Literarishe bleter · 1927-07-22 · 29 (22.7.1927) · p. Seite 550

29 ^יסורןריון ולוסןר 550 מענדיקן גרויסן װעלט־אידעאל, דעם אנאגיאנאליזם. — דערמאנט נישס דעם אנאגיאנאליזם. דאס איז א באנ־ קראטע זאך אויף דעם װעלט־מארק פון גײסט. דער בעסטער און שוידערלעכסטער ארגומענט איז גוסטאװ הערװע. איך האב אלײן געהערט אויף א סאציאליסטישן קאנגרעם, װי ער האט גערעדט װעגן דעם דאזיקן פולשטענדיקן םארשװינדן פון יעדן מין נאציאנאלן געפיל, נאציאנאלער םעפאראגיע און נאציאנאלער אײגנשאפט. אבער װען בעבעל האט אים אפאנירט. האס ער באלד געענטפערט: איר דײטשן האט דאך נישט קײן בלוט אין די אדערן נאר ביר.. (הײסט דאם. אז דער אינהאלט פון מענטשלעכע אדערן איז נישט אינגאנצן גלײך — אין די פראנצויזישע פליםס בלוט און אין די דײטשע פליסט ביר). און װזןס פון דעמזעלבן הערװע איז געװארן אין דעם אנהויב פון דער װעלט־מלחמה, פון דעם לאכן אפילו די שטרענגסטע און פארביסנסטע נאציאנאליסטן. פון אםימילאציע קען מען רעדן, סײ אין איד סטיכישער פארם סײ אין איר באװוסטזיניקער פארם. אין איר סטיכישער פארס איז זי דא, אין א קלענערער אדער אין א גרעסערער מאס בײ אלע פעל־ קער. די באװוסטזיניקע אםימילאציע מיט איר באװוםטזיניקער אידעאלאגיע האלט איך פאר פאלש פון אנהויב ביזן סוף. םון אינטערנאציאנאליזם קאן מען רעדן, פון אנאציאנאליזם איז נישט נאר אבסורדאל, נאר לפחות מיט טויזנט יארן פארפריט נאך צו רעדן. און דא װילט זיך מיר מיט געװאלט איבערבויגן דעם געשפרעך און ארויספירן אים פון זײן װיסנשאפטלעכן װעג, (פאר מיר איז דאס א װעג. איבער װעלכן איך גײ, װי איבער שפיציקע שטײנער, הגם דעם ליבן ד״ר זשיסלאװסקי קען מען הערן און הערן אן אן אויפהער, נאר עס װילט זיך .עקספלו־ אטירן״ דעם אװנט פאר ליטערארישע צװעקן). און מיט מי נעלינגט עס מיר. — לאמיר צוגעבן, אז די אסימילאציע אין איר סטיכי־ שער פארם איז א באװעגונג, װאס אלע פעלקער באגלײס זי, װי א נאטירלעכע לעבנסדערשײנונג. לאמיר װײטער אננעמען, אז די אידעאלאגיע פון אסימילאציע איז אזוי פאלש, אז עס לוינט נישט מיט איר אפילו א רגע צו דיםקוטירן. לאמיר אננעמען, _אזי פאלק אין זײן מאסן־פארם איז נישט שעפעריש פאר דער װעלט. דאן אבער האבן מיר א פולשטענדיק אידעע־ לאזע צײט, מער נאך, א פראבלעמלאזע צײט, און עם איז װירקלעך קײן חידוש נישט, װאס עם איז אזא שטילשסאנד אין דער ײדישער ליטעראטור און אויב עס קאכט יא עפעס, איז עס דאס אינדיװידועלע, נײן דןוס איז א צו הויך װארס, דאס פערזעגלעכע. (נאך צו הויך) דאס פריװאטע, (ענדלעך דאס ריכטיקע װארט), װאם קומם דא קאכעדיק און זידנדיק צום אויסדרוק. דער ריכטיקער אויסדרוק פון א ריכטונגם־ לאזער צײט. — מיך אינםערעסירט די געשיכטע םון ג ײ ם ס און םון גײסטיקע, עםישע באװעגונגען. קונסטריכטונגען אינטערע־ סירן מיך װײניקער. און עם דאכט זיך מיר, אז איך פארזוים נישס פיל, װען איך לעז לעצטנס נישט אזוי אינטענסיװ די מאדערנע ײדישע ליטעראטור. ליטעראטור איז פאר מיר אן אינטעגראלער באשטאנדטײל, אבער דאך נישט דאס גאנצע, זי איז אן אויםדרוק םון דער נאציאנאלער עקזיססענץ, װןןס איך זוך זי און געפין זי אויך אין דער ליטעראטור. זי איז א שפיגל םון דעם לעבן, זי רעפלעקטירט די געשעענישן, נ ' אבער זי איז נישט קײן לײכטטורם, װזןס םירט די געשעענישן, װןןס שײך די ײדישע ליטעראטור, בין איך