Literarishe bleter · 1927-07-29 · 30 (29.7.1927) · p. Seite 583

583 ליס$ר*רימע נלעסןר 30 ז1< האט דורכגעפירט אן א״נמאליקע געלט־זאמלינג לטובת דעם אינםטיטוט, זי האט געגעבן א סימע םון 3900 לײ. דרוים-־אפריהע קײן פעסטע שטיגגרופע, װאם זןןל םיםטעמאטיש טין און װעקן דעם אינטערעס צו דער ארבעט סון ײװ״א איז נאך לײדער אין דעם לאנד נישט פאראן. דעם 26 אפריל האט דער ליטערארישער פארײן אין יאהאנעסבורג ארויסגעשיקט צום אינ־ סטיטוט א סומע פון סז םונט. אין זײער באלײט בריװ שרײבן די דארטיקע םרײנט: '״...מיר שעמען זיך באמת, װאס מיר קענען אײך שיקן נאר אזא קלײנע םומע. אבער... אונז איז נאך דער■ װײל נישט געלונגען צו פארינטערעסירן דעם היגן עולם מיט די אויסגאבן פון אינםטיטוט...״ דאס יאהאנעסבורגער ײדישע װאכנבלאט ״דער אפריקאנער״ שרײבט אין א לײטארםיקל א־ן נומי 25 פון 10 ױני: ״כאטש דער ײדישער קיבוץ דא איז נאך א ױנגער. גע פינט זיך שױן אבער א היפשער מאטעריאל, װאס פארן אינ־ סטיטוט איז עס נײטיק. למשל: גענויע ידיעות װעגן די םאר־ שי־רענע צײטונגען װאס זענען דערשינען אין דעם לאנד און אויב מעגלעך—קריגן נומערן און איבערשיקן זײ גום אינסטי־ טיט, ידיעות װעגן ײדישן טעאטער אין דרום-אפריקע, דער גרינדונג פון פארשײדענע ארגאניזאציעס און פארײנען א. אז. װ. דער ײדישער ליטערארישער םארײן, ז־יענדיק דער אײנ־ ציקער קולטורעלער צענטער אין לאנד, האט באדארפט באלד פון אנהײב זיך שטעלן אין גײסטיקער פארבינדונג• מיט דעם אינסטיטוט. און געװיס האט ער באדארפט שאפן געװיםע מא- טעריעלע שטיצע..." עס איז צו האםן, אז אויך אין דרום־אפריקע װעט ענדלעך געלײגט װערן דער גרונדשטײן פון א לאנד־ארגאני־ זאציע פאר דעם ײװ״א, װוןם זאל מיטארבעסן מיט די סעק• ציעם פון דעם אינסטיטוט און אויך רעגלמעסיק אנטײלנעמען אין דעם סאסעריעלן אויפבוי פון דעם צענטער סון דער ײדי■ שער װיסנשאפט. פו׳ילן זינט דעם לעצטן באריכט האבן זיך געשאפן א רײ נײע שטיצגרופעס אין פארשידענע פוגקטן םון לאנד. פון טײל פריערדיקע שטיצפונקטן קומען אן גוטע גרוסן. + דעם 18־סן אפריל איז סארגעקומען די גרינדונגם פארזאמלונג פון דער נײ־לעגאליזירטער געזעלשאםט ״םרײנד םון יװ״א״ אין װלאצלאװעק. אויף דער םארזאםלונג זענען בײגעװען 35 מיטגלידער און עם איז אויםגעװײלט גע־ ײ§רן א פארװאלטוגג פון 5 פערזאן.׳ י. ברײטשטײן, י. גדאנ• םקי, ש. האראנטשיק, ש. װינטער און א. פאזשענטשעװםקי. + אין ק ו ט נ ע ה$ט זיך געשאפן אן איניציאטיװ־ גרופע םון די פרײנד ראטמאן ה. קירשבוים. ש. קרול, י. בא־ רזןװסקי און ז. קירשטײן, װעלכע האט אויף זיך גענומען די איניציאטיװ צו פירן א פראפאגאנדע־אקציע פאר דעם אינסטי• םוט. די קוטנער חברים האבן אויך בדעה צו שאפן מאטער■ יעלע הילף. ד דער גאשציםקער זאמלער־קרײז האט אין אפריל ה. י. דורכגעפירט א גאסן-זאמלונג פארן אינסטיטוט, װאם האט גע־ בראכט רײנעם רױח—50 גילדן, װעלכע זענען איבערגעשיקט געװארן קײן װילנע. - אויך דער קרײז בײ דעם סװענציאנער װיל■ אין איר בריױ םון 21־טן יוני שר״בט די צש״א: ״...