Literarishe bleter · 1927-07-15 · 28 (15.7.1927) · p. Seite 532

28 זא ליסזואויןע נלעסזו 532 דאס, װאס עס 6עלן יאדיסיססיסע ןלעםעגסן אין דער יוילישער ליםערןםור קןן םק אויססײפשן דןרםיס, װןס יוילן ו.ןןס יצלל םװעריקײסן אינם נןםײליקן זין אק די *לתעלס• לעצע םןדערנע קולסור יראילאסען. יוילן, ןלס לינד, װאם האס איר 6רײקײם און אוםןיהענניקײם *ו יארדאנקען דער שװערד, קאן נאך נישט אזוי םיסאםןולארויססרעסן קענן דער שװערד. א נעװיסע נײס, נאלד אין אנהוינ 6ון יוילנס אוסאי• הענניקײס, זענען א סייל יוילישע דיבםער ארײנגעעוינן געװאק אינכ גײססיקן ב1יען 6ונם לאנד, א געװיסע עײס חאען זיך אנגעתויבן עו נאװײזן ירוװן עו סארסלאנען יאעיסיססישע אידעען אויסן יוילישן גרונס. דאס אעער האס עןלד אוױנע• הערם. כ־םײן ק א ד ע ן נ א נ ד ר א װ ם ק י ן םים זײן נוך .נענעראל בארסש׳, װראסשינסקין א. א. דאם האם אנער נישם עוגעוירם עו קײן ויערק ױן נרײסערן 6ארנעם. דעי עושםאנד 6ון דער יוילישער ליסעראסור איז נישס קײן סרײלעכער• דער ס1ים סון די דרײ גרויסע שרי6סשםעלןר — זשעראםסקי, רײםאנם, קאססראװיסש — שסעלם אװעק א גרויסן יונקס אין דער ליסעראסור סון יוילן. זײערע ערסער זענען לײדיק, ס׳איז נישםא, װער ם׳זאל זײ יארסרעםן. דאם ארס סון אן אנזאגער יזן נײע אידעען אין דער יוילישער ליסעראיור אױ ױסס. - יא, יא, קײן גרויםע שרײנער װערן נישם אזוי שנעל גענוירן — ואנס איזשיקאװסקי — און ניס םיר א לײצםן קלןי אין סײן האנס, װאס אױ אנגעשסארס אוי6ן סיש. דער אלםער דור יוילישע שרייםשםעלער װערט ניסלעצ• וױיז סארגעסן; ישיבישעװסקין לײענס םען ש1ין נישם אן ערך ר1 יאר, װײל סשינישעװםקי האס זײן דעקא־ דענסױם נישס װי נעהעריק יארסיסס און נישס נוגעיאסס נו די גײםסיקע נאדערסענישן סון יוילישן 6אלק. ער האס נישס באװיזן גו נאהאנדלען די סראבלעםען א1יף א םאדערנעם א1יןו נאך םער, ער האם זײ װײסער נישם £ארסגעזענס, א1יף אלע איבעריקע עלםערע יוילישע שרי6םשםעלער קוםס איעס די עײס סון עקזאםען• זײ װאלסן איעס באדאר6ס נאך אםאל דעבױסירן און דערםיס עו בארעצםיקן זײער אנגע• זעענעם ארס אלן דער יוילישער ליסעיאסור. ש1ין עײס, אז זײ זאלן נישם לעבן םיםן אלםן קרעדיס... - קענס איר עסעם 6ון דער יידישער ליסעראכורז — סרעג אין אױשיקאװסקץ. - גאר װייניק; װעגן יירישע ליםעראסור סלעגס םיר א6ס דערעײלן דער דעיוסאס ש ם א נ ד ,- ער האם סיר א1ין דערעײלם 6יל זאק װענן יאלעסםינע, ױן ס׳האס םיר כאקע אין אנדיוינ שםארק איםיאנירס דער עקכיעריםענם סון זוכן נ״ע לעבנס־םעגלעכקײדן. בכלל איםסאנירם םיר זוכענישן און עקסיעריםענםאליש• קײם. כ׳האב געלײענס אשן, איאסאשון, נערדיםשעװסקין, כ׳םוז זאגן, אז אין דער ײדישער ליסעראסור, םים װעלכער כ׳האנ זיך באקענס, האנ איך זיך אביםל אנס1ישם. כ׳האנ גערעכנם אץ דער ײדישער ליסעראסור עו זען דעם אואסעאז 6ון שםארקן איניעלעקם. ײדן, אלס דער ,עם הםסר׳, דאר6ן נעבן דעם םאקסיםום פון אינםעלעקס. םיר האנן דאך א םיםן די נרויסע אינסעלעקטועלע השיעה יון ײדן אין די סארשידענע אײרא■ יעישע ליסעראסזרן. דאס זעלנע קאן איך אײך זאנן װענן דער באסײליגונג 6ון ײדן אין דער יוילישער ליסעראסור. אס, לםשל, דעם קריסיקער מילהעלם יעלדםאן, װעלכער האס י ױיס זײן אארנעם נעדאר6ס זײן דער פאקסאר 6ון חכסה ױן יזן די סיכסיקססע ױן אנגעזעענססע שרײנעריסערזענלגכקײסן יין יוילן. — םים אױשיקאמסקק האב ייך זיך נעסראין אין זײן םײם.