Literarishe bleter · 1927-08-05 · 31 (5.8.1927) · p. Seite 609

609 ל׳זי טעראריש*ע בלעטער ־?31 זא ף? י י ר י * וווו וווטיסניו-פאו״ן א י 1 3 1 ״ 7־ 1 29 ױל־יי 1927 וױ^^ױווד• - יודיױז דערשײנט יעדע זיװײ װאכן 9 פון װעסען שטאמען זײ און װאס זענען זײ אויסן? מיד האבן שוק נישט אײנמאל אנגעוױזן, אז די ארגאניזאציאנעלע כאאטישקײט אין ײדישן טעאטער האס גורם געװען דאם ארויפשװימען אויף דער אויבערפלאך פון געװיסע באשעפענישן, װאס האבן געצויגן זײער יניקה פון דעם טעאטראלן געמויזעכץ. זײ האבן זיך אין פארשײדענע גײטן גערופן פארשײדן: דירעק■ טארן, געשעפטם־סירער, איניציאשארן, אנפירער וכד׳. זײ האבן זיך ארײנגעקײלט צװישן באלעבאס פון טעאטער אדער פאקסישן אונטערנעמער פון אײן זײס און ארפיכטן־אנסאמבל פון דער צװײטער זײס. זײ האבן דאס ארגאניזירט די טרופעס. צונויס־ געשטעלט די אנסאמבלען און נישט פארגעסן דערבײ צו פאר■ זיכערן זיך אזעלכע — אפענע און אס: ער פארבאהאלטענע — הכנםות, װאס זענען נישט געשפאנען אין קײן שום פראפארציע נישט צו זײער ארבעט אין טעאטער און נישט צו די פאר■ דינסטן פון אנדערע ארטיסטן. זײ אלײן האבן קײן ריזיקע נישט געטראגן, קײן אחרױת נישט געהאט. די ארםיםטן קײן גאזשעם נישט געצאלט. קײן הוצאות אויף טעאטער, טעכנישן פערסאנאל, רעקלאמע נישט אויסגעלײגט. דער דאזיקער מצב האט געפירט צו אײביקע אמפערנישן און רײםענישן אין דער טרופע, האט גורם געװען א שטארקע פארביטערונג מצד די ארטיססן לגבי די כלעדלײ מיני קאכ־ לעסל, האט געבראכט צו שטורמישע דעבאטעם און שארפע רעזאלוציעס אויף צוזאמענפארן. אבער צו קאנקרעטע מעשים איז נישט געקומען. די השפעות פון די ,פירערס״ הןןבן גע• גרײכט ביז צו די אויםסיר ארגאנען פון פארײן: פארװאלטונג און קאנצעלאריע. מיט די ענדערונגען אין דער פארװאלטונג פאר די לעצטע צװײ יאר און דעם איבערארגאניזירן די קאנצעלאריע סאראיארן זענען געקומען שװערע צײטן פאר יענעם מין פאר־ פירערס פון טרופעס. זײ האבן דעריבער גלײך אנגעהויבן צו פירן א סארביםענעם קאמף קעגן די פארײנס־ארגאנען. תחילת איז דער קאמף געפירט געװארן מיט אלע מיטלען אין םארײן גוםא. אבער נאכדעם, װי זײ האבן זיך איבערגעצײגט, אז אלע אן אויסנאם מיםגלידער שטײען אויף דער זײט פון דער אנפירונג, האבן זײ אריבערגעטראגן דעם קאמף מחוץ דעם פארײן. און דא איז זײ געבליבן נאר אײן מיטל: באװארפן די פארװאלטונג םון םארײן מיט שמוץ, אויסצוטראכטן די װילדםטע און נארישססע בלבולים אויף איר. זײ האבן געהאט מזל. זײ האבן געסינען קונים אויף זײער סח־רה. עס זענען דא גענוג לײדיק־ גײערס, װאם רכילות איז זײער פראפעסיע און אינטריגעס- זײער חױת. און עם זעגען דא נאיװע מענטשן, װאס גלײבן אין די דןןזיקע באבע-מעשױת. און דעריבער מוזן מיר אײן מןןל כאר אלע מ$ל עסנט• לעך דערקלערן: דער ײדישער ארטיסטן־םארײן סירט נישט קײן שום הינטער־פןןליטיק לגבי דער ןןדער יענער טרופע, לגבי דעם ןןדער יענעם ארטיסט. די ארבעט סון סארײן װערט אזוי געםירט, אז יעדע םארינטערעסירטע פערזןןן, יעדער געזעלשאסט• לעכער סוער, יעדער ערגסטעד פרעסע־סוןרשטײער קןןן יעדן מןןםענט םעםטשטעלן אויסן םמך םון דןןקומעגטן די באצױנג מצד דער ןןנפידונג צו יעדער טעאסעסאונטןרנעמינג, אומבארעכטיקטע טענות אין דער כראניק פון לעצטן נומעד ,ליטעדארישע בלעטער״ פרעגט די רעדאקציע: .