Literarishe bleter · 1927-07-15 · 28 (15.7.1927) · p. Seite 530

28 זא ליטןרןרי•! נלזזור 530 סור און אײרןםעיעקײם/ װןס די גײםםיקע *וי1גא1י#יקײם ה;ם אים;נגקהןןנגקן, <די גו הןבן דןרנןך ם11ות גו איס... און ווגקס אז1י װי דער דיכטקר שן6ם גיש• קײן יש ם*י|/ נ1ים ניש■ א1יף זײן װערק םון ה1ריות״ גןר םון גײססיקג אי•!ערלעבונגען, חןס סוגסםןנגירן זײן סןרם-װילן, ױנקם •ז1י איז דעד קריסיקןר געבונדן גו דןר גײסםיקןר רע*ליסןס 6ון דעם דיכםערישן װערק, א1יב ער װיל דעריילן אין זײן ססערע זײן אײגענע שןםערישע םיסיע, *ויב ער װיל נישס בןלאסוס• שען םיס קײן דרש1ת. עס איז קןרריגןלער ■עלער, װןס געםס זין גוס סײל ■ון אונזער לײכסזיניקער גןגױנג גום װןרם נכלל, סון אתזער נו.גי1י<ער ורןרוקגיע אלן וןעסישע שם1ת גרדוים און *ין לעבעדיקע תוםשדיקע בילדער, װען םיר העגן זיך ןלײן ןרײן אין ןזעלכע היג קע, ןבער לײדיקע םןרשםעלונגען װעגן דעם קריסיקער דעם ,עםוד אש׳ און ,כהן גדיל׳, ןדער—ש1ץ גןר פרןססעד גערעדס—װעגן דעם קריסיקער, װןס דןרף, מי שסערן םײנט, ןקעגנל1יסן דעם דיכסער םיס ב ן ר װ ע ס ע 6יס און ןנזןגן ,נײע וןרםען, םןדערנע ריכםונגען״, גלײך עס װןלס באסת סןקע געװען די הויבם-דאנה •י1 דער ײדי• שער ליסערןסור, װו םען נעםס ערגעץ נןך עסלענע נ״ע סןרםען און ריכסוגגען און גישס-װי ןז1י װערס םען סון זײ ססור... םען םוז איבערחזרן נײ אונז ןלסע אםתן, ןז ,נײע 6ןר םען און סןדערנע ריכםונגען׳, א1יף װי6יל זײ זענען ןרגןניש א1יסגעװןקסן און נישס נלןם קײן ליסערןרישע עקסועריםענסן, קוסען א1<ף דער װעלס *ינאײנעם סיס דעם דיכסערישן קונסס• װערק, װי גײסםיקע דערפילוננען, און נישם װי ■ ן ס• ם ו ל ן ס ן 6ונם קריםיקער, װעלכע ער ברענגס דןרם ערגעץ םון דער לייערןםוסןקןדעםיע, װו םען לערנס ,ססיל׳. עס װעם דןך קײנעם נישם איינסןלן, *1יםגושסעלן *ין ערנסס די ןבסורדע <*ה1ייסוננ, ןז לסשל ז ן ל ן און נ ע ר ה ן ר ס• הויפםםןן הןבן רערוןר ןננ<ה1יבן שרײבן נןסורןליססי• שע רןפןנען און דרןפעס, װײל דעם ןדער יענעכ קריסיקער איז ילוגים געפעלן נעװןרן גו ■רעדיקן נןסורןליום אין דער ליסערןסור-גלןס ן ,גײע בשורה׳ — און פןרקערס װע■ דןן יעדער פ1דה זײן, ןז די ןלםע ליםערןרישע ש לן און ריכםונ• גען וענען נישס עיעס ןנרערש, װי קונסס-סעןרעסישע ■ןרסו• לירונגען, מןס מיר בןקוסען ןר1יס פון דער שןםערישער ■רןק• סיק ■ונס קעססלער, װי ןלגעםײגע קוגסס-נעועגן. אין דעם רעורעזענסןסיװן קונססװערק זענען שוין רען• ליזירם ןלע יענם געזעגן, װעלכע דןר6ן ערשם דערנןך — לאחר הםעשה — דורך דעם קריסיקער סיססעםןסיזירם װערן, ןנטװיקלס װערן 6ונס אינדױױדועלן ■רס גום ןלגעםײן״גילםיקן קינסםלערישן כלל. דער קריסיקער הןס גישם קײן ד י ק ס ן• ם ן ר י ש ע םןכס, נןר די ■ונקגיע ■ון ן קינססלערישן גע• ז ע ג ג ע ב ע ר, װעלכער שן6ס זיינע געועגן ס ו ן דער קינסס• לערישעד רעןליסעס און 6 ן ר איר. דןרס, װו דער קריסיקער האס, ןלזן, 6ןר ויך ן שסןרקע קינססלערישע רעןליסעס, איז זײן נןסירלעצע א1י6גןבע, גו ןרנןניזירן און 6רײ גו סןק די םןסע קינססלערישע םןרם-קרןפם, װןס איז געבונדן גוזן• סען פים אנרערע עלעםענסן סון שןפן אין דער בןהןססגקײס פונס װןרק, און ןװעקשסעלן די דןזיקע סון איר גװעק בן• פרײסע, ןונעזונדערסע פןרס-קיןפס אין ןון <ןל1יכםונג, ןו עס וןל קלןר װערן אײגסןל פןר ןלעםןל איר גײססלקער <ן• סײס, א1יך םחוץ 6ון ןס דעם װערק, אין װעלק זי איז ש1ין' רעןליזירם—איר ןלגעסײנע