קאביגעס, װו ער ארבעם ןלס רענירונגס־סםענאגראף. איזשיקאװםקי איז א מיסלװוקסיקער, םיס א זײער םילדן ױן גוםםיםיקן יויםזען. ליבלעך, לײכס, םיס הוםאר רעדס ער, ױן װאר6ם אריץ 8ון צײם עו ז״ס א װיץ. װען נישם זײן בערדל, װאס גים אים עו ערנםסקײס און רוםס ארוים דרך־ארץ, װאלם איך נעזאגם אז ער איז א שסיפער. ער לאזם פים זיך נערן רעדן• איזשיקאװםקי אױ דערעו אניםל ױםרויק, ער קאן נישם זיען לײדיק. בשעת פיר רעק, האלם ער א סעדער און עײכנט 6אר• שידענע סאםיקלען, םענסעעלעך אויף אלץ, װאס ם׳קומם אים ױנסער דער האנס. װער װײסם, ס׳קאן זײן, ער ססענאגראפירס אונזןר געשסרעך. די אויונאען סונם מאדערנעם קינםסלערז איזש־קאװםקי זאנכ: דער שרײבער סון .איעס׳ דארף ש1ץ עורו לאזן די אלע פיקסיװע און אויםגעםראצסע, פארדרײסע איזםען: ױניװערסאליזם, אורנאניזם, רוריזם, סוריזם, שרייםן, סליענדיקע םאשינען, סראנםםיסיעם א. א. װ, - דאם אלץ זענען װעגן װי עו אנ־ סל1י6ן 6ון דאם קינםםלערישן, אײמםלעכן איך: דער םאדערנער סאעס דארף נישם זיץ דער באזינגער סון די קריגם-לײם, אליער און סאל״אנםדעקער. ער, דער דיצ• סער אלײן, דארף זײן דער אנםדעקער סון נײע סאלן אין ױםבאקאנםע װעלסן 6ון גײסס און ערלעצער ארנעס... ואל םען נישם אםאל זיך ם1עה זיין און פײנען, אז כ׳נין א1יסן רערמיס ם? ס ט י * י ו ם , כ׳נין װײם דערסון• די םעגלעכקײס 6ון נײססיקע אנםדעקוננען און דאס נארן נאו פריח זענען ק1ים 6אראן; ביז איצם האס דןיר קינםםלער נישם װי געהעריק 6ארשסאנען ד*ם ציל פון זײן שליחות. כ׳נץ אן אנהעננער 6ון דעם אקסיחױם, װעלק ס׳האבן אין דײםשלאנר סראסאגירס הילדער און רובינער. די סוילישע ליסעראטור 6אר דער לעצסעי צײם - זאנס װײםער איזשיקאװםקי-געסינס זיך אין א גליװערדיקן צושסאנד. די נייע םוילישע ליסעראםור האס לגפרי נישם קײן נײע אידעען ױן אנש1ױנגען, װעלכע ם׳־ר באםערקן אין א נרויםער סאס אין אנדערע ליסעראסורן. די סוילישע ליםעראםור האס 6ארהיס דאם אלסע און בײגם זיך נישס אונםער קײן שום אײנםלוםן סין דרויםן. אונסעין דרוק פון די םלחםה ױן נאך-םלחםה-גע• שעענישן אין ציליבן אוי6װאכן סון דער סוילישער םל כה האם אםת אויפגעהערם די .םערדעראלאגיע׳ אץ דער באםאלױכש, װאס האם געהערשס איבעראל. אבער צו ק״ן ױיכםיקע ליםע• רארישע שאפונגען אױ סען נישס דעי־נאננען. — אין דער נײער סוילישער ליסעראםור זענען נםעם אינגאנצן נישס פאראן קײן שום סאציסיססישע עלעםענסן, םיר זעען נישס די עםפינדלעצקײם 6ון די דיכסער־נשם1ת, װעלכע האבן זיך אנגעזןסס םיםן סײן און םים די ברות, װאס די פלחפה האס אנגעםון און אז דאס זאל בײ זײ אר1יסרי6ן א דראנג ני שלום און פרידן. די גיויםע עמלה 6ון די סיליאנען ױפשולדיקע, אויםגע• שחסענע נ6שות, דןרף שרײען דורך זײ, אלע דאראן אוי6• הײבן א שסירםישן סראסעסס קענן דער שװערד, כדי די שחיסית זאלן זיך ש1ין פער גישס איבערחזרן. דערװײל זעען םיר נאך נישס קיין שו□ נאדײסנדע סםנים 6ון אזא ארס נאװענונג אין דער סוילישער ליסעראסור.