Literarishe bleter · 1927-07-22 · 29 (22.7.1927) · p. Seite 562

29 זא לים?ר*רישע נלזווו 562 אשר כיזראש, ש. י. ןננין, טשה נאדיד, א. ם 6וקם, ש. י. איםבןר, אורי־זובי נריניערנ, םלך ראוױםש, ם. ל. האלפערין, ראובן אײזלאנר, נער האדאװי׳ן, רור קןנינשבערג אין פיל אנד.,- אלע שםאםעי זײ 6מם קלײנעם שטעםל. ראם אײגענע זעען םיר אײך אין א ו נ נ א ר ן און אין רוםעניען. אזעלכע _בארימטע ײר־שע נעלע־נםע, װי ר׳ םאיר איש־שלים, ד*ר אליעקםאנדער קאהימ (דער כחבר 6ון דער תלםידישער ענזויקלאפעדיע ,ערוך השלם*), ד״ר ױם״ פערלעס, פרא6. רור־זבי הא6מאן, פראפ. בניט־ן-זאב כאכער, פיאפ. נאלדזויער (נעבוירן אין איננאיץ), פרא5. ש. שעצםער (נעבוירן אין רוםעניען) און נאך אנרערע,-יץםען אלע 6ון רי םאםע קלענםטע מקוטות אין די דאזןקע לענרער. אויך >.ין פ ו י ל ן זעען ם־ר אינם לעבטן יארהונרערט די ראױקע םע-קװירדיקע דערשײנוננ. אלע אנגעזעענע ײדישע נעלערנטע אין שרי6טשמעלער אינם פוילישן ײרנםום 6אר די לעזוםע הונדעיט יאר שטאםען 6ין רי ארעםע און 6ארװארפענע קלינע שטעטלעך אין פוילן: די אלע באקאנטע תלםידי־חצם־ם, ײרישע נעלעמטע און ה־םטןןריקער, װי, אביהם־יעקב שטערן (דער שװער פין ח. ז. םלאניםמקי), שםחה פ־נםקער, יעקב רײ6םאן׳ נרי״אל־יה רה ל כפנ6עלר (רעי שװער 6ין י. ל. פר׳ן), יצחק ם: ״לכקי, זאב יעבץ, ד״ר ש. א פןזזנאנםקי, ע. נ. פרענק, ח. י. בארנשטײן, א. ש. הערשבערנ, י. ד. אײזנשםײן (רעראקטאי 6ונם ״איצר־ישראל״ אין אםעײקע), נ. ש. ליבא־ װיטש און נאך אנדערע. אייך דל ײדישע שריפםשםעלער: שםשון בלאק. יערב אײצנבוים, אלעקכאנרער צעדערייים, י. ל. פרץ (די לעזוםע 6יי שםאםען 6ונם קלײנעם שטעטל זאפאשץ), רור פיישםאן און נחים םאקאלאװ (אחיץ ד׳ר ש. עטיננעי, געכוײן אין װארשע)-6ין עלםערן יור, ביז דל ױננערע: ה. ד. נאפבערנ, שלום אש. *. ם. װײםנבערנ, ײםף אפאטאשי, ש. נילבערט, ױאל םאםטבײם, א. װיעװיארקע, ב עפלבײם, ה. ל. זשיטניזוקי, י. י. זיננער, עוזי װארשאװםקי (םיטן אייכנאם פין א צװײ־דרײ ױגגע, װעלצע שםאםען פון נרעסערע שטעם). נישט װארשע, לאדי, נישט לינלין אזן נישט אײך די אלע, אנדערע ידישע נרױםע שםעט האבן א־י־םנענעבן דל אלע געלערנטע, שרי6פשטעלער און דיצםער; נאר זאפאשץ4) קוםנע, וױשעגדאד, קאלנא, זנעיזש, לובראניזיא, אםשינאװ, טלאװע, זשעליצאװ, םאכאטשעװ א. אנד. װארשע, דל הײפם• שטאט 6ין פיילן און דל גרעםפע ײדלשע קהלה אין אײראפע,— האט נלשס א־ויםנענעבן פאר דער גאנצער זייט כםעם קײן א ײ ן גױיסע ײד־שע פערזענלעכקײם, אויף ־ועייכן ם׳איו נעבים 6ץ דער ײדלשער נײםטיקער שאפיננ, קײן א ײ ן גיויםן ײרישן ש־יפמשטעלער, אדער ריכטער (ד״ר עטינגערם עלטןרן זענען נאי צופעליק און א קורזוע צײט נעװען אלן װארשע) 6ונם ק ל ײ נ ע ם שםעטל. א ײ ן קלײנע זאםאשץ האט נעגעבן פיל פער, װי ראס ניױםע װארשעז... י) אױ־סנןנןבן בװ א םנין באי-םטן ידלשע 11־ז;:רעבקיטן זםוף קוםט.• 6ארלאג ב. קלעצקין. ױאישע פרפ. אטא שמײל ז א א?־־* א ג י ע יםודות 6ון דןנו לםוד װענן דןם לןבן און נןבוי *ון בןלי-חים 160 געםעלן און םעקסט. פריז 3 נולדן. אדרןכז 23 1)1*316^1 3־523ז3׳^\ "ח6ו1ס81. ד׳ר ל. פיל־ם׳אל, ד״ר ױלױם 6ירשט, ד־ר י• ל. לעװנזאן, דיר א. בערלינער, ױ״ר יעקב בארם, ד״ר א. עלנויני אין אנדערע,— קיםען כםעט אלע א־וים 6ץ די קלײנע שטעטלעך אין דײטש־ לא;ד. אפגעשטעלט האט זיך .