נעזעגםעסיקײס. דער קריסיקער װןם די דיכסער װןרפן 6ןר דער ײדישער קריסיק, איז אץ ת1ך נענוםען אידענסיש ■יס יעגער אידעלשער שפע, װןס זײ ןלײן בןנוגן װי ן לש1ן סגי נה1ר, ן1יף גו כןרןק• םעריזירן סןקע די זעלבע גייססיקע סיסוןגיע אין זייער אײ• גענער ספערע, אץ דער דיכםונג. זי, די אידעענלןזיקײם, איז, םײן איך, נןר דער ■רןזןלשער סינןנים םון יענעם ■ןעםישן א1יסדרוק, װןס דער נײער דיכםער־דור הןם נישם געסונען אץ דער דיכסונג און װעלכן ער הןס זיך דערפןר װי ס׳נישם איז א1יסגערעדס םים דער אײנגערעדםער אידעישער שפע, װןס זײן פיוםע סןנסןזיע האס סןקע געוען ש1ץ ערגעץ ןנסלײגן פון די נײע םעשי-בראשיתן און פון די ןנדערע ריזיקע רעזער• װוןרן םים בןפרײסע פרןזן, װעלכע הןבן פןרגןסן אוגזער גײסטיקן הןריזןנס. די נײססיקע נע״ונדקײס פון דער יידישער ליסערןסיר גװישן די נרויםע אידעישע םיםפןרשסענדנישן פץ דער לעגםער עפןכע, איי אינערלעכןנ פןרלוירנקײם גװישן ןלערלײ אריגי• נעלע בןנןליםעםן, װןס הןבן זיך א1יסגעססרןיעם םים נײער בײזער ■רה-שחורה און איבערגעשרןקן םיס זײערע םינןײעס דןס רײגע דיצשערישע נע£יל, נישס געלןזם קוםען די ליסע• רןסיר גו זיך, גו איר אײגענעם שןסערישן װילן, — דןס ןלץ הןס א1יף ן נןםירלעכן א61ן םשסיע געװען א1יף דער ק ר י• םיק, װעלנע הןס נעםוזם באין־ברירה נןכשלעסן זיך םים איר שװעון בןלעבןםישן בןנןזש. 6ון חרי16ת *ון בקיאות און יױב-היעת אויף די ןלע װויליינגלשע אײנשםעלענישן, װו זי האס םיסנעהוליעם בעל-ברחה און ןן כ'ח, סראדוגירן, װי װײם םעגלעך, שןרפזיניקע •ירושים א1יף די 6*רשידענע ■ןעסישע און דעלירישע םשונעתן, װןס םןדערנע ליסערןסן הןבן ןלץ געקןנם א1יססר*כסן—א1יב זי הןם נישם געקןנס ■ועלן בײ זיך, גו ם*ק זיך ליבער אוםבןליבם בײ דער גןנגער .עוןכע׳ און ןר1יםצוסרעסן 6ון און ןקעגן איר םים קעמ6ערישער אײנזײ• םיק־יס, סיס ןנסןלוסער א ו נ ס ע רשןגוננ פון יענע ןלסע ■רעסענסיעז^ ליםערןסור בחוריס, װןס הןבן א1יםגעסשסלם די ײננססע ײנגקײס אץ זײערע שפיגיקע לןםדןנישע םוחית, װןם הןבן זיך געחנדלס ןז1י קןקעסיש פיס דעם ןלסן םיסןלאנישן םביל, װעלכן זײ האבן בןװיזן ןנגוםןצן ,א1יף ן נײעם שסײ• גער׳ אין זײעיע ליםעי־ןײשע שסורם־װינדעלעך... בײ די ןלע סענות-נערעכסע און אוםגערעכסע—װןס םען הןס הײנם גו רעם ק ר י ס י ק ע ר, פןרגעסס םען םלםד זכות גו זײן אויף אים, ןז די סעןרעםישע ליסערןסור-סרןבלעםען של־םה בצך, װאס גרןד די דיצסער הןבן אויסנעװןרפן אין אונזער ליסערןסור, הןבן ןרײנגעריסן דעם קריכיקער אץ 1 סוסטןר קןםף־שרויםוגג און הןבן אים געגװונגען צו געםען ן שסעלונג גו דער .גײס׳, װעלכע יענע הןבן ןנםסלעקס, און װעלכע ער הןפ דערםןר נישם געקןנס םער ן*גענן אין דער געהעריקער םןס צו דעם דיכסערישן װערק. מ$ן פןרגעסס ןבער א1יך גערן, אז דער אידעענלןזער קריםיקער איז אײגנכלעך נןר דער אוםפרייװיליקעי ה ם ש ך .סון דער אינערלעכער צע• ■ןרנקײם אין דער ליםערןםור גוםא, און ןז יעדער ליםערן• רישער ד1ר הןם געװײנסלעך ןלעםןל די קריסיק, װןס ער פןרדינם זיף, װןס ױןקסם א1יס אויף ן נןםירלעכ, אוסן םים דעם גײםסיקן כיח, װןס זי ריןס בןקיםען םין דעם דיכסערישן קרןפס״גענסר, 8ון דער ליסערןםור. װןרים די אײנציקע פןר• א1יסזעגונג 6*ר דער שןסערישקײם פינם קריםיקער איז דןס דיצסערישע װערק, די אידעע, װןם איז רעןליזירס א-ן איס, און נישס די ,אידעען און סרןבלעםען׳, װןם דער קריסיקער דןרף סיסברענגען ןהער ■ ו ן ד ר 1 י ס ן ערגעץ, 6ון זײן .קיל•