Literarishe bleter · 1927-08-12 · 32 (12.8.1927) · p. Seite 623

623 לים*ר*ר?** 1 ל ן פןר 32 זא 4 ײיי״ א. ״ין מ• זילבורג^ 1 מײנע אוביװערסיטעטז ► ► מאקסים גארקי פון זײ אין די נאכטיקע שמועסן. מיר האט זיך געדוכט. אז יעדע םראגע, װאס איז געשטעלט געװארן םון ראמאסן, האט. װי א מעכטיקער בוים, געלאזט אירע װארצלען אין דעם לײב פון לעבן, און דארטן, אין די ט־פענישן אירע. האבן זיך די דאזיקע װארצלען צינויםגעםלאכטן מיט די װארצלען םון נאך אזא אײביקן בוים, און אויף איטלעכן צװײג זײערן בליען העי1 געדאנקען, װאקסן זיך פרעכטיק םאנאנדער בלעטער םון קלינ־ געדיקע װערטער. כיהאב געפילט, װי איך װאקם אלײן אויס. אנזויגנדיק זיך מיטן אויפרעגנדיקן האניק פון די ביכער, כיהאב שוין זיכערער גערעדט און נישט אײנמאל האט דער כאכאי1 מיך געלויבס שמײכלענדיק: — איר ארבעט גוט, מאקסימיטש■ װי דאנקבאר איך בין אים געװען פאר די דאזיקע װער־ טער. פאנקאװ סלעגט צײטנװײז ברענגען צו פירן זײן װײב, א קלײנע פרויענצימער מיט אן עניװתדיק פנים און מיט א קליגן קוק פון בלויע אויגן. זי איז געװען ״שסעטיש״ אנגעטון, פלעגט זיך שטיל אװעקזעצן אין א װינקעלע, םארציענדיק צניעותדיק די ליפן, נאר נאך א קורצער צײט םלעגט זיך איר מויל פארחידושט אויםמאכן און די אויגן םלעגן זיך שרעקעדיק צעעפענען. און אפטמאל דערהערנדיק א שארפזיניק װערטל, פלעגט זי פארשעמט שמײכלען, צודעקנדיק דאם פנים מיט די הענט, און בעת־מעשה פלעגט פאנקאװ א װונק טון צו דאמאסן זאגנדיק: — זי םארשטײט! צום כאכאל פלעגן קומען צוםארן פארזיכטיקע לײס, ער םלעגט ארויםגײן מיט זײ צו מיר אויפן בוידעם און אפזיצן דארט שעהן־לאנג. אהין פלעגט זײ אקםיניע ארויפטראגן עסן און טרינקען. דא פלעגן זײ שלאפן, אומבאמערקטע פאר אלעמען. א חוץ מיך און דער קעכין, װאם איז געװען הינטיש טר־י צו רא־ מאסן, און האט זיך כמעט געצלממ איבער אים. באנאכט האבן איזאט און פאנקזןװ זןפגעפירט די געםט אין א שיפל צום פאר■ בײגײענדיקן דאמםער $דער צום לןבײשקער האםן. םון בארג האב איך צוגעקוקט וױ אויף דעם שװארצן אדער םון דער לבנה באזילבערטן טײך פינקלט דאס מעטאלענע פענםטערל םון שיפל, עס םלאטערט איבער אים דאס םײערל םון א לאמ■ טערן, צוציענדיק די אויסמערקזאמקײט םון שיפ קאפיטאן. — כיהאב געקוקט און זיך געפילט װי א באטײליקטער אין א װיכטיקן ענין. עס םלעגט קומען צופארן פון שטאט מאריע דערענקאװאו כיהאב שוין אבער מער אין איר בליק נישס געפונען דאס, װאס הזןט מיך פארװירט—די אויגן אירע האבן מיר אויסגעזען װי בײ א מײדל. װאם א־ז גליקלעך מיט איר שײן פנימל און איז צוסרידן, װאס עס אינטערעסירס זיך מיט איר אזא גרוי־ סער בערדיקער מאנסביל. גערעדט האט ער מיס איר פונקט אזוי רויק און א ביסל חוזקדיק, װי מיט אלעמען, נאר די בזןרד הזןט ער ן$פטער געגלעט, און די