Literarishe bleter · 1927-07-22 · 29 (22.7.1927) · p. [Seite]

29 פערטער יארגאנג פרײז 50 גראשן פרײטיק 22ג*טער ױלי 27מ 1 דםההאריפזע א־קוסמדידפננ װאםשדיפם פאד ־יבלעדאט־וד־ ■■ פארכלאג ^קקעעקי^װארשינ טגיאטגלדאוןקונםט יזדויד אן אװנט מיט דר. ח. זשיטלאװסד., ערגער. װילט זיך כאטש דערמאנען אין בעםערע צײטן. אין צײטן םון שײנעם קאמף. פון קאמף פון מענסש מיט מענטש. מיט אײן װארט. אין יענער צײט. װען ד״ר זשיסלאװםקי האט געפירט, און געפירט אזױ פירעריש און אזוי הארגיק. װילט זיך כאטש אנשפארן דעם צעמאטערטן געדאנק פון דער קעגנ־ װארט אן דער מאיעסטעטישער ערינערונג. דער דאקטאר זשיטלאװסקי אפערירט אין זײנע װונדערבארע. מײסטערהאפטע, בעסטע ײדישע רעדעס אפט מיט משלים פין ספיראלן און איך האב מיר אויך צוגעטראכט א ספיראל־ארטיקע ליניע פון אינזער שמועס. און, נאטירלעך. געװאלט אנהויבן פון דער פעריפעריע און צוקומען צום מיטלפינקט. אבער באלד בײם אנהויב פין שמועס האט זיך די םפיראלע איבערגעדרײט און איך האב באלד אנגעהויבן פין מיטלפונקט. — צי זעט איר אויך, װי דער רוב פון די פאראנטװאר■ טונגספולע ײדישע שרײבער בײ ה־ינטיקן טאג. דאם צענטראלע פראבלעם פין ־ידישקײט און ־־דיש פאלק א־ן דער אסימילא ציע־פראגעז ־ * 'י י /' ד״ר זשיטלאװסקי טראכט י• ■■ נישט קײן א־ין^װײלע און ענט םערט אין ז־ין פליסיקער און געטאקטער שפראך, װן$ס מען קאן זי הערן אין הערן אן א סוף. םאר אים זענען די פראבלעמען נישט נײ אין די פראגע נישט קײן אומגערעכטע. ער איז אײנער םון די גרעסטע טע־ ארעטישע קעגנער פון דער אסימילאציע. — די תקופה, װאס מיר לעבן איצט איבעד אין דער ײדישער געשיכטע איז נישט נײ. זי איז שוין נישט אײנמ^ל עס איז געװעזן מיט דרײ יאר ציריק. בשעת דעם ערשטן באזוך םון ד״ר חײם זשיטלאװסקי אין װארשע. איך בין געשטאנען אויף דער גאס מיט עטלעכע םרײנט און גערעדט. פלוצים גײט עמעץ צו צו מיר פון הינטן און םארשטעלט מיר הינטערװ־ילעכ׳ן מיט ביידע הענט די אויגן. שטײ איך סעקונדן־לאנג און טראכט און באטראכט מיט די םינגער די םרעמדע הענט אויף מײנע אויגן. װער קאן דאם זײןז װעמען איז דאס אזוי שטיפעריש צו געםיטז סײדן מארקיש. אבער מיט מארקישן שטײ איך דאך און איך רעד. און איך זןןג צום פרעמדן שוין אביסל אין פעס: יונגערמאן, לאזט ןןי, איך בין שוין צו אלט אויף שטיפערײען. און פאר מיר שטײט... ד״ר חײם זשיטלאװסקי. א נישסיקער עפיזאד. אבער א הארציקער זשעסט. אײביקע ױנגשאםט און אומאויסשעפלעכע האו־ציקײט איז דא אין אים. דער גאנצער מענטש זשיטלאװס קי, װאס איז פערזענלעך אזא קאנסראסט צו דער גאנצערי — פערזענלעך גענומענערי—ײדישער ליטעראטור, װאס ער איז אײנער םון אירע סאמע בעםםע שרײ- בער און גרעסטע םירער. איצט איז ער װידער עטלעכע טעג אין װארשע. מיס דער גרעסטער און דאנקבארסטער םרײד נעם איך אויף זײן הםכמח צו םארברענגען צוזאסען עטלעכע שעה. איצט עפעס םרײדיקער און דאנקבארער װי תמיד. ד$ס ײדישע געזעלשאםסלעכע לעבן אונזערם שװימס אין א װאנקנדיק שיסל אויף דער ןןזערע םון לןןקאל־םטופידער לײדנשאםם און פאטשט... (לאמיר זאגן מיט די רודערם...) און אין דער ליטעראטור איז (בקיצור) נאך