עס ליגן בײ אונז פעקלעך מאטעריאלן םארן ארכיװ, און װי נאר מיר װעלן האבן די מעגלעכקײס, װעלן מיד זײ אײך צושטעלן. נישט קוקנדיק אױף דעם װאס אונזערע אבטײלונגען ארבעטן מיט א דעפיציס שיקן מיר אײך ארויס אונזער סובסידיע פאר דעם צװײםן האלביאר 1926.27 אין באטרעף פון 30 £ . מיר פירן דורך חוץ דעם אין אונזערע אפטײלונגען א .זאמלינג ןדי צש״א הןןט יעדע אפטײלונג באשטײערט מיט א מינימום פון 1 זלאט אייף א מיטגליד] פארן אינסטיסוט. עס זענען שוין ארײנגעקומען 27?נ, װעלכע מיר שיקן אײך דערמיט צו. די 27 ד. האבן זיך צינויסגעשטעלס פון קלײנע סומעס, אין אײ ניקע שטעטלעך איז מען געגאנגען מבית לבית׳... די צש׳א האט זיך געװענדעט צום יװ׳א מיט א פאר■ שלאג צו ארגאניזירן א קאנםערענץ, װאס זאל פאראײנה־יטלעכן דעם ײדישן אויסלײג. ״...מען האלט בײ אונז דעם ענין פאר א באזונדערס אק• טועלן און מען קוקט אויף א־יך װי אויף דעם אײנציקן ארגאן, װאם איז ראיי צו נעמען זיך צי דער דאזיקער ארבעט״. ^*רץ״ישראד־* אין פאלעםטינע געפינען זיך איבערגעגעבענע זאמלער, װאס שפארן אפ סון זײערע לעצטע גראשנס. כדי מיטציהעלפן דער ארבעט פון ײװיא, מענטשן װ$ס לעבן אין גרויס דחקות, גיבן זיך סונדעסטװעגן אן עצה איבערצושיקן רעגלמעסיק גאנץ שװערע פעקלעך מיט פארשידנארטיקן מאטעריאל פאר דער ביבליאגראפישער קאמיסיע און דעם ארכיװ. לעצטנס האט דער זאמלער קרײז אין תל־אביב, װעלכער באשטײט פון א גרופע יוגנסלעכע ארבעסער אסילו דורכגעפירט צװישן זיך א באשטײערונג לטובת דעם ײװ״א, װעלכע האט באטראפן א האלבן פונט. די פאלעםטינער ארבעטער־פארטײ ״פועלי ציון׳ האט אױף איר לעצטער קאנפערענץ אנגענומען א רעזאלוציע, װאס באגריםט די ביז איצטיקע ארבעט פארן א־נסטיטוט. אין א בריװ צום אינססיטיט װעגן דעם, סײלט דער סעקרעטאריאט פון דער קאנפערענץ מיט, אז עם איז באשלאסן געװארן צו• צוגעבן דער זאמל־ארבעס אין לאנד א סיסטעמאטישן כאדאק־ טער. רומעניע אםילו אין רומעניען, װו די ארבעט סארן ײדישן װי■ םנשאסטלעכן אינסטיטוט איז אמשװאכםטן לאזט ױך מערקן א בעסערונג. אין דער טשערנאװיצער ״ארבעטער־צײטינג״ איז געװען אפגעדרוקט א םעריע ארטיקלען פין ד*ר בערנסעלד, װעגן דעם ערשטן באנד ״שריסטך, װעגן ענינים פון דער ײדישער סילאלאגיע און אױך ארגאניזאטארישע אנװײזונגען, װעגן דעם, װאס עם דארף געטון װערן סארן אינסטיטוט אין רומעניע. אין א בריװ צום אינסטיטוט שרײבט די רעדאקציע פון דער ״ארבעטער־צײטונג׳: עס זענען אנגענומען געװארן שריט, אז דןןרטן זאל ענדלעך געשאפן װערן אן ארגאניזאציע, װןןס זןזל זארגן םארן זאמלען דעם מאטעריאל פון דעם לאנד און אױך מאםעריעל שטיצן די אינסטיטוט־ארבעט. אין ק ע ש ע נ ע װ האט זיך מיט דער ארבעט פארן אינ■ סטיטום פאראינטערעסירס דער מיטרעדאקטאר םון זשורנאל ״דאס קאאפעראטיװע װארט׳ םרײנד י. ראדוליאנסקי, װעלכער