Literarishe bleter · 1927-08-12 · 32 (12.8.1927) · p. Seite 621

621 ליסזי>רייז נ ל ע ס ז ר 32 זא דער מענטשן-רעטער / נױ״ןןרס גאלד.. און ם׳זזאט זיך מיר אויםגעדאכס, אז אם, אש, װעס ער םיר א בים טון אין ש־לסער־בלאס צו זען. צי עם איז עכטער בײן,—פונקט װי מען בײסש דאםזעלביקע — צו משל׳געבראכטן — קידוש״בעכערל, מ׳זאל זען צי איז עס נישט ח־ילה קײן םעש. נאך די אלע *רוםקלאפענישן, האם ער מיר םא־שריבן א נײ .. היטל, אין ער האט מיך םארזיכערט, או ס א־ו גא־נישט, שבנער• נישט. ער האט נזןר םורא, זאגט ער, או איך זאל נישט אי־ײנפאלן אין עפעם. אויב א־כל, זאגס ער, נישט ארײנפאלן א־ן עפעס, װעל א־ך וײן >ןל-רײט. זאג איך: אין װאס א שטײגער ״קען איך איײנפאלן? מאכט ער: איר קענט ארײנפאלן אין... ליטערארישן קאפע און םאכן אגעװאלט, לםאי מען גיט נישט ארוים קײן זאםלונג סון אײערע װערק. וןןג איך: .זאנסט, װאס םאך איך׳ ״ זאנט ער ״זאנסט־ זענט איר אל־רײט. זאנ איך•. נו, דאנקען גאס דערםאר: זאגט ער: יעס. נאר פיט םיר אלײן איז ביסער װי גאל. אי, זאגט ער, עס שיסט פ י ר אין אן אויערו״... װאס טוס מען דערצו? און באלד האש געקלינגען ס טעלעפןןנדל, און דאס דינסט• מײדל האס געענספערט, אי העלאו, יעס... דער דאקטאר אױ ביזי. א געװאלד, ס׳ברענט. באלד קומט ער. מען ציט שוין אן דעם אויסאפאביל. באלד, באלדער. אימגעהײער באלד זענען םיר געזעסן אין דער זעלבסטשסינקענדער םאשינע און מיר זענען געםארן רעטן דאס לעבן פון אלערלײ מענםשן. אויםן װעג צום פאציענט, האט םיר דער דאקטאר דערצײלט, אז ער איז זײער בארימט. אך, איז ער בארימט אין דער נא־.צער געגנטי. מען נלײבט אן אים, װי מ׳גלײבם אן גאט. א גאנצן םןןג איז ער םארינוםען און א שטיק םין דער נאכס. װו עס פאלט ערגעץ אײן א מענטש אױ — גלײך שיקס מען נאך אים. ער האט פאציענטן איבער דער נאנצער שטאש... נאר, דןןם װאס סע שיםט אים אין אויער—דןןס איז בי• טער... ער האט פורא, אז ס׳איז א גא;ץ ערנסטע זאך... װאס איז םײן מײנונג?... איך האב אים געזזןגט, אז איך דענק, אז ס׳איז נישט גע• פערלעך. ״ס׳עט זיך־, האב איך געזאגט—צו-הײלן, נןןרגעדולדד, האב איך געזאגם. בײ די װערטער זענען מיר אנגעקומען צון עפעס א הױז, האט דער דאקטא־ געכאפט ס׳רענצעלע, האט געטון א לױף ארויף צום פאציענט, (איך בין םיטגעגאנגען) אים א קלאפ נעטון אויף דער פלײצע פיט א־ין פיגגער, און בשעת־מעשה גע• קוקט אץ דרויסן ארויס, אים פארזיכערט, אז דאס איז געקוםען םון םארקילונג, םארשריבן א טײ־לעםעלע םון װאם־נישט-איז, גע• כאפט צװײ דאלאר און איז אװעק, םיט א פינע םין אײנעם, װאס מ׳דארף אים באװארםן מיט מעדאלן... אז פיר זענען געװען צוריק אי; אוישאמאביל, האט זיך דער דאקשאר בײ םיר באקלאגט, אז ער האם םורא, אויב ער האט נישט קײן רעװמאטיזם אין דער קני און ער װײםש נישט, װאם סוש מען דערצו, אםשר װײס איך עפעס א םיטל צו רעװמאסױם... און װי איז מײן פײגונג, קען מען קורירן רעװמאטיזם צי נײן?... און עס איז אים נישט גוס... ןןבער אײדער איך הןןב צײט געהאט עפעס צו ענטםערן, זענען פיר װידער גענליבן שסײן ערגעץ בײ אן ארעם הויז. דער דאקםאר