Literarishe bleter · 1927-07-22 · 29 (22.7.1927) · p. Seite 558

29 זא ליםער*ר?ש5 ב ל ע ס ע ר 558 שטיל אירע נישט-קלוגע שטײגער־פאנטאנזיעס װעגן די םודות פון לעבן. װײט. איבער די לאנקעם. רײסן זיך ארוים פון די רויט־ לעכע װאלקנס די זון־שםראלן און — אט האט זי פאנאנדערגע• לאזן איבערן הימל איר פאװע־עק. — פלאי-פלאים.—אט די זוןו—מורמלט איזאס, שםײכלענ־ דיק גליקלעך. די עפל־בײמער בליען, דאס דארף איז באדעקט מיט ראזלעכע קופעם און דורכגענומען מיט א ביטערן רית. דער דאזיקער ריח דרינגס אומעטום ארײן, פארשלאגנדיק די ריחות פון םמאלע און מיסס. הונדערטער בליענדיקע בײמער, אנגע־ טוענע יום־סובדיק אין ראזלעכן אטלעס פון בליטן. גיען זיך אװעק אין גלײכע רײען פון דארף בום פעלד. אין לבנה־נאכס. בײ א לײכטן װינט, האבן זיך די בלומען־פליטערלעך געשאקלם שטיל, קוים צו פארנעמען, געשורשעט און םיהאט זיך געדוכם, אז גאלדיק־בלויע שװערע כװאלעס סארסלײגן דאם דזןרף. םיהאבן אן אויפהער און לײדנשאפסלעך געזונגען די נאכסי• גאלן. אין בײ טאג האבן זיך, װי ־קונדםים, גערײבט זװישן זיך די זינג-פײגעלעך און די אומגעזעענע לערכן האבן אומ־ אויפהערלעך פארקלונגען די ערד מיט זײער בארטן קלאנג. אין די ױם־טובדיקע אװנטן פלעגן די מײדלעך און די יונגע װײבלעך שפאצירן איבער די גאסן. זינגענדיק לידער, האלטנדיק דערבײ אפן די םײלער, װי יונגע סײגעלעך און האבן געשמײכלט מאט מיט פארשיכורטע שמײכעלעך. איזאט האס אויך געשמײכלט, װי א שיכורער. ער איז געװארן מאגער. די אויגן זענען אײנגעפאלן אין סינםטערע לעכער, זײן פנים איז געװארן נאך שטרענגער, שענער און — הײליקער. גאנבע טעג פלעגס ער אפשלאפן, באװײזנדיק זיך אויפן גאס נאר אין די פארנאכשן. א פארזארגטער און שטיל פארטראכטער. קוקושקין האט גראב. אבער פרײנטלעך חוזק געמאכט פון אים. נאר ער האט, שמײכלענדיק פארשעמט, געזאגט.׳ — שװײג בעםער. װאם זאל םען טוןז — און האט זיך אנטביקט: — א. װי זיס עס איז בו לעבןי און װי הארציק מיקאן לעבן, װאס פאר א הארביקע װערסער ס׳זענען דאו אנדערע פון זײ-ױעםטו ביז אין גרוב ארײן נישט פארגעסן, און, אז דו װעסט אויפשטײן תחית־המתים—װעסטו עס תיכף דערמאנען! — געדענק — די מענער װעלן דיר אמאל אנברעכן די בײנער. — האט אים מתרה געװען דער כאכאל, פרײנטלעך שמײכלענדיק דערבײ. — אגב. איז םאקע דא פארװאס,—פלעגט איזאט מםכים זײן. כמעס יעדע נאכט פלעגט בוזאמען מישן געזאנג סון די נאכטיגאלן זיך בעגיםן אין די סעדער. איבערן פעלד. אויםן ברעג טײך מיגונס הויכע אויפרעגנדיקע שסים, ער האס װונ־ דערלעך שײן געזונגען םײנע לידער. און צוליב זײ האבן אים אפילו די פויערים א סך מוחל געװען. אין די שבת־אװנטן פלעגט זיך בײ אונזער געװעלב װאס װײ־ טער אלץ מער עולם בוזאמענקלײבן, און—אומבאדינגט—דער אלטער סיםלאװ, בארינאװ, דער שמיד קראטןװ, םיגון. זײ זיבן און שמועסן זיך דורך פארטראכט. זײ גײען אװעק, קימען אנדערע און אזוי—כמעט ביז האלבענאכט, אמאל מאכן שכורע א סקאנדאל. עפסער פאר אלעמען-דער זעלנער קןןםםין, א מענסש אױף אײן אױג און בװײ םינגער פעלן אים אויף