Literarishe bleter · 1927-07-15 · 28 (15.7.1927) · p. [Seite]

28 פערטער יןזרגאנג פרײז ס* גראשן פרי״טיל 15*טערױלי 1027 לײיער.אר־?2יע ייי״ורו א־?וסםרידםנ; װאעשדיפמ פאד יליכלעראמוד ■■ טעאמעדאוןקונסמ פאריעאג ב.קי;עעקין,וזארשע. װער איז שולדיה: די ליטעראטור, צי די הריטיל? (װעגן י. שטערנס ״קרויבען צום קאפ פון דער ײדישער קריטיק״) משז־ז גראס/װיז פונקןניע זװישן דעם דיכשער און דעם לעזער, װוי זי ■יןןנ׳ טערט זיך ארום װי אן איבעריקע אנטשעפעניש. אמת: עם זענען םאראן אויך אנדערע דיכטער, װי, לםשל׳ ישראלשטערן (אין די ״װארשעװער שרישטן*), אײנער םון די געצײלטע ג ײ ם ט י ק ע םענטשן עװישן אוגזערע ױנגע דיכ• טער, װאס איז גאר ,װײס דערסון עו האלטן בכלל דעם קריטי, קער סאר א שעדלעך און איבעריק באשעםעניש אויף דער װעלט׳ װי לםשל שדים״ — נײןו אזוי װײט נישט, און אםשר נאך — ״אדרבה״ — אבער םונדעםטװעגן: אינגאנצן קל$ןר איז אויך םאר אים נישט די דערשײנונג סון דעם קריטיקער. און אויב שוין נישס צו די שדים אלײן, איז ער לכל׳הםחות כאטש געגליכן צו אײנעם םון די מ י ל ד ע ר ע םשלדיקע באשעםענישן םון שטערנס קריטישער םאנטאזיע, אשטײגער עו דעם ״ײד, דעם קרעםער, װןןם שטײט םארנאכט אין םארק און טראכט און עיעס װערט אים םלוצים אזוי מאדנע נישס׳םארשטענדלעך׳ביטערלעך אונסערן הארץ-ברעטל*, אדער אסשר—םון דער אײגענער םסערע טאקע, נאר אניםל גשםהדיקער — צו דער ״ײדענע, װןןם קוקט און הערט, װי דער שוחט מאכט א ברכה איבער דער הון און םיט אײנמאל, אלײן נישט װיםנדיק סארװאם, נעמט זי עםעס סלוצים קרעכצן און קרעכצן* א. אז. װ. אדער צו די אנדערע םארשוי׳ נען, װאם מוזן נעבעך בעל כרחם און, אלײן נישם װיםנדיק סאר׳ װאם, זיך לאזן שטעלן אין אײן רײ מיטן קריטיקער, זיך לןזן םיםברויכן אן א םארװאם אויף יענע לעבעדיקע םשלים, װעלכע ש ט ע ר ן זשאלעװעט גארנישס אין זײן ארטיקל ״קרוינען צום קאפ ■ון דער ײדישער קריטיק׳, און װעלכע איך בין שטארק נוטה צו האלטן םאר אבםןלוט׳שעדלעכע און איבעריקע באשע־ םענישן, ליטעראטור־ש ד י ם אזעלכע, װןןס דערקוטשן אוםזיסס דעם בידנע נםשל און לאזן אים בשום׳אוםן נישט קלןןר װערן. מען האט הײנט טענות צו דער ײדישער קריטיק — גערעכ־ טע און אוםגערעכטע—אבער זײ זענען אלע סארמולירט מיט אזא רוטינירטער ,םאכםענישער* אוםגערעכסיקײט, װעלכע םען הןןט ביז איצם געהאלסז אין אלגעמײנעם ■אר א ■ריװילענ נןןר פון דער באקעפםטער קריטיק אלײן. װןןרום די אידעענלןןזיקײט, .1 אין דעם גרויסן סןןרטיםענס ■ון ״םיבוח*, מיט װעלכע פיר דערקלערן זיך אםןןל אויף א גײעם אוםן די גײםטיקע דערשלןןגנ׳ קײט םון דעד הײנסיקער ײדישער ליטערןןסור, געםינס זיך אױך די קריטיק, יענע מןןדנע ליטערארישע אינםטיטוציע, ױעגן װעלכער די דיכטעד הןןבן זיך בײ אונז נןןך אלץ נישט קלןןר גע׳ פאכט אינגאנצן, צי ״פען דארף׳ זי, צי ,מען דארף זי נישט׳, םון װעלכער זײ םארלאנגען ןןבער אויף יעדן םאל, ױ זןןל דער. װײל—ביז םען װעס ארויסגעבן איר *םק—זיך שוין פאכן נוצלעך אין דער ליטעראטור, װי א פין גענעראל׳תירוץ םאר אלע יענע ״עוןןכאלע״ סאלשקײטן, סעלערן, םלאכקײטן, װןןם זענען •ראדו. צירם געװןןרן אין איברסלוס אין די דיכסונגען םון דער יונגםטער עםןןכע, און םאר װעלכע םען זוכס איצט, בײ זײער ליקװידאציע, א ■אסיקן ״רעםרעזענטאנם״, װאס זןןל קאנען שולדיק זײן סאר אלעםען. װןןרום עםעס אנדערש איז, נאסירלעך, װען אײנער א דיכ• טער, װןןס שאםט נןןר םיט זײן אײגענעם בוח, אויף זײן אײגענער גײסםיקער אחרױת, שרײבט אםןןל ןןן א שװאכע, נישט׳געראטענע זאך—דןןם איז זײן זאך — און װידער עפעס אנדערש איז שוין װען א גאנצער דור ליםעראטן גיט ארויס םון זיך אזא םין קאםו.׳ נאלע דור׳דיכטונג, װןןס איז געגרונםעװעט נישט אזוי אויף דער דיכטערישער םובםטאנץ סון יחיד װי אויף דער גײםטיקער מים׳ םארשטײעניש שונם גאנבן קןןלעקטיװ — דןן םוז םען שוין אויס■ קלויבן, אזױ צו זןןגן, א צענטראלן קרבן םאר דעם גאנצן אוםגליק, כדי צו םארײנםאכן די פרןןצעדור, כדי ניש• צו פוזן םסריח זײן יעדן אינדיװידואל׳דעסעקט באזונדער—און דאס איז בײ הײנטיקן סןןג: די ק ר י ט י ק. די קריטיק— טענהן די םאדערנע, םץ זײער אײגענעם שאםן גישט באשרידיקטע דיכסער—אח נישט באסליגלט סון דעם ״נײעם גײםט*, איבערראשט נישט מיט די באשטעלסע ״נײע בשורות׳, אויף װעלכע פען װארט, זי ״לויםס נישט סןןרוים׳. סירט נישט, ןןרגאניזירט נישט און איז בכלל שטארק סרןןבלעםא׳ םיש■ אין איר גאנצן באסײט, אין איר ״אינסןןרםעקלערישער*