Literarishe bleter · 1927-07-29 · 30 (29.7.1927) · p. Seite 580

30 זא ליטערארישע בלעטער 760 ידיע1ת פון ײד. װיםבשאפטלעכן איבסטיטוט נרמער 22 30 ױלי 1037 װערט אויך געטון אויף א געזונטן, סיסטעמאסישן אופן, װאם מוז פירן צו גוטע רעזולטאטן. מיט דער גײט װעט דער אינ־ סטיטוט זיכער אויך האבן צו פארצײכענען באדײטנדיקע דער־ גרײכונגען אויף אלע געביטן פון זײן לויבװערטיקער טעטיקײט*. דער ארגאן פון די ״פועלי־ציוך אין רומעניען, די טשערנאװיצער ״ארבעטער־צײסונג״ שרײבס אין נוםער פון 17 ױני: ״װאס א קלײן הײפעלע פון מענטשן, אויב זײ פארמאגן נאר גענוג ענערגיע און אויסדויער, קען אויפםון פארן ארגא־ ניזירן די ײדישע װיםנשאפט און פארײניקן אלע שעפערישע כחות צו געמײנזאמע ארבעט,—א זאך װאס איז אײגנטלעך נישס קײן פאפולערע און קען אין אנהויב נישט רעכענען אויף דער אונטערשטיצונג פון ברײטן עולם.—באװײזט קלאר דער באריכס פון ױו״א צו זײן צװײ־יאריקער סעטיקײס. אין די שװערע אומשטענדן... און אין דער ערשטער רײ איז עם געװען מאנגל אין פערםאנאל, ד. ה. אין געלט. האט עם נאר געקענט זײן אן ארבעט פארן אינססיטוט און װײניקער אן ארבעט פון אינסטיטוט גופא. הײנט, װען דער געדאנק פין יװ״א געפינט אומעטום פרײנט און אנהענגערז װען די שוין פארעפנטלעכטע שריפטן זײנע דערװײזן יעדן דעם גרויםן װיםנשאפטלעכן װערט םון זײנע פארשונגען און לאזן יעדן גארן נאך װײטערדיקע, װאלט שוין צײט געװען אויפן סאלידן אונטערבוי, — דער שװערער צוגרײטנדיקער ארבעט פון געצײלטע מענטשן,—מיט געמײנזאמע אנשטרענגונגען אנצוהויבן אויפשטעלן די מויערן פון אינסטיטוט. נישט לאזן פארפאלן װערן דאס דערגרײכטע און דער- מעגלעכן די װײטערדיקע םארן גאנצן פאלק װיכסיקע ארבעט— דאם איז אויסן דער באריכט... ער װיל אויפסאכן די אױגן א יעדן װאס... האט נאך און דארף נאך האבן א שײכות צו ײדיש און װעקן אין אים דאס געפיל פון דער גרויסער פאר־ אנטװארטלעכקײט״... די פארשטײער פון דער פויליש־ײדישער פדעםע האבן געהאט א געלעגנהײט דירעקט זיך צו באקענען מיטן יװ״א. די אנטײלנעסער פון לאנד־צוזאמענפאר פון דער ײדישער פרע־ סע. װעלכער איז אפגעהאלטן געװארן אין װילנע דעם 15-12 ױני, האבן באזוכט די צימערן פון אינסטיטוט און זיך פאראינ- טערעסירט מיט דער ביבליאגראפישער צענטראלע, מיטן ארכיװ און אלע אנדערע צװײגן פון דער ארבעט. די ביבליאגראפישע צענסראלע האט אויך םפעציעל אראנזשירט פאר די דעלעגאטן אן אויסשטעלונג פון דער גאנצער ײד־שער פרעסע פאר 1927. דער צוזאמענפאר האט אנגענומען א רעזאלוציע, אין װעלכער ער באגריסט דעם יװ״א און רופט די גאנצע ײדישע פרעסע אונטערצושטיצן זײן ארבעט. נאכן צוזאמענפאר באמערקמ זיך אין דער ײדישער פרא־ װינץ־פרעסע אין פוילן א םך א גרעסערע פאראינטערעסירונג מיטן אינסטיטוס. װיםנשאפטלעכע פארנינדובגעז אויפן באריכט פון אינסטיטוט האבן זיך אויך װארע6 אפגערופן די פארשטײער פון דער ײדישער װיסנשאפט אין נאכן באריכט צוליב דער ארבעס איבער דעם באריכט ״צװײ יאר אר־ בעט פאר דעם ־ידישן װיסנשאפטלעכן אינסטיטוט״ האבן מיר זינט דעם 1־טן אפריל ה״י נישט פאדעפנסלעכס קײן ״ידיעות״. דער באריכט גופא פארצײכנט די טעטיקײט פון אלע צװײגן פון דער ארבעט פון ײװ״א ביז דעם 2־טן מערץ.