Literarishe bleter · 1927-08-12 · 32 (12.8.1927) · p. Seite 618

32 ז< לים^רןריש? נל זס? ר 618 כינעזישע לןונסט פר׳ז הירשבײז / פאלעסטינע ד.וי6ל״ט, אזײנע בילרעי קאן םען נאך זען אין אײנעם £ין די זאלן אין װינטער־יאלא׳ן, א-ן דער .ןא־באשענער •*טאש״ אין פעקין• כאראקשעריםטיש, װאם אין דער צינעזישןר קינםם 6אר־ נעםט רער קרינער, דער איש־טלחשה א £יל קלענעק ■לא׳ן װי גײ די יאפאנעזער. די צינעזער זענען דע־&א- די 6אטערם 6י■ א גאנזוער רײ פרןןשאםיפן 6ון האלפע נעטער, דזשאםן, װי זיי רו&ן זײ אן. דאם זענען טענםשןיםיש נ־ויםע םעלװז און ם-ט אינערנאטירלעצע פחװז זו טון בײז ארער אפזױװענרן 6ון פײז. רי ק ו ז א ן ־ י ן, רי נעטין פון רהשנור״ איז אײנע 8ון די הױפש־םעםעם אין אלע זװײנן 6ין דער צינעז-שער קונםט. םען האט אין איר נעיען בםעט א פארקערםעױננ םון םאן אין 6רױ. א םך םאל איז זי ענלעך אױף בודא, םונקט װי זײ האבן 6יל םאל ארײנגענענן אין בורא׳געשםאלטן אזוי ןיל עערםלעצקײט, װו בידא װערט כמעט ענלעך אייף דער נעטץ םון רחםניר״ אייף םא־זועלײען 6ין דעד ם י ג נ דינאםםיע, װאס ענ־ דיקט זיך אין אגהוינ 6ון זיבעזונטן יארײנדערט, אנטװ-קלען זיך קאלירן םיט רער גיעםשער הערלעצקײש, רי עײצענינג אלײן איי זוײםנװײז 6יל םיט רי אײדלםטע שםריצן. גרי;, רוימ, געל, בליי א,ץ םירםור װיקלען אײן די װאזן 6ין יענער זײם און אטעםען טיט ליריזם. לענענדארישע אינהאלטי, םעשהלעך זענען 6ול אויף יענע װאזן אץ 6ארלו-ף?ון יענער דינאםשיע טיט דעם אנקוטען 6ין רי םא־םינעזן הויבמ זיך אן א נעװיםער דעקאדאנם, װעל5ן םען קען נאצשםירן שטודירנריק די זוײצענינ־ גען אויף די פאיזועלײען פון יענער זיײט. אין ױבנזתםן אין אין אצזונטן יארהינדערט, אין די זװיטן פין דער ם א נ ט ש ו רינאםטיע, צאםש דל ראלירן װערן נולטער, װערן זײ אױך נרעבער און שרײענריקער. די זײצענוננ איז פארנאצלעםיקט. פאר דעם נישש אנטװיקלטן נעשםאק זענען די קאל־רן אין זיײעצע־ נונגען 6ין דער לעזוטער םאנטשו דינאםשיזן ליבער ױי 6ין רער טעלאנצאלישער ם־נג דינאסםיע. א נרויםער זװוײנ 6ון דער כינעזישער קינםט איז 6ארנינרן מים די געװעבן אוז םים רי אויסנײעכזן. עם איז נלשם נענינ אפגעשאזוט געװאי־ן, װײל דעײ אינהאלם, אין די זײיכעניננען זענען זײער א&ש אייסנעבארגטע 6ין די פריערדיקע זוװײנן. 6ין רע־ קינםם, דעריבער שטעלט םען זיך אזוי װינזיק אפ אױף די װינרער, װאם די נאדל האט באװיזן אייף זײד. אזוי 6לל זלי דערגרײכן םים א נארל איז בײ הײנםיקע זוײטו, װען די קינםס 6ין אויםנײען איז שױן באלד א זאך 6ון דעד פארנאננענהײם, נםעט איםבאגרײ&לעך. 6אר דעם הינםערניונט האש עיםײנםטן אויף די נרעםערע יאצן נעדינם דער פרײריקער ױ-ם, זעלםענעי דער םלכיתריקער געל, נאך זעלטענער דער האלב־םרויעריקער בלױ אין טרויעריקע־ װים. די םײנערע אויםגײעצען האבן ױ קאנזוענםײרט א-יף די זוערםאניאלע ננדים. רי טאנדערין• םאנטלען האבן כפעזויעלע זוײײ קױארראםן־שטיקער, א־ן קײאד־ ראט אױ&ן פלײעע און דער אנרערער אײ6ן ברוםט. דער קװאד־ ראם אױ&־ ברוסש א-ז זועשניםן פינקט אויף זוװײען און 6ארײ־ ניקט זיך בײם פארשפיליען דעם םאנטל. ראם רוב פיגירירט אויף די אייבנדערםאנטע קװאדראטן דער 6עניקם 6יינל, װי ער 6ליט זי דער זין. אינטער אים, די