דער לינקער האנם. פאר־ קאטשנדיק די ארבל, מאכנדיק מיט די סײסטן, גײט ער בו בום געװעלב. מעשה האן גרײט בו מלחמה און גװאלדעװעס אנגע• שסרענגט און הײזעריק: װאסער־כאםע איז כמעט שטום. איבעי־ן שװארצן ברײטן װעג גליטשם זיך א שיף, א םאדנע־פשונהדיקער סויגל אין ברענענדיקע פעדערן, אװײכער גערויש פליסט אים נאך, װי דאס פלאטערן םון שװערע םליגלען. הינטערן לאנקע׳ברעג שװימט א פײערל׳ װאס לאזם ארויס פון זיך א שארפן, רויטן שטראל איבערן װאסער. דאס פאנגט א פישער פיש, און דוכסן ד:כט זיך, אז פון היםל האס זיך אראפגעלאזפ אויפן בײך אײנע פון די פארװאגלסע שטערנדלעך און טראגט זיך איבערן װאסער, װי א פײערדיק בלימעלע. דאס דורכגעלעזענע אין די ביכער װאקכט זיך פאנאנדער אין װונדערלעכע פאנטאזיעס, די פארשטעלונג װעבם אן אויפהער בילדער פון אויםשערלישער שײנקײט. און פונקט, װי דו װאלסט אין דער פילדער נאכשלופם נאכשװימען נאך דעם סײך. איזאט םרעפש מיך אן, בײנאכס ועט ער אייס נאך גרעסער, נאך אנגענעמער. — דו ביזם װידער דאז—פרעגט_ער און, צוזעבנדיק זיך נעבן מיר, שװײגט ער לאנג און סארטיפט, קוקנדיק אויפן כײך און אין הימל ארײן, גלעפנדיק דעם דינעם זײד פון דער נאלדי■ קער בארד. דערנאך—חלומט ער: — כ׳װעל זיך אויסלערנען, אנלײענע;,—װעל איך דורכ׳ שװימען אלע טײכן און װעל אלץ םארשטײןי. װעל לערנען די םענסשן,. יא. ם׳איז גוט, ברודער, אויסרעדן זיך דאס הארץ פאר אםעגטשןי אפילו װײבער—טרעפט—װעז מען רעדס ױך פיט זײ הארביק דורך - פארשבײען זײ אויך. אנופלט זיבט בײ פיר אין לאדקע אײנע און טוט א םרעג: װאס װעט זיץ פיט אונז, אז פיר װעלן שסארבן? כ׳גלויב נישט, זאגס זי, נישט אץ גן־עדן, נישט אין גיהנום. האםטו געזעןו זײ, ברודער, אויך... נישט געפינענדיק קײן װערטער איז ער א װײלע אנטשװיגן געװארן און ענדלעך צוגעגעבן: — לעבעדיקע נשםות... איזאש איז געװען א נאכט־מענטש. ער האט פײן געפילש די שײנקײט און פײן נערעדם װעגן דעם, םיט שפילע װערטער םון א פארחלומט קינןי. אין גאם האט ער גענל יבט אן פחד, כאטש קלויםטערדיק, םארשטעלנדיק דך אים, װי אגרויסן אננעזעענעם זקן, װי א גוםן און קלונן באלעבאס פון דער װעלט, װעלכער קאן נישט בײקומען דאם שלעכטע נאר דערפאר, װײל: — ער בא• װײזט נישט, צו פיל האבן זיך די פענטשן פארמערט. נו—נישקשה, ער—װעט באװײזן, װעשט זעןי נאר אט, כריסטוםן קאן איך נישט םארשפײן—בשום אוםן גישט. ער טויג פיר בו גארנישט. ם׳איז דןן א גאס, נו און—גענוג. און דא—נא דיר, נאך אײנערי א װן׳ זאגט פען. כאלע װאם—א זון? כ׳פײן גאט איז דאך נישט גע־ שטארדן.. נאר עפטערם זיבט איזאט און שװײגם, טראכשנדיק װעגן עפעס א־ן נאר, צײסנװײז, זאגש ער, אפזיפצנדיק: — יא, אזוי איז דאס... — װאס? — איך זאג דאם םכדח דך... און זיפצס װידער, קיקנדיק אין דער טריבער װײםקײט. — גוט איז דאס—לעבןי כ׳בין כסכ־ם. — *א, גוס: םעכטיק באװעגט זיך דער סאמעטענער פאס פץ טונ- קעלן װאםער, איבער אים האט זיך אין א געבויגענער ליניע בעשפרײט דער זעלסענער פאס סון מילך־װעג. עס פינקלען װי גאלדענע לערכן די גרויסע שטערן און דאס הארץ זינגט