Literarishe bleter · 1927-08-12 · 32 (12.8.1927) · p. Seite 619

619 ליןזזוזויוז נלופור 32 ז1ר) רער םלאצה גע6ינען ניי;, זוען יאײקע ק־נרער און זקנים האנט ב האנם. ביידע טוען די טלאכה םיט דעם א״־גענעם טןם■*, םיט דער אײגע-ער אױטאםאשימער איבערגעגעבנק״ים. װאם א ט$ג װײטער גײט ארױם א •*װאכערער ארמיקל פון אונםער די הענט. אין צינע גופא װאלנערן ןיך ארום םײםטערװןרק, קעגנמטאנדן, װאם היןבן געהערט זו דער טו$דע פאי לאנגע דוריח און איבטער בארארף ןם שױן רי זיײט ניעזט סער. אזוי איז ארױם פון דער טאדע דזןס .טויונט טאגיקע בןט*: אז םען ה$ט נארארפט אויםגעב; א קינד (6ון רײצע על־ טערן רעד איך), איז םויזגם םענ 6אר דער חחונה האט םען ארײנגעניםען אין שכוב ארײן א שניעעד, א קינםפלער אין זײן 6אך, און ער האט אנגעהויבן זװ שניזין א בעט פארן פאר• 6אלק. אן אלט כינעויש כעם איז א שטיק אינםםיטיעיע. א נאנעער עיםער א געשניצםער. הונײערטער 6יגוק, יןפגעטער, בוראם, פ־פערנ׳)טערם, װעלדער, חױת או־ פייגל, אײנם אין אנ• רעק געפלאכטן. קאלירן רייט אין געל, געגילט און נעלאקירט. א געלוגגען גינעזיש בעט איז א ק־נםשװערק אלײן פאד זיך. איעשער האט םען די טויזנט־טאגיקע בעבן ארויםגעװארפן אױ6ן םארק 6ין אלטװארנ. רער דורכשניםלענער אינטעליגענםער כינעזער 6אישטײם נישש אפעושאצן זײנע קונםםװעיק. פונקם װי דער דורכשנים־ לעצער יאפאנעזער האט עם נישט נעװוםט םיט א פושזויק יאר זװריק, װען די נײע ץײט איז אנגעקיםען אויף אים װי א שפורם. די אויםלענדער האבן פון יאפאן ארױםגעשלןפט אל׳ן, װאם :ײ האבן געקענט פאר נארנישט אין װעגעגעױװיז װערם רי קונפט ארויםגעשלעפם 6ין כינע. 6אראז א נרויםער אינטע׳־שיר. װאם דאם יאפאנ־שע 6אלק האט זײער װינעיק געשא6ן אין פארגלײך ם־טן צינעזישן 6אלק אין םיט דער נײער זנײט דאט זיך ראם יאפאנ־שע 6אלק א װארף נעפאן זיו דער םערב־עיװיליואזייע. א געװיפער לײן איז דאם געװען 6אר דעם 6אריױרענעם. רא, אין צינע, זעט םען דערװײל נאר דעם נרויםן דעקאדאנם. א אום• ברחםניתדיקע זועםרײםליננ. א־ן כינע זועפאלן איזוטער א סך באגיל6ן. און רעצם אזוי. װיל זײ זענען זוע6ױלט נעװאין אין פארלויף 6ון דירות. נאר װאס פאר א נײע זױװיליזאיניע װעם צ־נע 6אר זיך שא6ן קען קינעי נישט אנװײזען אין איזנטיקער רנע• יאפאן דאםלש זלך אלזוטעי ארויםזוקרלגן 6ון אײראפע, 6ון אםערלקע די קונםבװערק, װאפ םען האם בײ אלר אלן זויט 6ין בהלה ארויםנע6לרט. נעװים װעט קיםען א צײמ, אז דל קינדער 6ין א באניטער צינע װעלן ארום6ארן אליער א״ראפע אין אםעי־ ריקע זװ באװונדערן די איבעם 6ו; זײערע אלטע מיםפער און א6שר זיך נאגלען א־יםזוזבעטלען 5אר געלם עורלק זיע־ע קונםשװערק, כדי אין ל־צט 6ו; זיער אײגענער 6אלקם־געניאלי= םעט ז־ך שפיגלען. ק א א פ . .