בלייע צװאליעם פון ים אין ארום אים שטיקלעך װאלקן. נאר אן א םוף װאריאציעם ג אין צינע האש זיך די קינםש אנטײיקלט זנו זײער א הוי- צע טררנה אין רי פ־יעיריקע חרות. אנדער;• װילן האבן, אז נענויע םויזנם יא־ װי ר• קינסט אין כינע דענענעײרט זיך שױן און האט אננעװארן דעם אײגנארביקן צאראקפעי. נ*כת איז שװער אװי זו םשפםן. דל נאנזע סיננ דינאםטיע, װאם זייט זיך ארײן אין םיפלאלםער, האט נאך א םך נוטע סםנים 6ון גרויםער שע־ פערישקײם. א&ילו אץ אנהײב פון די לעזטע דינאםםיע, די ם א נ ס ש ו דינאשש-ע, באגעננט םען נאך א םך פאנטאז-ע, רער עיק־ אץ דער איציםעקםיר, װאם אויף דעם זאנען ערות א סך בנינים אץ םאנוםענםן, פון האל׳ן אין םירםעלשטײן, װאס נע£י־ נען זיך נאך לרזב אין פעקין• געװים כאדאיף םען זיך אפשטעלן אײף די באשםיםטע זוװײגן 6ון דער קונםט, דארט װו זײ זענען רורצאי־ם אײננארטיק. אין דער ארכיטעקטור האבן זײ א סך נעירשנם 6ין אעריע. נאר םען כאדארף 6ון זײ נישט זינעמען די אײנענע אײני־ נאליטעט. די דעכער פון זײערע אלםע ננינים, די ארנאתענ־ םאזויע, ח פײנע קאלירן א־ן בורשטץ, בלו־ און גײן—דאם איז צינעזיש די ש״נע ביאנזן נעהערן זײ אײנע פץ די פרלםםע רינאםטיעם, די ט ש א דינאםםיע, װאכ פףרזויט זיך זװ אן עלטער פון דרײ םויזנט *אר ציריק. נײן הינדערט יאר האט אננעהאלשן יענע רינאםםיע. אין יענעם פעײאי האבן אויך נע־ לעבט די נײיסע לערער לאאשזײ, קאנ&וצױם אין םענםיים. םען קען זאגן, אז םים דעם םיף פין דער טשא־דינאסםיע הייבם אן רי קינםט אין בראנז אנזװװערן םײלן 6ון איר אײ־ נינאליטעם. ח זוײצעניננען, נראװלײננען זענען נעקאפירט און שװאצער װערט די דאנם םין סײםטער. די שפעםערדיקע ה א ן דינאםטיע האט נאך א םך שײנע שפורן נעלאײ אייםנעדריקטע אין רער קינםט רירך בראנז. 6ין יענע אלטע צײםן נע?ינען זיך בראנזענע כלים, װאז,, פםאשיעםן װאב זענען איױ רײך םיט £אנםאזיע, םים אזוי פ־ל דעבאלן פער&עקש כעצײכנט. זײ קען םען םים זיצערקײט פאררעצענען 6אר רל גיעסטע קינםט־ װערק פין יענע אלטע צײפן און א נת-םער בײשפיל 6אר הײנ־ טיקע דורות. איצט, װען םען באש־אצם אן אלםע װאזע, אטעםט 6ין איר ארױם ױננער שע&עײשער בח. ם*ם דעם א־בערנײן פץ בראנז צו פא־צעלײ הי־בט זיך טײלװײז אן א ירירה. דער םיטל איז שוין נישש אזא קיעפטיקעד װי בראנז. פונרעםםױענן האבן זײ אץ דעי פאיצעלײ־קינםט ביןױ־זן די גיעםםע װונדער. איך ריף עם אן קינםט און נישט אינדוםשײע װײל זײער א־נריװידועל איז יערער שטלקל פא־צעל־ באשאפן נעױא־ן. םים א שויזנש יאר צידיק האם די פאיצעלײ דערנרײצם די העכסשע םירנה. צאטש די פאי־צײלײען 6ון יענער צײם צײצענען זיד נ־שש אוים ם׳ם רי קאל־רן, ױאם רי כינעזעי האנן אין די שפעשעיריקע דורות אנםװיקלט. רעי הויפט- כאיאקשעי איז װ ײ ם א־ן יענע פארצעלײען. אלערלײ שאטי־ רוננען אין װײם. אזא װײם האש קײן פאלק נ־שש בױשזי&ן ביז איצם. און די צינעזעי אלײן האכן שוין אננעװאין רעם םיד צו באשא&ן אזא װײס װי זײ האכן אנגעװא־ן דןם םוד 6ין א םך קאלירן. רי ס ו נ ג דינאםט־ע איז ח לעצםע, װאס האמ איר נעזאננ או־םגןזוננען אין װײםן פארצעלײ. א־ן יענעי חנאסטיע, װאם ןנדיקט ױך א־ן רר״צנשן יארהונדעו־ט, האט נעבליט ח םאלעי״. נודא־נןשטאלטן נעםאלן אויף טגילות, קןניגן און