װעלן מיר םאקע אין װארשע נישט זוכה זײן צו זען די חשובע טעאטער־געשט פון אמעריקעז זײ מוזן סאקע נאר שפילן אין פראװינץ און אין װארשע נישטז״ און גלײך קומט א סענה צום ארטיםטן פארײן: ״װאלט אפשר דער ארטיסטן-פארײן געשאםן עפעם א מעגלעכקײט, אז באראטאװ, זאםלאװסקי, פאטאצקא זאלן געבן אײניקע אויפ־ טריטן אין װארשען״ װען מיר װאלטן װעלן זײן בײזװיליק, װאלטן מיר גע־ קאנט ענטפערן: .װעלן מיר טאקע אין װארשע נישט זוכה זײן צו לײענען די חשובע שרײבער פון אמעריקעז זײ מוזן טאקע נאר איבערגעדרוקס װערן דורך דער פראװינצער פרעסע, דורך דער װארשעװער נישסז װאלס אסשר דער ליטעראטן־םארײן געשאפן עפעס א מעגלעכקײט, אז ניגער, זשיטלאװסקי, מוקדוני זאלן שרײבן אין דער װארשעװער פרעסענ״ און גלײך װאלט דער ענין געװען ערלײדיקט. עס װ§לט פאר יעדן װערן קלאר. װי פאלש עס איז צו קומען מיט טענות צו א פארײן, פארװאם אין דער אדער יענער שטאט שפילן די און נישט אנדערע ארטיסטן. בפרט אז דער ארטיסטן־פארײן איז—אין היפך למשל צום ליטעראטן־פארײן — א פראפעסיאנעלער פאדײן. מיר װאלטן זיך בכלל נישט אפגעשטעלט אויף דער דערמאנטער נאםיץ און אויף דעם גאנצן ענין, װען מיר װאלסן נישט װיסן, אז אין געװיסע קרײזן האלט מען טאקע, אז די אײנציקע מניעה אין די אויפטריטן םון געװיםע ארטיםטן צי טרופעס אין װארשע איז — דער ארטיסטן־פארײן. אונז איז אויסגעקומען נישט לאנג צו הערן אזא קשיא: איז אמת, אז דער ארטיסטן־פארײן לאזט נישט ארײן די ״װילנער טרופע״ קײן װארשעז בימי ״װיקט״ האט מען געפרעגט: פארװאס מאכט דער פארײן שװעריקײטן דעם װ.י.ק.ט.ז נאך פריער האט מען געזאגט: דער ארסיםטן־פארײן װיל נישט, דער .אזאזעל״ זאל שפילן אין װארשע. די דאזיקע אלע טענות זענען געקומען שטענדיק פין אײן זײס: פון מענטשן, װאם שסײען נאענט צי דער פרעסע. די דאזיקע טעגות פלעגן זיך אמאל ארײנרײםן אין א נאטיץ אין א װארשעװער צײטונג, אדער אין א קארעםפןןנדענץ אין א פראװינצער. אבער בעיקר פלעגן זײ קאלפארטירט װערן אין ליטעראטן און זשורנאליםטן־פארײן. מיר האבן לאנג נישט רעאגירט דערויף. װען אזעלכע קלאגגען זענען צו אונז דער■ גאנגען, האבן סיר אויםגעסאדערם די באשיצער םון די בלומרשט באעװלהסע ארטיסטן, זײ זאלן ארויפקומען אין ארטיסטן׳םארײן און איבערצײגן זיך םון דאקומענטן. װיםיל אמת עם שטעקט אין די דןןזיקע קלאנגען. ןןבער קײנער איז נישט געקומען, קײנעד הןןט זיך נישט געםרעגט. װען מיר טרןןגן איצט ארױם דעם ענין אין זײן גאנצער ברײט אין דער עםנטלעכקײט, װילן מיר אײן מזןל םאר אלע מןןל מאכן א םוף צו די רכילותן, װןןס װערן אין דער לעצ• סער צײס אזוי געשפאק שארשפרײט װעגן ארהיססן״פאדײן.