־ארם די דאייקע רעישײנוננ ערשט אין רי לעצםע צעניליקעי יאין, װען די ירישן קהלות אין רי קלענערע דײששע שטעפלעך האבן אננעהויבן אונטערזװנײן, און דאס ײרנטים אין דײששלאנד נכלל האט או־פנעהע־ט כשעט ארױםציגעבן 6ין זיך נרייסע פערוענלעכקיםן, אײף װעלכן ם׳איז געניט 6ינם ײדישן גײםט־קן שא6ן... דיזעלביקע דעישײניגנ זעען ם־ר אויך אין נעװעזענעם י פ ש ר ־י ן, - אגהויבנדןק 6ין דער צװײטער העלפם 6ונם אכגגםן יארהינרעיט ביז סאםע דער לעצטער צײט. בםעש אלע ניויםע ײדישע פעדזענלעכק״םן אוי6ן נעביט 6ץ ײרישי שא6ן. װאש דאש עסםרײכישע ײדנטים האש אמיסנענעבן אין רי לעצטע הינדערש 6ו6ציק יא־, שטאםען 6ין די קלײנע שםעטלעך אץ די נעײעזענע עטטיײצישע םרינות: דיד לורוױג־אױניםט 6־אנקעל, ד״ר אה־ן יעלינעק, ר־ר נ. קאיפעלעס. אײז־ק־ה־רש װײם, ד׳ד איזירא־ זיננער (רעדאקםא־ פין דער ײדיש־ענגלישער ענציקלאפעריע), פרא6. דור קײ6םאן אץ נאך אנדערע (א חיץ ר, זכײה 6ראנקעל, 6ץ פ־אג׳. באזינרערס האש זיך אױםגעצײכנט אין דער הינזיכם — נ א ל י צ ־ ע ן, רער גיעסטער רארט ײדישער צענטער דאם ראויקע א־עםע לאנד האט, װי באװיםט, נעשפילט א נרײםע ראלע אין דער אײ6קלערוננם־עפאכע אין אין דער השבלה־ באװןגיננ כײ ײרן, און נעניםען א נױיםן אנטײל אין דעי שא6יננ און אנטװיקלוננ פין דער ײדישער וױםגשא6ט אין דעי העברעישער שפיאך אץ ל־םעיאטור. אץ 6ארלײף פון לעצםן יא־הו ־ערם האט גאליציען א־ײםנעגעבן אן איטגעהײערע צאל גיויםע ײרישע נעלערנםע, ש־יפטששעלער און דיכםער. אין דעי גרלם־ שער הב נרױםע פעיזענלעיקײטן שטאםען 6ץ די דא־טיקע קלענזןרע ששעט און שטעגלעך, למשל, װי כטאניםלאװאװ, פשעם־של, יאיאטלאװ, דראהביטש, ביאד־ו, זשאלקיעװ, זלאטשעװ, םםײ, רישאװ, זבאראוש, בוםשאםש א. אנד. אזײנע נאונים און רענקןר, געלערנטע און היםטא־יקער, װי, ר׳ צכי־יייש חױת׳ נחםן קיאכםאל, יהישע־העסל שור, אב־הם קי־אכםאל, פאװױם טיזעם (רי לעצטע פיר שטאםעז 6ץ ביאר), ד״ר דוד םילער, ר ר י. ש. בלאק און ד״ר שלםה רובץ (א חוץ יש״ל ראפא־ פא־ם אין?־1םה באבעי, נעבוירן אין לערבערג), — 6ון 6 א ר ג א נ ג ע נ ע ם דור; א׳ן ד״ר ש. בע־נ6עלד, פראפ. הד נײםא־ק, פ־א6. שםואל קױים, פרא6. םשה שאד (איצט ראבי־ נער א־ן װארשע), ד־ר חים ביאדי, ד״ר אלפיעד לאנרוי, ד״ר י. שיפער, ר״ר ם. ם־זעם און נאך 6־ל אנדערע (א חיץ פרא6 ם. באלאבאן, ד״ר י. כהאן און ד״ר ם. ערנפרײז, געבוירן אין לעםבערנ) — אין א י צ ם י ק ן דור,- זי אלע שכאםי,ן 6ץ רי דעיםאנטע קלענעיע שטעט אץ שטעםלעך. און נישם נאר די געלערנםע, — אײך כםעט אלע גאללציאנער ש ר י פ ם־ שטעלער און דילטער, אגהויבנדיק 6ון נאר רי ערשםע אין דער השבלה־עפאכע: ױםף פעריל, יצחק עיטער און םא־ר הלײ לעטערים, אינשל־פנדיק אי־ך די נישש־לאננ 6א־שטארנע:ע און אלטע: נ6תלי־הירץ א־םנע־ (רער םחבי פון .התקוה״), נ. נ. כאטועלי, ם. ד. בראנרשטעטער א. אנד. אץ ענדיקנד־ק םיט די ױננע און ױנגסשע און דער א י צ ט י ק ע ר צײט: י) בלױז אד־ן האס א־ו סגןנעבן *יז זזי פנ־נים יידיש־ן גדולים און ש—:וסשטעלעי, אץ דער סיס, װאס ק ר א ק ע, לםשל׳ האס בסןפ קײן אינןם נושם נןנעבן...