Literarishe bleter · 1927-07-29 · 30 (29.7.1927) · p. Seite 579

579 ליסערארימע נלעסער 30 זא געלומפערטער מענטש, א בארימער, א פוילער, א רכילותניק, אן אומרויקער נע ונד. ער האט געלעבט אין מאסקװע און רעדם װעגן די שטאס, שםייענדיק: — א גיהנום א שטאטו א געדראנג. קלויסטערס — פערצן טויזנט מיט זעקם שטיק. און דאס פאלק — אלע רמאיםו און אלע—קרעציקע, װי די פערד, אײף מ־ינע נאמנותן די סוחרים, די מיליטער לײט, די באלעבאטים —אלע, װי אײן מענטש האלטן א־ן אײן קראצן זיך. סיאיז טאקע אמת, פאראן דארט א צאסהאר• מאט. אזא קאלאסאלער אינסטרומענט: פיאטער דער גרויסער האט דעם הארמאט אלײן געלאזס גיסן. כדי צו שיסן אויף די, װאס בונטעװען זיך. א םרוי, א פריצע, האט געמאכט אן אויפשטאנד קעגן אים צוליב ליבע. ער האט אפגעלעבט מים?אירז פונקט זיבן יאר, װי אײן טאג. און האט זי אװעקגעװארפן מיט דרײ קינדערלעך. איז זי בײז געװארן אויף אים און—האט אויפגע־ הויבן א בונט. האט ער, ברודער־לעבן, א קנאק געטון מיט דעם דאזיקן הארמאט און די צעבונטעװעטע—נײן טויזנט'דרײ הונ- דערט מיט אכט מענטשן אויסן ארט אװעקגעל״גט• ער האט זיך אפילו אלײן דערשראקן: גײן, זאגט פילארעס צום מיטרא־ פאליט,—מען מוז זי. די אויסװורף, שמידן, זי זןןל נישט רײצן דעם יצר־הרע! און מען האט זי אײנגעשמידט... איך זאג אים, אז דאס זענען אלץ נארישקײטן, װערט ער — בײז: — רבונו של עולם: װאס סאר א מיאוסן כאראקטער דו האםטי מיר האט די דאזיקע מעשה גענוי דערצײלט א גע- לערנטער מאן און דו... געגאנגען איז ער קײן קיעװ צי ,די הײליקע״ און האס דערצײלם: — די שטאט—שטײט פונקט װי אונזער דארף אויך אויף א בארג און—א טײך האבן זײ אויך, פארגעסן װעלכע. אין פאר־ גלײך מיט דער װאלגע-א בלאטקע. די שטאט איז, פשוט גע־ זאגט. א צעפלאנטערטע, אלע גאסן — קרומע און גײען בארג ארויף. דאס פאלק — כאכאלעס, נישט פון דעם שטאם, װי מי־ כײלא אנטאנאװ, נאר האלב פון פוילישן האלב םון סאטערישן שטאם. נישט דאס רעדט - נאר דאס פלאפלט, א נישט געקעמט םאלק, א שמוציקס. זשאבעס זענען דארטן דא — צו צען םונט. מ־פארט דארט אויף אקסן און מיאקערט אפילו מיט זײ. ׳אקסן האבן זײ זעלטענע, דער קלענםטער—סיר מאל אזוי גרויס װי אונזערער, װעגט דרײ און אכציק פוד. מאנאכן זענען דארטן פאראן — זיבן און פופציק טויזנם און צװײ הונדערט דרײ און זיבעציק ארכירײען... נו, נארישער מענטש דו• װי אזוי קענםטו זיך אמפערןז—איך—האב אלײן געזען, מיט מײנע אײגעיע אויגן. און דו—ביסטו געװען דארסןז ביסט5נישט געװען. נו, זעסטװ כ׳האב, ברודער, מער װי אלץ ליב פינקטלעכקײט.... ער האט ליב געהאט ציםער, האט זיך בײ מיר אויסגע- לערנט חבורן און בפלען, נאר חילוק האט ער נןןך נישט גע־ קאנט לײדן. מיט התלהבות םלעגט ער כפלען גרויסע צאלן. פלעגט זיך מוטיק סועה זײן] דערבײ און, אנשרײבנדיק מיט א שסעקן אויפן זאמד א לאנגע שורה ציפערן, האט ער גע־ קוקט אויף זײ פארװונדערט, או־סגלאצנדיק קינדישע אויגן און אויסרופנדיק: — אזוינס קאן אפילו קײנער נישט אויםרעדן! אלײן איז ער א מענטש נישט קײן אנגעזעענער, א צעשוי־ בערטער, א אפגעריסענער, און דאס פנים