—פאר דעם משך פון די לעצשע 3 חדשים האט זיך די ארבעט פון ײװ״א װידער שטארק א רוק געסון םארויס, נאך מיט א מער אינטענ־ םיװן טעמפא װי ביז אהער. דער באריכט. װאס איז באלד נאכן דערשײנען (סוף מאי) פארשפרײס געװארן אין א צאל פון 1500 עקזעמפלארן. דערגרײכנדיק אין אלע װינקעלעך פון דער גאגצער װעלס. האט פארשטארקט די ביזאהעריקע םימפאטיעס צום ײװ״א און דערװעקט אן אינסערעס אין נײע קרײזן. מיר װעלן דא ציטירן פון דעם שלל ארטיקלען אין נאםיצן (זײער רשימה איז געגעבן צום םוף ידיעות אין דער שטענדיקער רובריק ״פרעסע״) בלויז עטלעכע שטימען פון אויסלענדישע בלעםער. אין דער לאנדאנער ״צײט״ פין 10 ױני שרײבט דער שעף־רעדאקטאר מארים מ״ער: ״... מען קען זאגן, אז גראד דאס, װאס מען האט זיך גענימען זאמלען. סארטירן און פארצײכענען אלץ, װאס איז געשאפן געװארן אין ײדיש, איז די װיכטיקסטע אונטערשטיצונג אין די שםארקסטע פעסטונג, װאם מען האט געקאנט שאפן פאר דער דאזיקער שפראך״... *צו זאמלען ײדישע װערק. ײדישע נגונים, ײדישן פאל־ קלאר האט מען נאך אנגעהויבן אין אמאליקן רוסלאנד. אבער יענץ זאמלען איז אויך געװען צופעליק װי דאס גאנצע ײדישע שאפן. ערשט גאר לעצטנס איז מען צוגעגאנגען צו א מעטא־ דישער, אזוי צו זאגן, װיסנשאפטלעכער צוזאמענארבעס. מיט צװײ יאר ציריק איז געשאפן געװארן דער ײדישער װיםנ־ שאפטלעכער אינסטיסוט, װאס האט זײן צענטראלע אין װילנע. װעלכער האט אויף זיך גענומען אט די מעטאדישע, װיסנ־ שאפסלעכע זאמלונגס־ארבעט״... ״װי סיאיז צו זען פון זײן פראגראם, איז דער יװ״א צוגעסראטן באװוסטזי״יק, מעסאדיש און פלאנמעםיק צי דער זײער װיכסיקער. מען קען פולשטענדיק זאגן — היסטארישער ארבעט, װאם ער האט אויף זיך גענומען. מען מוז אײך דער־ קלערן. אז ײען דער יװ״א האט זיך צועדשט געגרינדעט, האבן םילע, אפילו אנהענגער פין ײדיש. זיך באצויגן צו אים מיט אומצוטרוי... מען האט געצװײפלט, צי דער אינםטיטיט װעט האבן די נויטיקע מענטשן און די נויסיקע מעגלעכקײטן, אז ער זאל קענען מער אדער װײניקער דערפילן װירקזאם זײנע אויפגאבן. איצט אבער מוז דער דאזיקער אומציטרוי אינגאנצן פארשײינדן. דער יװ״א האט דורך זײן ארבעט אין די צװײ יאר פון זײן עקזיסטענץ נישט נאר בארעכטיקט זײן גרינדונג, נאר האס אויך געגעבן די בעםטע באװײזן. אז מען מעג האבן ציטרוי אין זײן צוקינפט. אין אלגעמײן איז צו זען פון דעם באריכט. אז די דערגרײכינגען פין יװ״א זענען נאך װײט נישט קײן גרויסע. אבער די ארבעט זײנע איז נישט נאר א װיכטיקע. נאר זי