאס אײנעם צימ צו ײראה און דעם צװײסן צו טומאה, צװײ שארף־אפגעשניטענע װעלטן— דאט מאכט מטושטש. דאס הײסט, אז די מאמע רבקה האט דעם פלײסיקן און איבערגעגעבענעם מיטארבעטער פון דער ־ידישער ביבליאטעק אין סלאנים ש. כריװ׳ צו ז־ין אפפארן קײן קאנאדע א הארציקן פאר-געזונט און א גליקלעכע צוקונפט. **רזאלטוננ םו; דע- יידישער ביבל־אםןק *ין סל*:ים.