ב י צ ע ר״, װ א ר ש ע ב ן ־ א ד י ר (א• ראוין) אין כאאם םוז לעבז אול דענמן (*רםיקיױ) פרײז 3.60 גילרן אדרעסו ס2 £1|זוע1816י1 *■סו1ס61״ זענען פא־־אן אין רי םאנדעײן־קװאדדאםן. ט־ש װי6יל נערולד, און טים װי6יל ל־בשאפט אזא םאנדערין־קװאדראם איז איים־ גענײט נעװארןז א םך נערולר האט געפאדערם אײםזוינײען רי כ־אנקעטן, אדער די ארנל־בענדער 6ון רי םאגרערין־םאנטלעז. רי צ״צע־ נוננ איז וײער א םיגיאטורע. אלערלײ לעגענדארישע טיפן, םעשהלעך, א6טםאל אילוסט־ירםע לירער װעבן זיך דורך אויף די אדבל־בענדער. די גרעםערע זאצן — אויםגענײטע אויף זיד, װאס געהערן נאך זװ די אלטע גוטע זוײטן, םים דעם 6אנ־ םאםטישן אינהאלט, 6ײגל. כלוםען, םיטאלאגישע 6ינירן, די רײצקײט 6ין 6׳ז־ב, רי זאפטיקע עקםפרעםיע—עם קען דינען 6אי־ א טוםטער רער םאדערנער םאלערײ. ם־ם דעם 6אלן 6ון דער טאנארכיע, טיט דעם 6ארשװינדן 6ון םאנדערינען און הײ6־ לײט וענען צארשװונדן געװארן די 6אנטאםטישע אויםגענײטע ננדים. קײן 6רישע 6אנטאזיע 6ארםאגט שײן ראס 6אלק נישם אפילו אין דעם אויבנדערטאנםן עװיג פין צינעזישער קינסט. בײ קײן שים 6אלק אויף רער װעלט איז די קונסט אזוי נישם איײן אין בלוט 6ין 6אלק, װי דאם איז דלר 6אל אץ כ־נע. איך םײן נישט *ו זאגן, אז דאס צינעז־שע פאלק בזיניעט ׳יך אין לעבן אזײ באװוםטױניק םים דער קונסט. בניגע דעם 6עלט נאך איזם דעי באװוםשזײן בײם פיזלק. איך בין אויםן דו אונטערשטיײכן די טיריאנען 6ון 6אלק, װאם האנן איבערגענוםען בירושה א סך 6ין דעי חכםה 6ון די אלמע טײםטעי און נע־ םאצט עם 6אר א טלאכה. נישט 6אראן קײן זאך, װאם דער כינעזער זאל נישט קענען םאצן. איזם, װען יעדער זװײג 1ון רער פינעזישער קונםש אױ נעװארן אן אינרוםשריע, זעם םען עם נאך בולטער ארוים. װײל דער אקםידענט האט ז־ך אנגעהויבן זו אינםעריםירן מיט צינעזישער קונםט און די צינעזער טאצי עם מימ די פשוטע הענם אזוי ביליק, או א6ילו א םאדעינע םאשין װאלט םיט די צ־נעזןשע הענט נישט נעקענט קאנסורירן. געװיםע פראװינזן זענען *ינגאנזן אײן װארשםאט 6ין קונסט. אין פעקינער געננם טאצס טען די קלויזאנן װאזן און אנדערע כלים. דאס אױ די װונדערלעצע טאזאלק־פארטע װאם שטאםפ נאך 6ון די אלםע זײםן. װאם לײגם דער צינעזער רען נישם איים אין זיץ םאזאישער ארבעטז די אײדלםטע בלוםען מיט אלערלײ שאט־רונגען, פויגל, רראקאנען. הארםאניש ניםן זיך א־בער די קאליין. אין פעקין קלינגען אוטעשום די האטערם בײם האםערן טעש אין קופער. אין פעקין זענען דל 6ײנםטע זילבערשםידן און פ־ללנראן־םײםטער. קאנטאן נראװירט אין על־ פאנטנײן און נײט אײם אױף א גרויםן םאםשטאב. בצלל זײבנט זיך אוים די צינעזישע קינםט םיט אירע םיניאטורן, װו עם 6א־ דערט זיך אזוי 6יל געדולד. וײ םאדעל־רן רעם גרינעם דזשײד. װאם 6אר 8 פיגיח גע6ינט םען רען נישם פון דושײד, װאם כיגעיישע הענם האבז נןשניזטז א גאט, טורקיז, קרישםאל, קארנילען־שטינער זענען א טאטעריאל 6ארן כינעזערם געבענטש־ םער האנם און איזפעיו װאם א טאנ װײטעײ זינקט טיפער די ןןרנםט־ קײט און ראם ביםל ארינ״נאליטעט, װאם אײן חר האט נאך דעם זזנדע־־ן איבעיגעגעב;. זום זװאנניקםםן יארהונרערם קוםם דער כינעזער ם־ט א 6ולער האנט באנאליטעם. זײ פאררארבן נישט קײנעם, נאר זיך אלין. םען 6א־שםירם דאם נעשא6ענע. םען באנאליזירט עם. די צינעזישע קונםט איז איזטער די צינע־ זישע אינחםםריע. קלײן און גרױם, אלט און ױננ קענען עס כאװײון. קלײנע קינדער קאפירן 6ון אלםע זײצענונגען. אין יעין װארשםאט, װי םען שניזט, װו םען גראװירט, װו םען שםירט, װו םען האםערט און װו טען נײט און װעבט, קען מעז בײ