Literarishe bleter · 1927-08-05 · 31 (5.8.1927) · p. Seite 600

31 זא ליטערארישע בלעטער 600 דארטיקע קלײנע ײדישע שסעטל האט ארױסגעבראצס, װי, לםשל דער באריםטער מעדיגינער פראפ. עםנואל םאנדלעטאם, דער בא■ ריפטער און גרויסער י־ריסט פאסאתער, די באװוםטע רוםישע שריפטשטעלער און קריגיקער באגראװ, װאלינםקי און קוגעל, די באריםםע מאלער און םקולפטארן לעװיסאן און שאגאל, בערנשטאם און אראנסאן, די באװוסטע אפערן׳זינגער םעדװיעדאװ, דאוױדאװ א. א. װ. דאס קלײנע ײדישע שסעסל, װי פיר האבן באװיזן, האט אין םשך םי־ן די לעצסע צװײ יארה-נדערטער געשפילם די גרעסטע ראלע אין אונזער גײסטיקן לעבן, דאם קלײנשטעסל האט ארױם• גענעבן די אננעזעענסטע פערזענלעכקײטן אינם ײד. גײםםיקן לעבן• אין די לעצסע פאר צענדליק יאר, א דאנק סיל אויסערלעכע םיבות, אין באזונדערס א דאנק דער װעלס׳מלחםה, קוםס׳םאר אוםעסום אינם שסעסל (און פונם שסעטל אין ראטנםארבאנד אױ דאך שוין אפנערעדטו) א שטארקער אינסערנאנגס׳פראצעם. סון יאר צו יאר גײט דאס שטעסל אלץ פער אונסער, עס שטארבט אלז םער אפ... דאס שטעטל האס, םשםעות, אפגעשפילם זײן ראלע אין דער ײדישער קולטור-געשיכטע! דןר באריםשער ק־נםטלןר מאקס ליבערמאז (*ו ז״ין 80יםן נעבוירןיטאנ) פארלאג ב. קלעצקין, װארשע ערשט דערשינען; נחמן מײזיל באענטע און ררײטע ז עדסטער באנד *■וייטןי אױפלאנע ■דייז 3,20 ניליץ נאענטע און װײטע צװײטער באנד ■דיזי 5 נילח װין די צװיי בענדןר זענןן דןז ביז 40 א־ם־־לןן װענן רי עלםערן און ײננןרן יידזשן שד״בער, אננןהויבן <זן םעני דןלע סובד ספדים ביז איזי כאריק• *דרסם: 8 2 1)1*816(־! 8*528ח8/װ ,־■811081. ריקע זײער גלײכןז — אלץ פון די קלײנע שטעטלעך: נישט, אלזא. די ײדישע ג ר ו י ס ע שטאט אין ל י ט ע: גישט מינסק, וױטעבסק, קאװנע און נישט אויך גראדנע אין ביאליסטאק און די אלע אנדערע דארטיקע גרױסע און גרעסערע שטעט האבן אונז״ געגעבן די געלערנטע און קינםטלער, נאר די דארטיקע קלײנע און קלײניטשקע שטעטלעך זשאגער, נאװארעדאק, אםסשיםלאװ, ם־בעזש, קאלװאריע, לושקי, סלאבאד• קע, םאנאסשירשצינע, קאפוליע, קײדאן, ראזשינאי, ליאדי, אושאכי, ןןלקזנניקי, קארטװיברעזע, דערעםשין, האמלין, װערזשבלאײע׳ שקלאװ א.ץ איהומען. נישמ די ג ר ו י ס ע שטאט אין װאלין און אין דרום-רוסלאנד: נישס זשיסאמיר און בערדיטשעװ, נישט קיעװ און קאםענעץיפאדאלםק, און נישט א.־יך אדעס און קעשענעװ אין װעלכעיס איז אנדער גרויםע ײדישע שטאס, נאד דאס דארטיקע קלײנע שטעםל: קרעמענעץ, כלינאװ, םאלין, םקװירא, בערשאד, װיניצע, פערעיאםלאװ, ליפקאני. אלטיקאנסטאנטין, םירגאראד א.א. אבער נישס בלויז אונזערע ײדישע געלעדנטע, שריפט■ שטעלער און דיכטער, - אויך כמעט אלע אונזערע ק י נ ם ט ל ע ר אויף אלע :עביסן פון דעד ײדישעו קינסט, װעלכע שטאםען סון רוסלאנד, האט א נז געגעבן דאס דארטיקע קלײנע ײדישע שטעטל. איך װעל דא אנרופן נאר צװײ קונםט־נעביםן אין כ׳װעל, אלס בײשפיל, דערםאנען בלויז אײניקע געפען: אויפן געביט פון דער ײדישער בינע־קונסס — אסתר*רחל קאמינםקי, דער גרינדער םון .הביםה• נחום צמח, דער דירעקטאר פונם ײדישן סאלקס• טעאסער אין װילנע נחום ליפאװםקי, דער דירעקםאר םון העברעישן םעאטער אין ארץ״ישראל מ. גנעסין; און אויפן נעביט פין דער ײדישער םינאנאגאלער,־נאציאנאלער• און פאלקס-םוזיק — די באי װוםטע קאכפאזיסארן און םוזיקער: ברוך-לײב ראזאװםקי, גרשון סיראסע, פנחס מינקאװסקי, א.ם. בערנשסײן, ױאל ענגעל, ל. ליאװ, מ. בענסמאן, פ. שניאור און ם. קיפנים. כ׳געפין פאר נויטיק צום סוף נאך אסאל צו באפערקן, אז כ׳האב דא אויםגערעכנט בלו־ז די נעםען פ.ץ די ײדישע געלערנטע, שריםטשטעלער אץ קינםטלער, װעלכע האבן זיך אויםגעצײכנס נאר אויף די געביטן פון דער ײדישער שאפוננ, פיר װײסן װעגן דער גתיסער צאל בארימטע ײדישע פערזעגלעכקײמן םץ רוסלאנד, װעלכע האבן קונה-שם׳געװען אויף די געבימן פון דער אלגעםיינער װיסנשאפס, ליסעראטור .׳זץ קונםט, װאס דאס טויזנטער אונזערע לעזער?ײענען מיט גרוים אינטערעס ראמעץ ראלאנס באריםט װערה זשאן הויסטאף װאם זי גאקיםען יעדע צװי װאצן א רע&ם דןר טיראזש £ין ד• .ליט. נלעשער״ ציזאמזן מיט דער פ־עםיע איז שםאיק גןװאקםן. יעדער ײדישער לעזער דא־ף *בוןנירן די .ליםןרארישע נלעטער׳ כיכ די פרעם־עס ׳?י4.