האט װידער אכאפ געטון ם רענצעלע און איז ארויםגע• לןןסן צום פאציענט. איך בין םיםנעגאנגען. מ ש ה נ א ד י ר איך האב זיך נישט גוט געפילט. װאםי דער מער? גארנישם אזוי עפעס. װאס גײ איך עפעם נישט צו קײן דאקטאר? — מען סאר נישס פאדלאזן. אז פ׳םארלאזט איז שלעכט. אײערס א בא־ קאנטער האט זיך אויך באקלאגט, אז ״אױי׳עפעס־. ער װײםט נישט װאס. און ער איז נישט געגאנגען צו קײן דאקטאר. נו־נו. לאםיך צעסער נישט סרעגן. ער האט נעבעך געכאפש אפאסקוד• נעפ אפשניט. נישט פאר קײן ש ם ײדיש קינד געזאנט געװאין. ער איז דאך גע... וואס? געששארבןי' אך, געװאלט. א־ר ראש מיך איך זאל בעסער ארײנגײן צו א ראקכאי. אזוי איז אײער ראש און אײער עצה. איר זענס דא גארנישט אויכן דערבײ א הוץ מײן געזונד. װי איז בײ פיר די צוננ? — װײס? אײב אזוי זאי א־ך נלי־ך א־ועקלויםן צו א דאקסאר. נישט פארלאזן. לםעיה. גײ איך אװעק צום דאקסאר. דער דאקטאר איז יונג. דער דאקראי איז קלײן־געװאקסן םיט א רויט קעפל, װי א ראש־חודש• רעכעכל. דער דאקכאר איז געל װי גימל אלף לםד—״געל־. דער דאקטאר איז א קאפעטשקע איבערגעבויגן אויף םארנט. דער דאקסאר איז אויס מענטש. דער דאקםאר ה־סס. דער דאקסאר דעכעט. דער דאקטאר האט א פארקילוננ. דעם דאקטאי שיסס אין אן אויער. דער דאקטאר איז א צעבראכענער מענרש. קוים װאס ער שסײט אויף די סים. קוים װאס ער אטעמט. קוים װאס ער זאפש אין זיך אײן דאס ביסל זונענשײן. קוים װאס ער פאלט נישט אריבער איבער זיך און דערהרגעט זיך נישט - צום גוסן יאר. װײל די פיס דינען אים שוין גארנישט—נישס פאר אײך געדאכש, און םון שלאסן אױ אפגערעדם עסן האט ער שוין נישט געגעסן — װאכן. דאס ביסל װאס ער עסס, עסט ער אײך נישט אלײן, נאד דורך זײן סרוי. ער אלײן קען נישט עסן, װײל—װי אזויז... אז קוים נעםט ער א בים אין כױל ארײן, װערט אים נישם גוס און סע הויבט זיך אן א מעשה כיס געז — נישט םיט קײן לעקטרי, נאר םיט נעז. זאגס צו אים די םעדיצינישע װיסנשאםי: ״אדוני דאקטאר״. זאגט זי צו אים, ״נעם עפעם. פארװןןס נעפססו נישס עפעס? נ;ם א סײ• לעםעלע אלע דרײ יאר, װעס עס דיר שכארקן די גלידער, דאקסאר׳. מאכט דער דאקטאר צו דער מעדיצינישער װיסנשאפט: ״א דאנק, איך האב שוין גענוםען צװײ זילבערנע טײ־לעפעלעך. יןןבער סע העלפם נישט. םע ברענט םיך, נישט פאר דיר געראכט אויפן הארץ... און םע זשוםעט םיר, נישש פאר דיר געדאכט, אין די אויערן... און אלע פאל װערט םיר, נישט םאר דיר געדאכס׳ שװאדץ פאד די אוינן און סע דאכט זיך מיר, אז אם־אט, םאל איך אנידער•1... און װי ער רעדט אזוי, אונזער ליבער פאני דאקסאר, אזן װי ער טענהט זיך אזוי אוים מיט דער װיםנשאםש און װי ער איז דערװײל אלײן א שברייכלי. א צעבראכענע זאך, און שװאך װי אפליג—סארט ער דערװײל ארום ״רעטן׳ די מענסשן, די םענטש• הײט, די פענטשישקײס. ...און נןןכדעם װי ער האט פיך אויסגעקלאפס םיס די קנעכל פון זײנע םינגער און נאכדעם װי ער האס ארויסגעלײגט אויף םײן נאקעסער פלײצע זײן װארעפע בארד א־ן ער האש געקלאפם און געקלאפס און םיך געפרוװט, װי ם׳פרוװם א נאלדן קידוע-בעכערל צו הערן װי אזוי סע קלינגט... און צי ם׳איז״רײ