זײנס איז ״כמעט שײן, אײנגעראמט אין א געקרויזטן העלן בערדל, די בלויע אויגן שס־יכ־ לען מיט א קינדישן שמײכל. צװישן אים מיט קוקושקינען איז דא עפעס ןגעמײנזאמעס און צוליב דעם, קאן זײן, האלםן זײ זיך םון װײטן - אײנער םון צװײטן. (חפ*ר קיפט) — קום צו דער װאלגע. דארטן. םלעגט ער צוגרײטן פאר די םטערלעטן די פאר־ :אטענע שטריק־נעץ, און רײטנדיק אויף דעם הינטערט־־ל פון ,ײן שיפל, פלעגט ער אראפלאזן זײנע טונקעלע קרומע פיס אין טונקעלן װאםער און האט גערעדט שסילערהײט: ץ 7" — מײן באלעבאס מאכט םון מיר חוזק, — נו, מילא, :יקאן לײדן. גײס ער צום םײװל, ער - איז א פערזאן, ער זײם אזוינס, װאס מיר איז אומבאקאנט, אבער — װען אן אײ־ גענער ברודער, א פויער דריקט דיך — װי קען איך דאס דער־ ׳יאזןז װו איז דא דעד חלוק צװישן אונזז ער — צײלט רובלם און איך—קאפיקעס, אט דאס איז אלץו מיגונס פנים צוקט קרענקלעך, עס שפרינגט א ברעם, די פינגער םון די הענט באװעגן זיך פלינק, םאנאנדערקלײבנדיק און אונטערזעגנדיק מיט א םײלכל די האקנם םון די שטריק־ נעצן, שטיל קלינגט די הארציקע שטים זײנע: — מיהאלט מיך פאר א גנב, ריכטיק כיהאב געזינדיקט. אזוי איז דאם, אלע לעבן םון גזלה, אלע פרעסן און זויגן אוים אײנע די אנדערע. יא, אונז האס גןוט — נישט ליב, און דער שד — מאכט אונז צעלאזן. דער שװארצער טײך קריכט פארבײ אונז, שװארצע װאלקיס באװעגן זיך איבער אים, דער ברעג פון די לאנקעס זעט זיך נישט אין דער פינסםער, פארזיכסיק שארכן די כװא־ לעם בײם זאמד פון ברעג און פארגיסן מײנע פיס, פונקט װי זײ װאלטן מיך נאכגעשלעפט אין דער אומענדלעכער, ערגעץ־ יװהין שװימענדיקער פינםטערניש. — איז דען כדאי צו לעבןז-פרעגט. זיפצנדיק, מיגון. אויבן, אויפן בארג, װאיעט טרויעריק א הונט. װי אין חלום טראכט איך מיר: — און צוליב װאס דארפן לעבן אזעלכע און אזא װו דוז זײער שטיל איז אויםן טײך, זײער פינסטער און אימה• דיק, און די דאזיקע װארעמע פינטטערניש האט קײן םוף נישט. — מ׳װעט דעם כאכאל דערהרגעגען. און אויך דיך, גע־ דענק, װעט מען דערהרגענען, — ברומט מיגון, נאכדעם הײבט ער אן אומגעריכט און שטיל צו זינגען א לידל: פיך ה׳ן■ םין םאםןלע ליב נעהפ-פט- און האם געזאנס: םיין ליביהארציקעד, יאשא ם״נער. צלייב רולק שםיל... ער םארמאכט די אויגן, זײן שטים קלינגט שטארקער און אומעטיקער, זײנע פינגער, װאס)נעמען פאנאנדער די שנור פון דער שטריק־נעץ, באװעגן זיך געלאסענער: נישם נעסאלנם ה*ב איך ם־ין הארציקער אוי-נישם נעםאלנם.. כ׳האב עפעס א מאדנעם געפיל: אזוי װי די ערד, אן אונםערגענעצסע דורך דער שװערער באװעגונג, םון א פינםטער פליסיקער מאםע, קערט זיך אראפ אויף איר, און איך — פאר ארונטער, גליטש זיך םון דער ערד אין תהום ארײן, װו פיאיז אויף אײביק אײנגעזונקען די זון. ענדיקנדיק דאם זינגען, פעקם אזוי אומדערװארט, װי ער האט אנגעהויבן, שלעפט מיגון שװײגעדיק דאם שיפל ארונ־ טער אין װאסער, זעצט גזיך אין איר אר־ין און װערט כמעט אן גערויש נעלם אין דער שװארצעניש. איך קוק אים נאך און טראכט: — צוליב װאם לעבן גאזױנע מענטשן? | צו מײנע גוסע פרײנט געהערט אויך בארינאװ, אן אימ־