אויגן הזןבן געלויכטן װאדעםער. און איר דין קולכעלע האט געקלונגען סרי־לעך. אנגעטון איז זי געװען אין א הימל־בלױען קלײד און א הימל■ בארינאװ איז צװײ מאל געםאי־ן אויםן קאספישן ים סאנ• גען סיש אץ—חלוםט: — צום *ם, ברודער־לעבן, איז נישטא קײן גלײכן. דו ביזט קעגן אים—א םליגו דו קוקסס אויף אים און—דו ביזט נישטא, אץ דאס לעבן אױ דארט זיס. אהין לויםט זיך צוזאמען אן עולם סון אלע עקן, אפילו אײנער אן ארכימאנדרים איז דארס געװען: גארנישט, ער האם געארבעט! געװען דארס אויך אײנע א קעכין, דעפ פראקורארס א געליבטע — נו, װאס האט איר געסעלס? פונדעםםװעגן — האס זי נישט אויםגעהאלטן: ביסט מיר טאקע, פראקוראר־לעבן, זײער ליב — אבער זײ מיר געזונטו דערפאר װײל — װער סיהאס כאסש אײנמאל געזען דעם ים, ציט אים װידער אהין. דארט איז א רחבות װי אין הימל — קײנער שטופט זיך נישט! כ־װעל אויך אהין אװעקגײן אויף אײ־ ביק. דאס םאלק האט מיך נישט ליב, אם װאס: כיהאב געדארפט לעבן װי א נזיר, אין א מדבר, נו, — איך װײס אפילו נישט פון קײן רעכטן מדבר... ער האט זיך ארומגעבלאנקעט איבערן דארף װי אן עלנ־ טער הונט, מיהאט אים פײנט געהאט, אבער די מעשיות זײנע םלעגט מען אויסהערן מיטן זעלביקן פארגעניגן, װי מיגונם לידער. — ער לײגט קונציק: זײנע פאנטאזיעס האבן צעטומלט דעם מח אפילו פון אזוינע געזעצטע מענטשן, װי פאנקאװ.—אײנסאל האט דער דא־ זיקער אומגלויביקער פויער געזאגט צום כאכאל: — באדינאװ דערװײזט אז װעגן איװאן דעם שרעקלעכן איז נישט אלץ באשריבן אין די ביכער, מ־האט א סך פאר• שװיגן. ער איז, װײזם אויס, געװען צװײפנימדיק, ״דער שרעק־ לעכער׳. ער פלעגט זיך אויםדרײען מיטן פנים, װי אן אד• לער.—זינס יענער צײט האט מען אנגעהויבן אויםשלאגן אויםן געלס אן אדלער לפבוד אים. כיהאב באמערקט—צום װיפלטן מאל שויןז — אז אלץ, װ$ס איז אומגעװײנלעך, פאנטאםטיש, איז קלאר, און אמאל געפעלן אפילו שלעכס צוגעטראכטע מעשיות, די מענטשן מער, װי ערנסטע געשיכטעס, װעגן אמת םון לעבן. נאר אז איך האב װעגן דעם געזאגט דעם כאכאל האט ער שמײכלענדיק געענטסערט: — דןס װעט איבערגײןו זאלן זיך נאר די מענטשן אוים־ לערנען טראכטן, װעלן זײ זיך שוין דערטראכטן צום אמת. און די דאזיקע שגעונים בארינאװן. קוקושקינען- דארפט איר אױך סארשטײן. דאס. זענען—קינםטלער, מחברים. כריםטוס איז אויך. זיכער, געװען אזא מין שגעון. און — איר מעגם דאך מודה זײן: עפעם־װאס האט ער דאך נישט שלעכט אויסגע־ טראכט... געװונדערס האם מיך, װ$ס אט די אלע מענטשן רעדן װײניק און זײער אומגערן װעגן גאט.—נאר דער אלטער סוס־ לאװ האט אסט, מיט איבערצײגונג, באמערקט: — אלץ איז סון גןסנ און שסענדיק הןןב איך געהערט אין די דאזיקע װער־ טער עפעס הןןסנונגסלןזעס. ס־האט זיך זײעד סײן געלעבט מיט די דןןזיקע מענסשן און ז־יער פיל הןןב איך געלערנט