דןןך ןן קוראן אין געװעזן אין אזא פארם און נאך אזעלכע סיבות, װי איצט. בײ אינז. אין שוין נישט אײנמאל האבן מיר זי גובר געװעזן און געלאזט מיט הונדערטער יא־ן הינטער זיך און װײטער געגאנ־ גען מיס האלבע יארטויזנטן. עס איז די תקופה פון בײזע ערפארונגען און יײסטע קאסאסטראפעס. דרײ זענען זײ, װאס לויערן אויף אונזער עקזיסטענץ און פארכאפן אונזער קלארן געדאנק: פארניכטונג פין דרויסן, פארניכטינג פין אינעװײניק (סאקע די אסימילאציע, װעגן װעלכער איר רעדס און אויך אין• ראדיקאלערע פארמען. אין דער פארם פון שמד) און משיח־ באװעגינג אין אירע צױניסטישע און קאמוניסטישע פארםען. אבער לאמיר בלײבן בײ דער אסימילאציע. ײדן קענען זיך נישט אסימילירן. אנדערע פעלקער אדער פאלקסטײלן אטאמי־ זירן זיך באלד אין אנהויב פון אסימילאציע־פראצעס און די אטאמען ־יערן באייד פארכאפט אין ארומגערינגלט פון דער פרעמדער מאטעריע און פארשװינדן. בײ אונז קומט דאס פאר אנדערש־ שסארקערע אינדידידואליסעטן בדעקלען זיך אפ פון אונז און װערן נאך שטארקער און נאך אינדיװידועלער אין דעם פרעמדן פאלקס־קערפער, צו װעלכן זײ דערשלאגן זיך. און דער קלומפן. די מאםע בלײבט אין א פארגליװערונג, אבער בלײבט קאנסערװאטיװ. אין די צענדליקער זענען דא אזעלכע פראצעסן אין משך פון אינזער געשיכסע. אויך איצט אסאמי־ זירן מיר זיך נישט צום גליק, און בלײבן סר־ל אונזער גע־ שיכטע. די שטארקערע אינדיװידוען ברעקלען אפ און ג־יען נאך שטארקער ארױף אין דעד פדעמדער מאסע, צי װעלכער זײ דערשלאגן זיך, אבער אונזער מאסע בלײבס ײדיש. לאמיר זאגן, אז דאס געשעט צוליב די םבעצ פישן אײגנשאפסן, װאס לעבן אין אפ דער מאסע. רופט עם נאציאנאלע אײגנשאפטן. אבער אזוי איז דאס. און דא אנטװיקלט דער חשובער געיערנטער זײן טעאריע װעגן נאציאנאלע אײגנשאפסן. ספעציפישע נאציאנאלע אטריבוסן זענען אײגגטלעך נישטא אין אבסאלוטן זינען פון אט דעם װארט. נאציאנא־ע אײגנשאפטן זענען אײגנטלעך מענטשלעכע אײגנשאפטן. זײ קומען צום אויסדרוק און װערן אײגנארטיק ערשט דאן, װען זײ שסויסן זיך אן אן אנדערע אײגנשאפטן פון אנדערע פעלקער דאן קומט עם צום קאמף פארן אוים־ גלײך. פאר דער פארמישונג. די מאסע האט נישט קײנמאל אזעלכע ספעציפישע אײגנשאפטן, װאס זענען שעפעריש פאר דעם גײסט פון דער װעלט. — אבער אין די גרויםע פערזענלעכקײטן, װאם דאס ײדישע פאלק האט ארויםגעגעבן, האב איך געװכט און געפו־ נען — זאגט װ־יטער ד״ר זשיטלאװסקי — אן אײנהײטלעכע ליניע. דאס איז זײער דראנג צו אחד, צו דער אײנהײט. אויף דעם דואליזם באזירן שטענדיק זײערע םיםסעמען, אבער פון דעם דואליזם װילן זײ ארויס, כדי צו געפינען דעם אחד. אזוי האט געטון פילון, אזוי גבירול, אזױ שפינאזא און ענדלעך אזוי אויך מארקס — לויט מײן מײנונג די פיר גרעסטע און ײדישםטע ײדישע גײסטיקע פערזענלעכקײטן. אויף דעם דואליזם פון האס און פון ליבע באזירט שפינאזא זײן אחד, זײן ״אמאר דעי אינסעלעקטואלים״, אויף דעם דואליזם פון ארבעט און ארבעטס־קראפט באזירט מארקס זײן אײנהײםלעכן עקאנאמישן מענטש ״אגליקנדיקן סיסטעם. — אבער בײ זײער גאנצער ײדישקײט, האבן דאך יעדנ• פאלס די לעצטע צװײ דערגרײכט אזא װונדערבאר גרויםע מאס סין אינטערנאציאנאליזם אין זײן װײטערדיקער פאטענץ— םון אנאציאנאליזם. זײ זענען סולשטענדיק אטראפירט אין דעם ורט פון נאציאנאליזם אוו זענען די בראגאנען סון דעם קו•